mikudagur 20. mars 1996síða 15

Nr. 56 — 20. MARS 1996 Orðaskifti tíðindablaðið 15 ella okkurt triðja BRITISH GOVERNMENT PANEL ON SUSTAINABLI DEVELOPMENT er nevnd sum bretski forsætisråd harrin setti í 1993. Í nevnd ini eru fimm limir og for maður er ein Sir Crispin Fickell. Arbeiðssetningurin hjá nevndini er rættiliga umfatandi. Fevnir m.a. um kannan av broytingum í ozonlagnum, kannan av umhvørvisproblematikkinum kannan av møguligum klimabroytingum og, tað sum serliga hevur áhuga hjá okkum, kannan av spurninginum um ovfisk ing. Fyrsta frågreidingin frå nevndini kom i januar 1995. I henni verdur nevnt a' nevndin hevur fingið respons frá 30 almennum og privatum stovnum og frá einstaklingum, ið eru serfrødingar á ekjum, sum skulu viðgerast Undir yvirskriftini VEP LETION OF FISH STOGCKS skrivar nevndin Í frágreiðing frå 1993 staðfestir FAO, at globala fiskiveidin er økt ovur honds nógv eftir seinra heimsbardaga Veidda nøgdin vaks úr 20 miljón um tonsum í 1950 upp í 87 miljónir tons í 1989. Veiðin eftir summum fiskasløgum hevur verið væl sterri, enn stovnarnir kundu bera og kom tað fyri eins part av, at nógv lond hava subsidierad ílegur í fiski skip og síðan rak teimum við t.d. prisískoyt um til veiðina (vælkent fyribrigdi her hjá okkum í sjeyti- og áttatíárunum. Nú subsidiera vit fiskin hjá russum sum eina roynd at hjálpa Fiskavirking at yvir liva). Í rágreiðingin hjá FAO metir, at totalu útreiðslur nar hjá fiskivinnuni globalt vóru 124 miljardir US doll ars um árið, meðan brutto inntekan bert var 70 milj ardir US dollars um árið Munurin verður fyri størsta partin dekkaður við sub sidíum. Havt eigur at vera í huga at frágreiðingin er skrivað stóran sturin av til stjórn i landi, sum er limur í EU Grundlógin fyri allari fiskiveidi í EU -sjógvi hevur síðan 1983 verið ( ommon Fisheries Policy (CFP), sum er styrdur av bureakratum í Bruxelles. Teir áseta I A( (Total Allowable Catch) fyri øll sjóski hjá felagsskapin um og býta so kvotur út á tev einsteku limalondini Kvoturnar hava ikki har heldur enn alla aðra staðir vart stovnarnar. Heldur ikki onnur tiltøk so sum tekn ískar = reguleringar við stongdum ekjum vissar tíð ir av árinum og upphøgg ingarstuðul hava kunnað steðgað ovfiskingini Verður ikki semja í EU um ein langtíðar stabiliser andi — fiskivinnupolitikk, sum førir til samsvar mill um fishing effort og veidi nøgd, kemur ovfiskingin at halda fram. Urslitid verður at fyri at bjarga fiskasløgum undan avoyðing, verður neyðugt heilt at steingja størri sjoøki fyri allari veiði Hendir tað, verður tað ein vanlukka hjá samfelegum har fiskivinnan er vinnu grundarlagið (demi um hetta er New Foundland) FISKAVIRKING Her hjá okkum hevur pro blematikkurin verið av eðr um slag. Her hevur tað ikki verið so nógv tvørrandi til feingi, heldur ikki tverrandi fasilitetir, sum hava tikið vinnugrundarlagið undan mangari føroyskari bygd, ja heilari oyggj. Her fekk ein Richard Mikkelsen stovn sett Føroya Hiskavirking til at utinna skarprættara gerningin. la uppgåvuna hevur Fiskavirking, sum ta einastu, loyst bæði væl og virdiliga. Foroyskir politik arar hava ikki rætt hond frå síðu fyri at tarna oyðingar verkinum. Ta katastrofuna at stórur partur av yngra fólkinum á bygd orsakað av vinnuloysi, hevur verið noyddur at rýma av landin um, hava teir vælbjargaðu løgtings- og landsstyris menninir bara latið farið aftur við borðinum um tað ikki viðkom teim um. Onkur av harkaliðnum hevur tosað nógv og hart um óskilið. Men gera nakað fyri at rætta upp á skeivu kósina, tað hevur verið eidasørt! Sir Crispin og hansara menn konkludera, at or sekirnar til, at so lítið er komið burturúr fridingar tiltøkum, eru fleiri. Fin er konfliktin millum søgulig rættindi, sum lond halda seg hava, og so tær kvotur tey hava fingið tillutað (feskt dømi er norðhavs síldin). Ein onnur, at nógv ur fiskur verður tveittur aftur í havið, orsakað av, at fridingartiltøkini eru tillag aði av bureakratum í Bruxelles og síðan smoygd niður yvir hevdið á fiski monnum. lann triðja, og høvudsorsøkin, er YVIR INTENSIVA NÝISLAN AV NÝMÓTANS TEKNOLOGI (her raka teir helst seymin á høvdid). Kursiveringin er mín sm UPSIN Nógv tey seinastu árini hevur meginparturin av veiðini hjá partrolarunum verið upsi, ti toskin høvdu teir næstan Um várini í gytingartidini hava teir troytt gýtingargrunnar avoytt nar hjá upsanum og eru komnir borðfullir aftur til lands eftir trimum