mikudagur 31. juli 1996síða 17

Nr. 144 — 31. JULI 1996 tíðindablaðið Handilsjavnin stórt avlop hóast meiri er innflutt Figgjar- og búskaparmál Feroyski búskapurin hevur støduga framgongd. Vøkst umn i búskapinum hevur havt tryggari búskaparvið urskifti við sær. Í fjør og í ár hava fólk, útgerðarfeleg og virki umvælt og keypt neyðugan útbúnað, sum lá á lån: fyrra helming av 90 unum Bruttotjóðarúrtókan vaks 1994 til 1995 og $% frå væntandi verður vøksturin í ár S%. Talan er um fram gongd í nærum llum vinnugreinum Lønarut gjaldingarnar fyrra hålvår í ár vóru 9% hægri enn fyrra hálvár í fjør Tad er fyrst og fremst inn an fiskiskap, at vøksturin munar. Lenarútgjaldingar nar í fiskivinnuni eru 14% hægri enn somu tíð í fjør men av ti at stuðulin til fiskivinnuna er nógv mink adur, og kostnaðarstigið er ikk: lækkað, gevur fiski vinnan ikki tað neyðuga avkasuð Betri lutfall millum fram leiðslukustnað og fiskapris hevði borið í sær, at batnaði fiskiskapurin hevði ført til me virksen fler ar beiðspláss. hægri lønut gjaldingar, mei virkisas lop og stórri virðisavkast til samfelagið. Vantandi renta bilitetur forðar fyri nýgg um irbeiðsplás um g ger tað trupult at fáa avlop til nýilagur í fiskiskip og fiska VITKI 7 øðrum vinnum er vøkst urin stórur, ett nú hava kipasmidjur 10%, fram leiðsla annars 12 privat bygging 11 men eingin vøkstur í almennari bygg stingarhús 12 T flutningur vinnuligar Einasta bein Innan ng, gi flutningur annars 13 tænastur 4 leiðis minkingin er 5 ligging og trygging - I Tad er ti umráðandi at fåa kapping aftur i bankavinn so hon betur kann virka við til at seta gongd á bú una skapin Sum sagt, virksemið er vaksið so tað munar. Al mannakunngjørdu — tølini fyri fyrra hålvår í år ítekiligar ábendingar um hetta, m.a. sæst hetta aftur í innflutninginum, sum í hes um tíðarskeiði verður mill um 800-900 mió kr. móti 727 fyrra hålvår i geva 27 mió kr fjør. Talan er um eina øking umleið 12%. Tá ið uppa komið verður inn á veru bólkar, eru tað serstakliga verur ul beinleiðis nýtslu sum í stórri mun verða inn fluttar m.a fleir bilar Hóast innílutningurin higartil í ár er øktur mun andi, fer handiÍsjavnin aftur í ár at hava stórt avlop. Or søkin ul, at handilsjavnin framhaldandi gevur stórt avlop, sjálvt um innflutn ngurin er øktur, er sum øll um kunnugt, at virksemið innan útflutningsvinnuna er økt samsvarandi. Nevnast kann, at utflutningurin fyrra hålvår í år er vaksin í virði úr I mia.kr. uppí 1,15 mia kr, tvs. 18% vøkstur stavar frå betri fiskiskapi og hægri prísi á fiskavørum Um hugt verður nærri at handilsjavnanum, so verður mett, at hann í ár fer at geva eitt avlop uppá slakar 300 mió.kr. Vøksturin í inn flutninginum verður umleið 200 mió. kr., og útflutning urin verður væntandi um leið 300 mió kr Gjaldsjavnin fer at hava eitt avlop uppá 700 mio.kr Tað ber í sær, at nettouttanlandsskuld Førova framhaldandi mink ar í stórum. Sostatt kunnu vit frøast um gongdina í samvinnu okkara við út heimin. Men neyðugt verð ur áhaldandi at hava eitt vakið eyga við búskapar ng hini vi til samhandil okkara við út heimin sum aftur í ár ð serligum atliti Tad er sera tydningarmik 10, at utflutningurin veksur lutning i I innflutr »amsyvarantt mum. Skipað eigur at verða fyn bíligari innflutningi fyri at halda hesa javnvåg Vit mugu vera ra varit il nýtsluhugsanir kk: aftur fær ræði á búskaparligu gongdini. Vit hava áður kent svidan av ovurnýtslu sera meint Eftir stórt hall á fíggjar lógini í fleiri ár sær tað út til, at vit nærkast javnvåg mi. Hallið á fíggjarlógini ár verður helst umleið 50 mió. Kkr.. tvs. eini 100 mio.kr. lægð enn mett Stóra broytingin stavar frá betri fiskiskapi og betri prisi. sum geva størn inn tøkur til samfelagið Men neyðugt er at gera vart við, at stødan er enn sera viðbrekin. Neyðugt er at spara í tí almenna