fríggjadagur 2. august 1996síða 15

Nr. 146 — 2. AUGUST 1996 Framhald av síðu 2 fíggjar- og búskaparmálum frøir tað meg. at búskapar ligu lyklatølini eru so góð, sum tey eru. Vit hava fram- haldandi yvirskot á bæði handils- og gjaldsjavna, og tað er avgjørt hugaligt. Men hóast so, so eru avgjørt nøkur tel, sum vit eiga at geva serligan gætur. Her hugsi eg serliga um handils- javnan, sum hóast hann í 1995 var positivur við 260 mió. kr., so er hann í mink- ing í mun til árini síðan 1991, tå hann var 850 mió kr Sjálvsagt ber til at brúka handilsjavnan sum para metur fyri virksemi í land inum, men at hesin meirinn flutningur fer til beinleiðis nýtslu, er ikki serliga huga ligt, serliga tá vit ikki sam stundis síggja nakran vøkts ur í útflutninginum. Sunn ari búskapur er tað, tå meir- innflutningur er orsakað av øktum virksemi, og at hesin verður uppvigaður av meir útflutning! Í fylgiskjølunum til løg- mansrødu.? dugi eg ikki at síggja, at utflutningurin er øktur, tverturímóti er hann minkaður frá 1994 til 1995 við 50 mió. kr. Júst hesi viðurskifti, at útflutningurin íkki er vaksin, hevur givið okkum ikki so lítið høvud- brýggj. tí øktur útflutningur er rætti pulsurin til måting av búskapinum í landinum Men tað, at vit nú fiska meiri tosk heldur enn upsa, og tað, at:alingin í ár fer at kasta meira av sær, ger, at Hagstovan væntar eina sk ing í útflutninginum í ár í mun til í fjør. Tað er avgjørt eisini hugaligt Eisini er tað at gleðast um, at eftirmadur min í Tinganesi, Anfinn Kalls berg. landsstýrismaður, ætl ar at halda áfram við arbeið inum at broyta líkningar- prosessina og annars eisini at halda áfram við menning mi av figgjarstyrimgini Hetta eru skilagóðar ætlan- ir, sum avgjørt koma at gera viðurskiftini greiðari og tryggar Neyðugt vid »hekserei« fyri at fåa kabalu at Men løgmadur ger i frå greiding síni tó vart við, at hóast tað hevur eydnast okkum at vent búskapar- gongdini rættiliga nógv. so er neyðugt at reka ein varn- an figgjar- og búsnaparpoli- tikk Sesam eri eg púra samdur, men eg fái ikki við mínum besta vilja hetta at samsvara við rúgvismiklu útgjaringini, sum eisini An- finn Kallsberg hevur boðað frá Tað verður av sitandi meiriluta mett, at skatta- lættin, ið vit góvu um árs- skiftið, ikki var nóg høgur, tí skal aftur gevast ein skattalætti, sum veruliga munar fyri at brúka teirra egnu orð. Men harumframt skal barnafrádrátturin hækkast, pensjonistafrå- dråtturin hækkast, botnfrå- dråtturin hækkast, margi- nalskatturin lækkast, ferða- frådråtturin og telefonfrå- dråtturin roknast upp í skattafríu grundupphædu ina, hjún skulu kunna flyta inntøku millum sín, meir virðisgjaldið í tænastuvinn uni skal lækkast og figgjar ognaragjaldið verður tikið av Og í sama andadrátti verður sagt, at fíggjarlógin komandi ár helst skal hava yvirskot, og tað, sum manglar til at fáa rokni stykkið at ganga upp, skal finnast við sparingum og privatiseringum innan al menna — sektorin Men hvussu landsstýrið ætlar at fáa alt hetta framt uttan við einari minni kollvelung av føroyska samfelagnum. tað fáa vit so at síggja til ta tíð Men her er avgjørt ikki nog mikið vid »behendigkeit«, herm á eisini >hekserei< brúkast Sjálvur eri eg sannførdur um, at:var hildið fram við einum varnum og stramm um fíggjar- og búskapar politikki, soleiðis sum hesin hevur verið ríkið seinastu árni, so høvdu vit fingið yvirskot á fíggjarlógini longu frá komandi ári, men uttan at kollvelta alt sam- felagið til nakað, sum tey fægstu av okkum ynskja Vit hava sæð royndirnar aðrastaðni frå, og tað er ein fåtækslig politisk stevna at hava hesar sum fyrimynd Men hin vegin hetta er góð ur borgarligur politikkur, men hvussu hann glíður niður hjá verkamannafylk ingini, ja tað eru vit eftir hondini mong, sum als ikki skilja Uttanlandsskuld stór byrða Vit hoyrdu annars Anfinn Kallsberg. landsstýrismann í eini tíðindasending fyr stuttum síðani siga, al al