leygardagur 30. mars 1996síða 19

MÁLTEIGURIN Cola-nesið Vandi er fyri dálking á Kolanesinum, visti útvarpið at siga seinasta týsdag Nú so, hugsaði eg. Dálking er allastaðni. Men hvar og hvat er Kolanesið? Vit vita, hvat ein kolamoli er, ella kolasøla ella kolasvartur, og onkur hevur hoyrt um kolandi storm. Men hvat er eitt kolanes? Eitt nes fult av koli? So má tað vera onkustaðni í Suðuroy. Ella kanska er tað okk urt stað á Kolahálvoynni? Men har eru so nógv túsund nes og høvdar og forberg og tangar og hvert av sínum Men so fall fimmoyrad. Síðan brenni vínsgoymslan undir Trappuni bleiv stongd, verður bara coca cola drukkið í Tinganesi, og tí eitur tað nú, at colamenn sita og drekka cola undir colatrappuni í Colanesinum CC Tað almindiliga og tað vanliga Vanligt er, at tad er skriftmálið, ið er tað ríka, tað umfat andi, tað greiða og beinrakna, serliga kanska á økjum, sum liggja eitt sindur burtur frá tí gerandisliga Undantøk eru tó meira enn so. Og nettupp føroyskt skriftmál er dómi um mål, har avmarkingar vitandi og við vilja verða settar, sum gera málið fátækari og ógreiðari enn talumálið Í førovskum plagdu vit til dømis at skilja millum ein minni landtanga ella odda, sum vit kallames, og ein stórri part av einum landi, sum stingur út frá einum meginlandi sum vit kalla hálvoyggj. Men hesin munur finst bara í gerandismálinum nú. Í skriftmálinum. í tíðindamálinum í útvarpinum 0 til. er hann íkki til longur Har verður tosað um Kolanesið og tað Arabíska nesið, hóast tað enn í oyrunum á nógvum fyroy ingum man ljóða líka marghåttligt sum at kalla Mjóvanes eina hálvoyggj. Hetta er hvort sitt Fá hetta orðið verður koyrt úr skriftmálinum og tíðinda málinum. eru tey gjørd fátækari á einum øki, sum annars plagar at hoyra skriftmálinum ul, og tíðindamálið hevur aftur mist eina nyansu Hóast liðini í orðinum hver sær eru førøysk, er hálv- oyggj gjørt eftir donskum halvø, sum aftur er umsett úr tyskum Halbinsel, ið er gjørt etur ti latínska peninsula næstan oyggj , eitt orð, ið finst aftur í nógvum málum, sum td. eingilskt peninsula, franskt peninsule 0.s fr Hetta man eisini vera grundin til, at orðið er blivið for fjónað og rikið úr tíðindamálinum Áttu útvarpið og onnur ikki at rehabiliterað orðið, so tíðindamálið bleiv líka ríkt sum talumáli? Sama neyðin sæst eisini á ødrum økjum, har vit hava tvey orð, annað í skriftmálinum, hitt í talumálinum, ella annað í skriftmálinum og talumálinum, hitt bara í talumál- inum Í førøyskum skriftmáli hava vit vanligur, í føroyskum talumåli bæði vanligur og almindiligur. Í tydning) er rætti- liga gott samanfall millum almindiligur og vanligur Men almindiligur hevur eina merking afturat, sum vanligur ikki hevur. Um onkran, sum kanska er ógviliga lærdur ógvi- liga ríkur el. tíl., men sum kortini er púra óuppgjørdur kunnu vi! siga, at hann er >so almindiligur«. GO ber ikki til at siga, at hann er »50 vanligur«. Talumálið er ríkari, meira nyanserað enn skriftmálið Fyri ikki at tala um tey førim, har skriftmálið slett ikki hevur nakað orð Eitt nú verður talumálsorðið charmerandi í skriftmáli umsett til hugtakandi. Men hugtakandi umfatar ógvuliga lítið av týdningsumráðnum hjá charmerandi Ein »charmerandi kullur« er ikki heilt tað sama sum ein »hugtakandi búrkroppur- Hví brúkar skriftmálið ikki tað livandi málið sum orku- keldu? Tað sær út. sum føroyskt skriftmål situr sum ein snipsk gomul genta við sínum ellis vommum og samansnerktu varrum. Eingin má nerta við hana, hon má forsvarast móti tí ónæriliga og óargaliga føroyska gerandismálinum. Men beint undir vindeyganum hjá henni kemur okkara deiliga livandi gerandismál sjorandi sum ein láturmild, rund og kjálkareyð bygdargenta, ið ongan ræðist og sum ikki stingur upp fyri nøkrum JMH Vikuskiftið Vikuskifti C ” 21 x 10 Loysnin frá seinastu viku Loysunarorðið: KULDAKRÁKURNAR * fx f 14 6 ( + + 444 4 | | + A 4 A RIK AikIi Al Gk n á á + G í + 7 + Gg á + ; + + os | mi | | + K . r K JE Ð 5 k Á MIBIR MIK A + # VA f t H f. rede - 77 — Hvenn leygardag verður krossorðagáta í blaðnum. Drigið verður millum røttu innsendu loysnirnar. Vinningurin er ein av niðanfyri nevndu bókum frå Føroya Skúlabókagrunni. (Krossa av hverja tú best kundi hugsað tær). Fyri at verða við í dráttinum um vinningin, má loysunar- orðið vera okkum í hendi í seinasta lagi hósdagin. Vinn- arin verður saman við loystu gåtuni kunngjørdur í blað- num næsta leygardagin. Sendið loysunarorðið til: Sosialurin, Box 76, 110 Tórs- havn - og vidmerkid »Krossordagåtanr. <ábjálvan. r—"1 rr ALI Undir Hálsi 7 700 Klaksvík — > — — Loysunar orðið Bústaður Bygd/býur Lesið føroyskt — hugsið førovskt! Fuglar í Nordurhøvum Stjórnarskipanarmálið 1946 Spell at sólin kom upp Politiska sega Føroya 1814-1906 Feroyskir soppar Degurðabókin Segan um eplið Heimsatlas DC CCDDUDUØU Mannakroppurin — og hvussu hann starvar D DO Alfagurt ljédar mín tunga (flega/ljóðband) Bøkur og annað tilfar — bæði innan og uttan skúlagátt. | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | FØROYA SKULABOKAGRUNNUR | |