og at fáa stórri javnvåg millum almenna og privata sek torin Fyri at fáa javnvág helst í komandi fíggjarlóg og í øll um færum á fíggjarlógini i 1998 verður neyðugt at lætta um almennu byrðar nar. Sum gongdin er aðra staðni, so verða privatiser ingar gjørdar á ávísum sk) um og ersimi her hjá okkum Fella fleiri steinar av al mennu byrðini, verður grundarlag fyri at veita stórri skattalætta Skattalætti varð givin á nýggjárinum. Broytingin í skattastiganum svaraði til em lætta uppá 80 mi6. kr Barnafrådråtturin fór eisini úr 2.400 kr. upp í 2.900 Skattahámarkið var lækkað Pen sjónsfrádráttur hjá pensjón istum er hækkaður, soleiðis at grundupphæddin verður ikki skattað hjá pensjón istum, ið ikki hava aðra inn tóku. Skattalættin varð tá mettur at geva landskass anum 115 mill.kr. minni i inntøku Skattatrýsuð kann hava verið ein atvoldin til, at fólk eru flutt av landinum, men vend er komin í, nú fólk flyta heimaftur Størr: skattalætti eigur at virka mótvekt móti lønarhækkingum eiga fakteløgini framhald andi skynsemi Skattalógin skal eggja til virkishug og vinnuligt fyri taksemi, og hægri botn frádráttur skal tryggja, at láginntókur verða lagaligari skattaðar. Barnafrádrátturin verður hækkaður, og ser ligur frádráttur skal fólkapensjónina skattafría Í samgonguskjalinum verður henda ábót teng« saman við hækking í fólka pensjónint longu komandi figgjarår, og nýggj fólka trygging fyri all skal styrkja rand: = almannapensjón rður úr 55% niður í 52% sum og her at vera við til at visa pera Marginalskatturin ve lækkaður, so tað loysir seg at arbeiða, og løntakarin fær meir burturúr. Ferðafrá dráttur millum heim og ar beiðspláss g Jråttur ul langfarafiskimenr knaður = upy skatta fríu grundupphæddina. Hjúna skal ikki hava skattliga åvirkan, so hjun vid einari inntøku verða ikki vanbýti sum nú. Meir virðisgjaldið í tænastuvinn verður I bandsstyða fyri uni verður lækkað, og figg) gjaldið verður av arognarav tikið Allar hesar åbøtur treytaðar av, at tilsvarandi sparingar verða gjørdar í al mennu umsitingini skal ullaga seg trengri fíggj arkarmar í framtíðini verða sum Fíggjarstýri Seimastu árini hevur verið arbeitt við at umskipa líkningarprosessina Asannast må, at vit í dag eru eftirbåtar á hesum eki samanborið við grannalond okkara. Broytingar, ið nú verða framdar, skulu betra um rættartrygdina hjá borg arunum, gera samskiftið millum borgarar og mynd ugleikar einfaldari umsitingina lættari og styrkja um eftirlitsuppgåv urnar Nýggj DEMM-innkrev; ingarskipan skal steðga vekstrinum í eftir stóðum, er tíkin í nýtslu. Á nýggjárinum verður farið yvir til ema nýggja edv skipaða fíggjarstýring, sum gera sum ema haldgóða og greiða stýring av vidurskiftum landsins. Í 1998 verða meira enn 40 ymiskar lønarskipanir lagd ar saman i eina lønarskipan Hin lidurin í búskapar styringini er at einsháttaða figgjarlog og greiðari reglur um figgjar viðurskifti. Fíggjarlógin er á fyrsta sinni greinað út í bóklingi, soleiðis at borg arin hevur greiðar upplýs ingar um landsins fíggjar viðurskifti Ein partur av hesum ar beiði er gjørdur, og flestu reglurnar koma í gildi | januar 1997 kunngerð um landsins rokn skaparverk, sum greitt ásetir heimildir og skyldur í sam bandi við roknskap v.m vegleiðing um rakstrar ætlanir, ið greiðar reglur um nýtslu av almenn gevur liggjar gera eima asetir um játtanum kont er ein felags kontoplanur fyri allar almennar stovnar skipan landsins, sun Landskassans skuld druttoskuld landskassans við árslok 1995 var 6,8 mia.kr. Landskassin átti góða I mia. kr. til góðar í landsbankanum og aðra gjaldføra figgjarogn, soleið nettoskuldin aftanå gjaldføra figgjarogn var 5,6 mia. kr Efur avtalunum við donsku stjórnina fær lands kassin figgja afturgjalding av lånum uttan fyri Føroyar, meðan end urfigging i Føroyum og hall skulu útvegast