fríggjadagur 28. juni 1996síða 10

10 Nr. 122 — 28. JUNI 1996 Hugleiðing um tíðindatillagingar, fundamentalismu og kvalifikatiónir Russiskir tilstandir Kann ikki setast spurnartekin við demokratisku gongdina í sam- bandi við forsetavalið í Russlandi og kann ikki eisini spyrjast um føroysk tíðindatænasta er til meiri skaða enn gagn? Tíðindatillagingar 20. juní var ein sera áhuga- verður dagur hjá teimum, ið fylgdi við, hvat fyrifórst úti í stóru verð Efu fáum timun var vent fullkomuliga upp og niður á øllum tíðin dafluttningi, og við stuttum millumbil: vóru tíðindini korrigerað ella justerað so- leiðis, at ein heilt åvisur bo- Askapur var hangandi eftur í luftum orseti er s) sum skal skiljast við demokratisku processina í Russlandi nidurstødan sum i ru Lø lagurin leið Men okkurt er kortum ér tað ivasamt, um , i, gørdIst ge hetta er si Roynd Hetta verður skriva, ikki til tess at royna at halda fast um tey upprunaligu tíðind- ini, tí áhaldandi endurtøkur- nar av tí "sannleika", ið passar best hava longu syrgt fyri, at vit trúgva og halda tað sum tað er ætlanin at vit skulu halda og trúgva! Hetta er tí meira ein roynd til tess at lata fólk sjálv døma um, hvert talan kann verða um, ai kalla tað, sum fynferst í Russlandi, í sam- bandi við forsetavalið har fyri eina demokratiska pr: cess' - Ella um talan kann verða um justenngar av ngdini søguigu £ BBC World Var ein tíðliga á fótum um rgunin tann 20. juni, sé ru tað spennanndi og sera rógvandi tíðindi at hoyra á sjonvarpsråsin! BB( World: Teir báðir fremstu kampagnuleiðararnir = hjá Yeltsin forseta vóru hand uknir av trygdartænastuni ' Teir høvdu, var sagt. ætlanir um at skipa so fyri, at annað valumfanå ul russiska for- setavalid bleiv av ongum! - Teir vóru, sambart tíðind- unum, bangnir fyri, at Yelt sin fór at tapa atkveðu- greiðsluna tann 3. juli, og hesum vildu teir forða fyn! Teir vildu ikki hava at ann- að valumfand bleiv av nøkrum! - Ætlanin var at skipa fyri tílíkum ruduleika, at hevið bleiv til at lysa landið í undantaksstødu! - Undir tílíkum umstødum kundi valið 3. juli annað- hvert verða avlýst ella út- sett! - Sambart tíðindunum tordu teir ikki vága, at Yelt- sin bleiv við undirlutan, tí alt ov nógv stóð uppá spæl Nógvur kapitalur vildi koma at hanga í leysum lofti, stórar fløgur vildu fara fyri skeytið, um Yeltsin tapti dystin um forsetases sin, í ætlaða endaliga va lumfarinum. tann 3 sli Utvarp Føroya Løtu seinni, aftaná morg- unandaktina vóru Russ landstíðindi at hoyra í heim liga Utvarpinum: Og nú var longu vent í holum: Tá tíðindi úr Russlandi vóru at enda komin, sats tú eftir við teirri fatan. atYeltsin hevði sett frá tær kreftir í Trygd- artænastuni, ið høvdu æt- lanir um at forda fyn at ann- að valumfarið skuldi fara fram sum ætlað! - Við BBC tíðindunum í feskum huga var hetta ikki sørt ørkyml- andi? - Hevði Yeltsin - sett frá - tær kreftir, sum vildu tryggja honum framhald- andi at sita í forsetasessi landsins Annað umfar Í BBC W kl. 10. fyrrapart- in, broytist stødan enn meira "rætta” vegin' - með an roynt verður at finna út av, hvat tad er, sum veruliga er farið fram. Tað ljóð ar nú, at Yeltsin hevur sett tríggjar manns frá, og at teir báðir sum kveldið fyri, vóru settir fastir av trygdarovasta for- setans, nú eru vornir latnir leysir aftur'?- Tann eini av teim tnmum, ið frákoydir eru, er eingin mætan enn trygdarovasti Yeltsins' hesin, sum kveldið fyri hevur handtikið teir báðar áðurneyndu. sum handuknar tí teir høvdu æt laðanir um, at forað fyr: at tað bleiv nakað val 3 julí...' voru tanr Yeltsin og Vesturheimurin Her í Vesturheiminum sverja bæði stjórnir narleiðarar til mannin Yelt sin, ella ul myndina av hes um mangan "besyndarliga framtóningi“, sum Yeltsin sjálvur, gjøgnum altjóða TV miðlar. hevur evnad at skapt av sær sjálvum! Kapitalur í vanda Tað er nú einaferð so, at er stórur kapitalur settur uppá spæl. so tykist ikki verða nakað mark fyri hvussu langt tað kann vaðast út! - Eitt dømid í so máta - um enn í minni máti - eru