leygardagur 25. mai 1996síða 21

Rakel Helmsdal: Tey kalla meg bara Hugo. Bókadeild Feroya Lærarafelags 1995. 214 s. kr. 130 Viktor Hugo Person er ell ivu ár og býr í Adriadnu getu í Port Janua. Hann gongur í 5. flokki í Tistram Skribaskúla í Tístram Skribabrekku. Ein lærarin eitur Elo Skjálm og ein ann ar Réné Tabula. Floksfe- lagar eru Clea Tullinius, Fóa Anatol, Gabriel Hariol Ravnur Jork. Onnur eita Nino Galopin, Paol Bona ventura og Hr. Kurzweil Veganøvnini bregða ikki úr ett: Epiniciuvegur, Bram Rogarsgøta, Kassiopetu re Kann gløgg: lesarin hevur ivaleyst at her er nakað, sum víkur frá einar! vanligari skaldsøgu í van ligum skaldsøguhøpi. Tey nevndu nøvnini eru eðrvísi g kanska meira romant sk enn føroysk gerand Men so má karm urin um søgugongdina iva leyst eisini víkja nógv frå okkara gerandisdegi? Tað ger hann — og kortini ikki Rakel Helmsdal hevur gjørt sín egna bý, Port Janua, við egnum umhvørvi og við egnum nøvnum, har persónarnir í stóran mun ikki eita sum vit. Innan perma er kort av Port Jan ua, so lesarin, um hann hev ur hug, kann fylgja við úr einari getu í aðra Men umframt nøvnini víkur Port Janua ógvuliga lítið frá býnum vit kenna, og fittur partur av hending- unum í skaldsøguni kundi eins væl farið fram í einum føroyskum býr. Tað er eing in ivi um, at samansetingin av vanligum umhvervi við óvanlig nøvn er ein partur av ætlanini við søguni. Les arin skal um somu tíð ferð g kend varnast Isnóyn ast í fremmandum um umhvervi Hóast tað mun lukkast høvundinum at gera hendan bygnað, so heldur hann minni enn so altíð Einastaðni spyr Viktor Hugo Person, hví foreldrini ikki bara hava givið honum eitt vanligt navn sum Petur, Símun ella Frantz. Eina aðrastaðni reksar mamman vanlig nøvn upp: Tór, tittan Ongi lík eru meira lík enn onnur Jenny, Pól, Lis, Hanna, Per Hans. Men hetta eru vanlig nøvn hjá okkum og valla í Port Janua, har fólk júst etta heilt ødrvisi eksotisk nøvn Tá ið tað vanliga verður drigið fram, er tað okkara vanliga og ikki tað vanliga í fantasi-heiminum hjá høv undinum. Tann gjørdi bý urin við teimum $ minni — gjørdu nøvnunum missir sostatt í ein Vissan mun flogið. Men als ikki fullkomiliga »Tey kalla nevniliga ein skaldsøgu, mer meg bara Hugo« er undirhaldandi og hóast hon í stóran mun snýr seg um happing og arg- ing, so slepst heilt væl und an tí moralska fremstafingr- inum, og hon gerst í høv uðsheitum ein um vinalag Ein vikarur eyga til Hugo, finnur ut av at hann eitur Viktor Hugo Hann sigur teimum síðani søguna um tann mishátta klokkaran Quasimodo og ta vøkru sigoynagentuna Es maraldu, sum franski navn in hjá okkara Hugo skriv aði. At enda ber lærarin so í bandi, at Hugo verður eyk nevndur Quasimodo Nu kemur ein tid vid arg ing, bardaga og syndradum vinaløgum. Men loksins, eftir at nyggj vinabond eru knytt, og tey gomlu gjørd aftur, endar søgan í gleði og gleimi. Atvoldin til tær keðiligu hendingarnar vóru misskiljingar millum vin- menn og ein illkynjaður lærari, sum kortini lovar at taka aðrar partar fyri seg Eitt kapittul hevur tann