við låntøku á føroyska og danska Is af statslån at kapitalmarknadinum, t.v.s vid lånsbrøvum Landsstýrið hevur givið tvær lånsbrævarødir út, sum ganga yvir 2 ár. Tann fyrra uppá 310 mi0. kr. í navna virði gongur frá 1994 til 1996 og skal sostatt rindast aftur í desember í ár, meða tann seinna uppá 300 mi kr. í navnavirði gongur frá 1995 ul 1997. Væntand landskassans il tørvurin sprævaulgavu Alingin og ferdafolkini storan tydning fyri inntøk I samstarvi vid vinnuna på treytirnar í náttúruni. Tað im raksturin tt betri umhvørvi Kvns bótararbeiðið fer vónand im kappingarfør altvinnuni Alivinnan ge íkast til samfe um útflutningu 12 300 í 1994 til 6.000 ton 1998 tl eitt virði uppá 173 mió. kr., so slepst ikki und an, at alivinnan hevur ein tydningarmiklan lut i før yska samfelagsbuskapin um Orsøkin flutninginum i lágu prísirnir seinna hålv árið í fjør gjørdu, at vinnan til fallið í út fjør var, at valdi at lata eina stóra nøgd av alifiski vera verandi í ringunum. ýll henda nøgdin verður væntandi útflutt í ár út yvir tað, sum annars verður útflutt av alifiski í hesum ári Landsstýrið hevur saman við vinnum! sett á stovn eina fiskasjúkutænastu sum landsstýrið stuðlar fíggjar liga. Fiskasjukutænastan er nú komin í eina fasta legu Vinnumál Landsstýrið setti sær fyri at skapa fortreytir at menna ídnaðin m.a. við lógini um stuðul ul nýggjar vinnur har veittur verður ein lønar stuðul í 4 ár iðg it up 1 ITK Í | greina næmi verkætlani lýsa, hverjir møguleikar er tókir hjá vinnulivinun Framtaksgrunnurin er ysa fleiri fígg ingartrupulleikar til verk ætlanir anir eru danskar hava atg amboð at 1 Fleiri stuðulsskir bæði føroyskar og sum løroyvingar ngd ul. Ringt kann ta, hver skipar tí verður um vera at: vi hóskar best sitingin av ymisku skipar unum samskipað á einum stað. Teir nógvu møguleik arnir vinum skipan Fáar nyiløgur eru gjørdar í fiskiskip seinastu árini fiskiflotin er tekniskt gamal ti er tórvur gera nyfløgur fara at gagna vinnu óansæð stuðuls á at:skifta út og Landsstýrið hevur sett nevnd, sum skal gera uppskot ul nýggja lóg gávu og uppskot um fígg ingarmøguleikar at menna skipabygging í Førovum Landbúnaðarmál Aðalmálið er at menna landbúnaðin við atliti til at skapa marknaðarbúskap arligar fortreyur. Lóggáva marknadarrøkt og vegleið ing v.m. tryggja, at vinnuligt jarðarbrúk kann mennast. soleiðis at náttúrutilfeingið fer at V afturgjaldingina av láns bróvum Tå lånsbrævasølan byrj aði í 1994, rindaði lands kassin eina meirrentu uppá 2,25% p.a. sammett við líknandi statslån. O 1996 er meirrentan fallin ul litid meira enn 1% p.a. í effek uvari rentu Tad eru útlit til, at henda gongdin vid fall- andi meirrentu, sum svarar til vaksandi trúvirði og kredittvirði, fer at heldur fram Nettorentuútreiðslurnar vórðu settar til 440 mió. kr á fíggjarlógini 1996, sum svarar til 18% av inntøk unum. Nettorenturnar verða kanska nakað lægri, av tí at rentustigið er lækkað, síðani fíggjarlógin varð gjørd, og tað ávirkar tey lár sum verða upptikin nú. Stats lánini eru standandi 6 ára urnar verður røk £ i vi På 3 » hr) Á Wi hevur landsstyrið id skot um 1 ; broytingar y ða thar 1 Ferðavinna heild SKIf 1 seg betur £ norði, t Mart, ið vari oyum i t16r he sera væl og varð rópt besta ferdavinnustevna nakrantíð Tekin eru um, at útlendska ferðavinnan hevur fingið álit á okkum. Roknað verð ur við vøkstri og vinningi í hesi vinnugrein í komandi tíðum Vend er komin í fer; fólkatalið. Um flogvøllin ferðaðust 9% fleiri í 1995 enn árið fyri. Gistingar í summarhálvuni vuksu 40% og vitjandi ferðafólkaskip gjørdust alt fleiri. Feroy ingar eru eisini farnir at ferðast meira í egnum landi Nú summarið er hålvrunnid sæst, at útliuni fyri 1996 eru betur enn væntað Landsstýrið er sinnað at leingja avtaluna við ís lendsku stjórnina um sam starv á ferðavinnugkinum