okk- ara heimligu poliukkarar.ið vilja hava okkum at trúgva, at orsøkirnar til at høvuds- vinna okkara hevur havt hall í dekadir, er almenni bygnaðurin í landinum! Fáast okkara mið lar at spæla við,so fáa vit iva- leyst tann sannleika, okkara ráðandi politikkarar vilja g stjó hava okkum at trúgva! Eyðnast tað, verður tað ólíka lættari at klippa burturav almenna bygnaði num, til frama fyri okkara tila stadda vinnulís les Lættari at almennan kapital til teir menn, sum flyta vinnutól - teirra symbolir uppá status!) Sannieiki? Hvat tað er, sum veruliga er farið - og fer fram - í Russ- landi (og sanna myndin av, hvat tað veruliga er, sum hendir í Feroyum) verður neyvan avdúkað fyrr enn einaferð langt inni í næstu eld Men tað. sum kann vera farið fram. kann tað so hug leiðast um, vid stød í term skjótt skiftandi og heilt týðuligt málrættaðu tíðindi num, sum gleppa út millum skinns og hold og sum tað er gjørligt at halda fast um, áð renn tíðindini. so hvert verða "broytt og tillagad” tí stórpoltuska = "sannleika altjóða kapital- og mediuå nararnir í samvinnu vid sí nar manonetpolitikarar velja at fóðra okkum við! Tad er skilligt, at alt er til "okkara besta"' Hugleiðing Munurin í atkvødum mil lum teir báðar, sum lógu á odda í fyrra valumfarnum í Russlandi, teir báðir Zjuga nov og Yeltsin, er so lítil. at tað er meira enn so sannlíkt at Yeltsin kann tapa umva lið, tann 3. juli, um hann ikki fær vent opiniónini. heilt nógv hin rætta vegin Yeltsin er ikk: tað "nógv annar leiðis“ enn fólk flest at hann ikk: ersim er eitt sin dur ræddur um urshud, tå munurin millum valevnin: er so líul, sum han er" Spyr) ast kann, um sannlikt, at hesir menn ætlaðu at tyggja Yeltsini eitt framhald í forsetasessi num, vid at forða fyri um valið. av sínum einungum sjálvir hava funnið uppá. at seta í verk tiltek, ið høvdu før ul undantaksstødu í landinum, soleiðis at tad sostatt kom at dliggjaYelt sin at seta øll demokratisk princippir til viks og annað- hvørt avlysaella útseta valið tann 3. juli?- Er tað ikki nógv meira sannlíkt, ella kann tað ikki hugsast, at:tað er Yeltsin sjálvur, ið hevur álagt sínum næstu meðar beiðarum. at seta í verk tær ætlanir, sum m.a. trygdar- ovasti = hansara longu frammanundan valinum var talsmaður fyri?- Og er tað ikk: eisini sannlikt, at i somu løtu try gdarovastin og næsti meðarbeiðari Yelt sins - dagin fyritann 19 juli, gerast varugir við. at Yelt- sin setir Lebet general í han- sara stað, umgangandi hand tekur teir menn, sum í verk um skuldu syrgja fyri ruðu leika í landinum...? - og skriðan leypir Nýggja høgra hond Yelsins, Lebet generalur, hart vandur fall »skygøla JEKAFI, setur seg K tað er serliga sum 10 fyrrapartin tann 20. juni í tann enn heita sessin hjá trygdarovastanum...', sum Lebet á henda hátt "sigur år” starvi - ! Yeltsin hevur sett nýtt høvd á trygdartænastuna, áð renn høvdi á hinum annars trúgva trygdartænastu- ovastanum og persónliga vinmanni — Yeltsins, var rættuliga loyst frå kroppi num! Panikkur Hendingarnar tykjast merktar av panikki! Yeltsin setur nýggja trumfin Lebet general í starv sum ovasta fyri trygdartænastuni, áð renn verandi ovasun er frá koyrdur...! Taðsum nýggja juntagreipan LebetYeltsin gera henda fyrrapartin kl 10, sum tað fyrsta, er at seta triggjar av næstu meðar- beiðarum og vinmon- numnn Yeltsins frá, við teirru grundgeving, at tað eru teir, ið hava í hyggju, at forða fyri seinna valumfan num og soleiðis leggja forð- ingar fyri demokratisku gongdim í Russlandi! (og nú sjálvandi ikki eitt orð um, at hesir á tann hátt høvdu tryggjad Yeltsin for- setasessin í Russlandi?') Hetta verður gjørt um somu tíð, sum teir báðir. ið kveld ið fyri av trygartænastun: vórðu handuknir fyri at hava havt ætlanir um at gera hetta sama í verki, verða leyslatnir..." Tórshavnar Býráð Sum áður sagt - hvat veru liga er farið fram, verður neyvan avdúkað í næstu framtíð, men gott í Tórs havnar býrað, sum sama kveldi tók avgerð um. at tryggja okkum framhald andi at kunna fylgja vid