leygardagur 13. januar 1996síða 15

ry Maðurin sum elskaði Kjøpinhavn Fyrsta bókin um Dan Turéll er útkomin i nthøvundum var Dan Turéll helst tann umboðaði tað fyribrigdid, vit rópa ung lømsuppreisturir a neyvari sagt á Meira ameri konsku ulgåvuna av hesi rérslu. Al ndsk um livssjonum, tann nyggi tónleikurin og við sokalladum psykedeliskum evnum, alt hetta eyðkendi hann metra enn nakran annan og setti sitt djúpa merki á alt hann yrkti og skrivaði. Hinvegin hevæi hann lítlan áhuga Dan var gin fyri eysturle FOYNndIrnar fyri tí meira politiseraða partinum av 68 rærsluni imarkistur og viðurkendi ongan myndugleika. allarminst tann leninistiska Tå ið Dan Turðll doyði í 1993, 47 ára gamal. var eingir vi um, at:tað var ein merkismaður sum var farin. Og ein hugsaði við sær sjålvum, at:tað fóru í framtíðini at:verða kaptar mytur og skrivadar bøkur um henda sjáldsama Hfuglin. Tann fyrsta av hesum bókum er nú komin. Rit høvund P r Bundgaard kor at Kk i; Dar ) Bund ir stutt Ér manundan kor and ! høvud un H t bygdat f i h )k Cow k i t k k að k i I PR Í } t BB ke I BT.) | urt M } | > t } 1 ikk Á oc t Lr alf 4 styk IK JØM god kin I aði u k kr in cysturlendskur nsrættur skuldi ertast at gróða allar sjúkur Hesi tingini — ivaleyst at visa seg lítið verd — síga ikki HA um tíðarandan beint tá. Folk, sum løgdu dent á at reinsa sina sál (»cleanse the døørs of perception«, hevæi ramh: William Blake tikið til. tað var mestsum eitt orðatak tá millum beatbohemar). fingust ikki við nakað so vulgert im at:drekka rúsdrekka ella eta fleskasteik. Tao anni vegurin — kravdi fínari kost og ediligari maælæt' Sum persónur var Dan Turtll helst tað av øllum menn skjum. eg havi mett, sum heyrði mest krút í sær Hann var vanliga hittinorðaður, eitt fok av h kotum, oråspølum kanska cinamest swif im spetsemui Han tann nmum og ra talugåvur vóru ovanligar, og tað er púra rætt, su Bundgaard sigur, at sum hann tosaði, soleiðis yrkti og krivaði hann. Hann hexði ein næstan fetisikendan áhuga fyri ávísum vrkjarum og »profetum«: Poe, Eliot, Ginsbeg Et portræt af Dan Turell Timothy Le sum stóð av honum. var kort mínum tykki í hvussu er — dupult. Hann var ein tann mest inspirerandi persónur, eg havi Hinvegin var honum eitt fyrilitsloysi. sum var bæði dragandi og indi í senn. Víst var Aldous Huxley fyrimynd hjá Dan og mongum ðrum. Hansara skaldsøga 1962 peikaði jú — sum ein glógvandi, vitborin undandøttur fram ímóti tí utopiska rákinum seinast i 60'årunum. Men ti vitborna umhugsni, sum eyðkendi meistaran. áttu Dan og onnur beatstrok ikki part i. Tað er kanska eftirhugsan Men undir ti fólkaliga villskapinum sýntist at krógva seg eg tí nógv umrødda (semni glovmda ry Tann utstråling møtt Vvir ræð Island« frå ein madur, sum longdist eftir at blaka seg ut å 100 favna dýpi Sum Bundgaard pura ókendur sum yrkjari. Hann heyði givið út nakr margfaldaðar bøkur m vórðu givnar burtur (9 Ø í hesum antikapit ku } t nað } Superlox oe NB i } Á VÆTSK ið i t tu tt Jeff 4 Gr dead Pink I Tað kk! fy 5 k } 4 iD-1 I Í k i sum ersim tann danski palleba sk t na KK undir flogið. Byrjanin vóru bøkur sum Karma ( (1974) og Vangede Billeder (1975). Í hesum bókum k i tær næstan gemalu talugávurnar hjá tí annar rskilda eksperimenterandi skaldinum til sín rætt: kenslan av rytmu hegnið til rím og stavrim, ein blandingur av vi Ískapi og viðkvæmi, realismu og romantikk, sum gjørdi tað gjórligt hjá honum at lýsa ein stórbý meira sansaliga annar fyrr hevði gjørt. Og bøkurnar komu nú tætt í tætt Drive-in Digte (1976), 3-D Digte (1977) og Storby-Blues (1977). Onkel Danny-rødin, krimi-skaldsøgurnar og eitt ótal av stuttum keypmannahavnarmyndum, sum fyrst vóru almannakunngjørdar undir heitinum Í byen í Politiken Nakað um somu tíð skaptist fjølmidlafyribrigdid Dan Turéll: tann skalluti yrkjarin við svørtum neglalakki, sum kundi siga sína hugsan um alt undir sólini. Alt hetta var forkunnugur kostur hjá gølumidlunum. Men tað hevði lítið við yrkjaran Dan Turéll at gera Tad er ikki lætt at geva eina stutta lýsing av Dan Turéll Kanska ber til at:siga, at hann var madurii LBctningunum enn nakar sum listamanni Fs maskunun OG kundi vera Philip Marlowe eina løtu og Herman Bang ta næstu. Hansara bestu yrkingar eru kanska tær har tað eyma — sum hann blúgvaðist við at vísa — sleppur út um brynjuna — eitt nú tann bangska Byens Gamle Damer Ein kensla av deyða gevur hansara býarlýsingum intensitet við teimum mon Superdan« er ikk n bokmentakritisk viðgerð. Av I natur grundum er bokin heldur ikki skrivad vid ti fråstødu visøgu. Bókin er skrivað á ein rættiliga einfalt, forteljandi hátt. Høvundurin greiðir frå ferðum, skattatrupulleikum, hjunaløgum, ljósum og myrk um løtum — við eymleika og humori og uttan at ganga nøkrum ov nær. Sum vitiligt er, er Peder Bundgaard — sum sjálvur var partur av ti turéllska umhvørvinum -- ikki førur fyri at problematisera teir partar av ungdómsuppreistrin um, sum vóru hættisligir ella dubigsir Tá hetta er sagt, haldi eg at henda bók gevur eina livandi og hugtakandi mynd av fyribrigdinum Dan Turéll og tí submentan, hann spratt úr og ímyndaði ligun sum krevst av eini góðari æ Peder Bundgaard: Superdan. Et portræt af Dan Turéll Borgen. 228 krónur Hanus Andreassen