mennu útreiðslurnar skuldu skerjast við 100 mió. kr Men henda upphædd c neyvan nøktandi, um øll út gjaringin skal fremjast komandi år, og um javnvåg samstundis skal fåast å fíggjarlógina Annars verður spennandi at síggja, hvussu motiver- ingin fyri sparingum verður, tí hóast sambandsmenn fegnir vilja hava tað sparna „imagið<, so siga okkara royndir, at:tað ikki altíð gongur, sum prestur præ- dikar Annars vil eg siga, at parturin, sum snýr seg um firgjar- og buskaparpoli- tikkin visir, at her hevur nýggja samgongan eitt hampuliga gott fundament at byggja víðari á. Men tó er, sum eisini sagt verður, okkara stóra uttanlands- skuld ein stór byrða, sum liggur fyri framman. Her verður neyðugt, at lands- stýrið og serliga sambands- flokkurin við løgmanni á odda til næstu samráðingar stinga fingurin í jørðina og gera eitt meira realistiskt samráðingarupplegg heldur enn hitt seimasta. Ég vildi fegin meira ná- greiniliga fingið at vitað, hvat landsstýrið hugsar, tá sagt verður, at kapping aftur skal fáast í bankavinnuni Vit hava hoyrt løgmann siga, at hann ynskir, at bankin verður privatiserað- tíðindablaðið ur her og nú, og at gomlu eigararnir skulu hava fram íhjárættindi til at ogna sær bankan. Er hetta eitt sjónar ið. sum samgongan tekur undir við? Borgarligar loysnir og Fylking Vit hava nú í fleiri ár hoyrt fólkaflokkin proklamerað sítt ynski um at lækka kostnaðarstæðið. soleiðis at skilja at lønir og skattir verða nidurskrivad. Eitt ynski um eina interna de valuering. Ta tíð, teir vóru saman við okkum í sam gongu, vistu teir, at hetta fór ikki at lata seg gera. Men nú teir sita í einari borgar ligari samgongu, verður sjálvsagt spennandi at síggja. um hetta bert hava verið orð og einki annað, ella tað veruliga býr ein ætl an aftanfyri. Okkara ynski er sjálvsagt, at hetta vóru bert orð, hent orð at brúka í andstødu. Men eins spenn andi verður sjálvsagt at síggja, hvussu verkamanna fylkingin og faktelagsfor- maðurin Oli Jacobsen, Kristian Magnussen og Ax el Nolsøe fara at taka ímóti slíkum borgarligum roynd arprojektum Løgmadur sigur í réðu síni, at eitt av politisku bak køstunum var, tá andstaðan og partar av samgonguni tóku undir við uppskounum um at broyta frítíðarlógina Tað er møguligt, at hann metir hetta sum eitt bakkast, sum m.a. fólkaflokkurin. javnaðarflokkur:n og verka mannafylkingin tóku undir við. Men tá ið sáttmáli varð gjørdur við almennu fak feløgini á sinni, sum tyngdi landskassan munandi, tá vóru tað vit í landsstyrin um og serliga løgmaður við ábyrgd fyri lønarmålum sum gjørdu sáttmálan Fólkaflokkurin hevur fleir ferðir kallað hesar samráð mgar fyri eitt búskaparligt bakk ast Manglandi politisk stig Um framtidarmøguleikar okkara sigur løgmaður, at norðhavssildin fer at geva møguleikar. Sjálvandi skal hon tað, og tað er sanniliga gleðiligt, at hon er aftur komin. Men eg haldi, at eg við røttum kann siga, at:tað er åtaluvert, at tað enn einki politiskt stig er tikið til tess, at hetta tilfeingið kann geva eitt stórri íkast til okkara búskaparligu støðu Eisini verður rættiliga ofta nokk so elegant sagt, at Føroyar skulu gerast ein tilfeingisdepil. Gaman í, tað ljóðar væl, og neyndin, sum í sínari tíð kom við hesum uppskoti í álitinum um nýggjar vinnur, heyði eisini gjørt sær nakrar tankar um hesar møguleikar. Men eg haldi, at tað er at fara eitt sindur lætt yvir veruleikan. tá hetta skal vera eitt mál, og stórur partur av tí fiski, vit veiða rundan um oyggj- arnar og øll sildin, vit sjálvir veiða, fer ótilvirkað av land- inum. Her er sanniliga langt millum mál og veruleika Tað kundi eisini verið áhugavert at hoyrt, hvat sjónarmið Ola Jacobsen, løgtingsmadur, hevur til uppskotið um, at landingar uttanlands skulu føra við sær meirnytslu av fiskidøg um. Hvat sigur fiskimadur in til at verða noyddur at landa, har eingin trygd er fyri besta prísinum, tvørt urímót ? Eisini verður í hesi frá- greiding, sum