al tjóða tíðindafluttningi' Sum um byrååsmeinlutin var varugur vid, at okkurt var heilt galið áfátt vid heimliga tidindafluttningi- num tann 20. juni 1996, av- gjørdi Torshavnar byråd, at BBC World framvegis skuldi standa í boði á Rás Tórshavn. - Gott í tey, tí tað verður áhugavert, at fylgja við, hvussu leikur fer Ti, sannheit at siga so er tað ikki sért trupult, at trúgva uppá, at Yeltsin til tess at tryggja demokratis- kum spælireglum í Russ- landi, hevur kubbað høvdi av teimun, ið vildu tryggja honum eitt framhald í for- setasessi landsins? - Hver sagar greinina av, ein sítur á sjálvur? Mist tamarhald Um gongdina hesar báðar dagarnar kann sigast, at hendingarnar bera boð um, at Yeltsin hevur tamarhaldið á viður seinastu Tad, at odda- fiskar í russiskum polituikk: skifunum byrja at handtaka hver annan og siga, at hetta verð- ur gjørt til tess at tryggja de- mokatiið, hevur ikki higar til borið brá av nøkrum, ið líknar demokratiskum spælireglum! Eitt er vist: Var eingin BB( World rás tann 20. juni um morgunin, so var alt farið so æviga rætt fram í Russlandi henda sama dag! - Øll høv- du tá - við Utvarpinum - og seinni, við Sjónvarpi Fer- oya, sum tíðindakeldum, liva víðari í sáligari vissu um, at í Russlandi fer fram ein demokratiseringspro cess og ikk: ein kapitalis- tsk valdstøka uttan etik ella moral, alt sambart bestu vesturheimsku marknaðar- búskaparligu traditi6- num… ' Hættislig armóð Ein tiåindatænasta, sum tann føroyska er ul skaða fyri bæði land og fólk! - At legeumera poliuskar og vinnuligar hendingar, at geva meira og minni tápu hgum poliukkarum, vinnu livsmonnum og misbrúk arum av religion eina aura av ulforláuligheit og sfæru av seriøsitet: er meira enn hættisligt! - Hátíð- arliga at tíðindavarpa teirra meira og minni hopleysu ætlanir. indoktnneringsroyndir, gerðir og naivu undan førslum, hevur verið, og er okkum ul mikið ógagns! - Tað er hetta, ið er ein høvudsorsøkin til , at hetta landið liggur í búskaparli- gum skeljasori! - og tað er eisini hetta, ið nú vísir seg sum ein forðing fyri at vit fáa nakran brúkiligan lut í einari komandi oljuvinnu. Av 28 umsekjarum til fimt- an (+ tiggju) størv vóru bert tríggir kvalifi ceraðir umsekjarar úr Feroy- um...! At hava pissað í sal- tan sjógv og vera frelstur er ikki nøkur kvalifikatiøn í sær sjålvum! Henda hendingin i Russ landi - um enn so fjar - er bert eitt dómi um, hvat ein ikk: nøktandi tíðindatæn asta kann føra til Tad, at tad ikki eru ráð til at gera annað enn "skjót tíðindi" „.klipt og umsétt av einum og sama manni - í størsta skundi - einsamallur á vakt - á tí stovni, ið hevur størsta tydning fyri hvat vit hugsa - halda og gera: Tað - haldi eg - hevur verið, er og verður okkum øllum at bana! Hugsa bert um tað djúptgangandi journa- listisku analysuna av okk- ara høvudsvinnu , sum aldri varð/ella verður Hugsa bert um vaksandi føroysku fundamentalism- una' - (jfr. Juguslavia, ið var! - og alt blóðið har hevur runni...) Heldur enn at hava tikið hesa ålvarsligu hóttan móti samfelagnum i størsta álvara - sett sekte- nsku fundamentalismuna undir sakligan debat, undir lupp og kritiska analysu, um somu tíð, sum víst skuldi verið á syrgjiligu deyðiligu avleiðingarnar víða um í heiminum - so verða ella lata okkara mið! ar seg miðvíst misbrúka av hesum okkara heimligu fundamentalistum' Tað sær ikki mætari út, enn at midl- arnir bæði eru infiltreraðir av og eru undir vaksandi trýsti frá hesum”sann- førdu” rehgiøstortodoksu fanatikarum' Allir føroy- ingar duga at lesa, men kortini = veksur snævur- skygni og tilvitið um at liva og yvirliva - tí sum teir siga Hesin heimsins vísdómur hann er av tí onda! Tá lærarar í alisfrødi í okkara skúlum ikki trúgva ti teir undirvísa - men heldur siga: "Her hjá okkum halda vit okkum til teir bíbilsku sannleikarnir! ella tá fólk av rehg1øsum ørsøkum brenna Lademanns Leksi kon - eru vit tá ikki komin so langt út í óferi, at:tað ikki vendist aftur. ..! Spyrjast kann: Hvørj- um endar hetta alt við...? j smith