deiliga tittulin >Ongi lík eru meira lík enn onnur<. Sip að verður til, at sjålvt aftan á deyðan sæst á leidinum, hvor ið hevur verið múgv andi og hver ikki. Ein vin kona kemur við hugskotin- um, at tey skulu býta blóm irnar á kirkjugarðinum ett sindur javnari, og Hugo og systirin hjálpa henni. Aw hesum stendst mikið rumb sega sum fær ilt ul, og rektarin á skúlanum vísir sítt rætta andlit. Hann harmast um, at blómur eru tiknar frå grøvini hjá einum fyrrverandi limi í komm unustýrinum: >Ja, stóð tað ul, at ótangarnir heldur høvdu prýtt gravir nar hjá fyllibyttum og let ingum sum Vagn Galopin ongin annars heyði skoytt um at pryda« (s. 102) Bæði hesir setningarnir og kapittulheitið hava eitt ekkó av »Animal Farm« hjá George Orwell i sær, og rektarin kundi havt sagt tad nakað soleiðis: »Øll lík eru líka, men summi lík eru meira líka enn onnur< Men skaldsøgan vísir, at tað eru tey vanvirdu, sum eru tey góðu, at tað eru tey sum eiga hugflogið. Omma Hugo orðar høvundsins hugsan: „Eisini hevur tað altíð argað meg at síggja, hvussu gravirnar hjá tem um størstu lúsakjálkunum erð yvirfyltar við blómum, sum um tey høvdu verið tey fittastu og mest umhildnu fólkini, meðan tey vóru á lívi, og aðrar gravir hava ikki eitt strá, hóast hesi fólk mi kanska vóru nógv filt ari« ís 162) Vinmaður Hugo, Ravnur og beiggi hansara, Heykur, verða av rektaranum lagdir so illa .Øø sum undir tað, sum er farið fram á kirkjugarðinum. Teir vilja ikki fortelja, at teir allan tann dagin vóru í skúrinum hjá skyldmanninum Paol kallaður Lasafarið. Teir skammast um hann og vilja ikki at fólk skal fáa at vita at hann er mammube:ggi teirra. Men her eru træði irnir í søguni ikki nóg væl knýttir Tað verður nevniliga sagt at Paol sama dag liggur og svevur í urtagarðshúsinum á kirkjugarðinum hann vaknar av børnunum sum pynta leiðini hjá teim um ognarleysu. Tað ber illa ti hjá Paol at vera tað mesta av degnum á kirkjugarðin um og samstundis allan dagin saman við systirsyn unum heima í skúrinum Siga vit hinvegin, at Pao! var á kirkjugarðinum, og dreingirnir einsamallir heima hjá honum (ein lítil møguleiki er, at hetta kann hevdast), so er einki alibi í tí. Hvussu víkur og vendir, fær Paol ikki bæði verið eygnavitnið ul pynungina og alibi hjá Ravni og Heyki! Sum heild er málið lætt og livandi, men í støðum broytist stílurin so avger andi, at rættlesarin má hava verið uppí. Demi: lánslær ari fyri vikarur, borðiskur fyri tallerk, eplamor! fyri g al eplamos, myndil fyri mo dell. Aðrastaðni er beint øvugt, og danskt myndamål rekst uppii: »bidimans skon<, »hang ikki við nes inum“, >ljóskeyla< »Tey kalla meg bara Hugo« er ein vekur bók ikki minst perman og kort ini innanperma — men eina atfinning havi eg til tað prentliga. Tá ið mamma Hugo verður endurgivin og muleiðis systirin verður ein grotesk-skrift nótsett tí vanligu krift Hetta er Í a 3 å virð Jur g i rA nr Þá hk kk L 3 1 > V > % % F k h k Ka på h k N rt Dan Få I k Ð Hug KK I Kal £ ntyrd 4 1 Jina hugaverð i Førovsk i igur t ða Rakel H sd £ KOMI H n ið Jógvan Isaksen