ella fýra degum. Næstseinasta vár tosaði eg við mann hjá Fiskavirking í Fuglafirði. | telefonsamrøduni hann, at niðanfyri vindeyg að hjá honum lá eitt søkk laðið par við 180 tonsum ella meir av gýtingarupsa veidd eftir fýra døgum Maðurin helt fyri, at av réttum áttu báðar lastirnar at farið til grannan, mjøl verksmiðjuna Havsbrún Vakthundurin, sum skal royna at ansa eftir, at stovn ar ikki verða ovfiskadir, hevur einki gjørt fyri at steðga ella tålma ósktlin um. Og landsstyrismenn- inir i fiskivinnumålum hava heldur ikki latið við seg koma. , evnir PARTROLARARNIR Nú tað så út til, at toskurin er við at koma fyri seg aftur og meira enn fiskifreðing- arnir vilja viðurkenna, fór samlaða fiskivinnan at streingja á, at kvoteringin, serliga toskakvoteringin verður avtikin. Bæði ti at hon ger fiskiveidina trupla og ti at hon ikki er nóg góð vernd móti ovfisking. So kallaða Skipanarnevndin, hvers arbeiðssetningur var at kk ma vid uppskoti um reguleringstiltøk Onnur enn kvotur, hevur skotið upp fiskidagar. I að er helst ein betri skipan enn tann Harafturat við til at ein til verður drig sum nú er mælir nevndin vildarlig lingja in runt um oygs at ein fiskidagur innan fyri linjuna kann bytast um við jarnar og tríggjar uttanfyri. Hetta kann ikki týða annað enn at partrolararnir, sum i uppskotinum fáa tillutað 235 dagar hver, sleppa at veiða 365 dagar um árið enntá 366 dagar tá leypár er. .Og hetta týðir helst eisini, at fleiri partrolarar koma at royna allar 365 Gagamnar inn: anfyri linjuna Vaktarskipini ljaldrið og Ólavur Halgi hava ongan møguleika at „verja“ linj una. Partrokagarnir kunnu til eina og verja tíð yvir teléfonina síga hverjum ødrum hvar vaktarskipini eru. PÅ rå ne ormaðurin legði frá ngina hjá nevndini menningin, pástóð ha at teirra til mæli um gar og frið að eki (tey eru bæði fá og smá) var hetta nýskipan inrran vernd av fiskastovn um. Hetta er sjálvandi mesn. Grannarnir fyri sunnan, í Hetlandi og Skot landi, hava í nógv år verið misnøgdir vid kvotaskipan ina. Fyri einum trimum ella fýra árum sidan komu Shetland Fishermen's Association & Scottish Fishermen's Federation við uppskoti um „days at sea & closed areas!“ Harafturat at „square mesh panel“ (fýr kantaðar meskur) skuldu verða obligatorisk og „rock hopper“ trol bannað Í Hetlandi er partroling bannað. 1ad er fiskivinnan sjálv, sum hevur tikið av gerðina. Eina ferð fyri nøkr um árum síðan kom eg á tal við ein skipara í Lerwick Í á eg spurdi hann, hví teir vóru vorðnir samdir um at banna par troling, svaraði hann nakað soleiðis: Shet land fishermen agree that pair traming is extremely destructive with high dis card rate of immature fish Í Noregi er partroling bann að. Um okkara leiðir veit eg bert um nøkur por í Skot landi og Onglandi. Hesin veiðiháttur átti eisini at verðið bannaður her. Tad kundi verið ein short term loysn til vernd av stovnum Long term loysnin eigur at verða, at trolaraflotin (burt ursæð frá djúpvatnstrolar um minkaður í hvussu er niður í eina helvt og at skip, sum veiða við húki, snellu ella línu, koma inn ístaðin fyri. Tad vildi eisini givið fleiri arbeiðs pláss til fiskimenn * VerOoUur Kvotur, tekniskar reguleringar FRIDING MÓTI TROLVEIDU Fyri ikki at gerast ov lang rekin, bert nøkur fá orð aft urat um aktuellu støduna hjá skipunum, sum við snellu royna eftir upsa. Teir tríggjar seinastu ársfjórð ingarnar, heilt síðan onk- untíð seinasta summar hava vignast illa hjá hesum partinum av flotanum Helst orsakað av ránsveið ini eftir gýtingarupsanum. Verða ikki fleiri upsaøkir friðað móti trolveiði, verður neyvan nakað snelluskip eftir til heystar. Fyri at yvir liva verða tey noydd at leggja um til línu, sjálvt um hetta kostar nógvan pen ing. Ístaðin fyri at veiða upsa fara tey at troyta tosk in. Trystid á toskastovnin verður munandi sterri og tilsvarandi minni kemur at verða landað upsa. Omanfyri er nevnt, at sum við úrsliti fiskin vegna av kvalitets einasta veiðitólið hampuliga kann upsa, er snellan manglandi politiskar at gerðir sær út til pakka samar x ro góðum veiða biliga at hon má KE hjá Amnesty international, Deild eru: Týsdag, hósdag og fríggjadag Má kl. 13 til kl. 17. Tlf. 15816. Deyvafelag Føroya Skrivstovan í Deyvahúsinum »Effata«, Íslands- vegur 10 B, er opin mánadag-fríggjadag frå ki. 9-13. Telefon 17597. Telefax 13609. Tekst- telefon, ring 0032 og bið um 16929. Limafundur hvert månakvøld kl. 19—23.