so oftani fyri sagt, at vit skulu betra um okkara marknadarmøgu- leikar. Tað kundi verið á- hugavert at:fingið at vitað frå løgmanni, hvat itøkiligt er gjørt å hesum øki, burtur sæð frå tí, at vit hava fingið tað bláa álitið, sum eisini framsøgumadur sambands floksins heyði á orði Ég siggi, at bæði uppskot- ið um framtidarstødu Før oya og uppskotið hjá fólka flokkinum um kapitaliser ing av blokkinum fáa tað skoðsmál, at hesi ongar trupulleikar loysa. Er hetta ein støda, samgongan í semju hevur? Í samgonguskjalinum og í løgmansrøduni verður ein nýggj fólkatrygging fyri øll nevnd. Eg fari at loyva mær at spyrja landsstýrismannin í almannamálum, hvat henda trygging gongur út uppá? Er hetta ein trygging sum tann, sum fólkaflokk urin hevði uppskot um, tå teir sótu í andstøðu? Kanska Axel Nolsøe kundi útgreina hesar ætlanir eitt sindur? Vit í javnaðarflokkinum býttu ymisku målsøkini í hesi frágreiðing millum okkara, so vit fara semni at koma nærri inn á tey mál sum vit meta hava tydning Tå fer eisini at bera ul at fara meira í smålutir Sparingar sum ongantíð áður Annars vil eg enda við at siga, at vit í javnaðarflokk inum vóru ikki sért skak aðir, tá løgmadur so hjarta liga takkaði okkum fyrr tarvið, og segði enntá, at vit áttu okkara lut í fram gongdini. Tey orðini fara vit sjálvsagt at takka fyri. Men seinni verður spælið ett sindur spilt, tá sagt verður at tað var eitt tórvandi dirvi til at halda kósina og at fremja neyðugu sparingar nar, sum gjørdu, at slitið kom. Men hetta verður ikki at standa ósvarað, ti vit hava í javnaðarflokkinum saman við øðrum flokkum. tó ikki saman við sambandsflokk inum, framt sparingar, sum ongantíð áður eru framdar Almennu rakstrarútreiðsl- urnar vórðu skornar við meira enn einari hálvari milliard krónum. Ikki ti, at slíkar sparingar altíð eru eitt mál í sær sjálvum, men hetta var neyðugt undir teimum givnu fíggjarligu treytunum. Men heldur eigur orsøk- in at finnast aðrastaðir, og tíðin aftaná hevur eisini prógvað, at tú ikki altíð tørnar inn við somu polit- isku harrabodum frå løg- manni, sum tey tu fekst vid útpurring. Annars endar løgmaður við ynski um eitt gott sam- starv við andstøduna, sun hann sigur nú fær betri møguleika fyri ávirkan á rikna politikkin. Vit vilja Sam eisini leggja okkum eftir at reka ein konstruku van and- stødupoliukk, og aftaná okkara strævnu ár við land sins ábyrgd, skulu ungmenn ikki vænta sær paraduupp skot uttan hald í politiska og búskaparliga veruleikan- um. Men at samgongan nú ger royndir at spjaða and støduna, tå ta snýr seg um valbólkar, boðar ikki frá, at nøkur rættilig meining er aftan fyri hasi orðini um gott samstarv. Men nú fáa vit at síggja Onkur tíðindamaður helt, at henda løgmansrødan var tann diffusa, hann nakrantíð hevði hoyrt. Jú mest 13 tad er møguligt, at so er Tann parturin, sum snýr seg um tað. sum koma skal, er lítið ítakiligur, meðan part- urin, sum snýr seg um tað, sum vit vóru við til at fremja í andstøðu, er rættiliga kon- kretur. Men hetta er væl skiljandi. Løgmaður visti, hvat hann hevði, men er kanska heldur ótryggur við, hvat hann fær. Kanska okkurt skrímsl frá marathonsamráðingunum á sumri 1994 spøkir aftur Kanska ræðast teir sítt egna barn. Lat okkum vóna tað Livst so spyrst Takk fyri lronman Í morgin verður FM-kapping í 1/4 triathlon Arliga FM-kappingin "i 1/4 triath:on verður í morgin i Havn. Tilmelding til kapp- ingina fer fram í svimjihøll ini kl. 11.00 í morgin Ein tíma seinni verður fyrsta kappingin í høllini, har svomið verður 950 m Eftir tað verður súkkla 44 km., og at enda renna lut- takararnir 11 km Teinurin, sum súkklað og runnið verður á er: Norðari Ringvegur, Sundsvegur Vegurin langi, Hvítanesveg urin og Eystari Ringvegur Súkklað verður teini 8 ferðir og runnið tvær ferðir Tá súkla verður, er niðan eftir oman eftir Sundsvegnun . meðan I leiðin Sundsy egnum OS unnið verður øvugtan veg U16 til Sigurd Lamhauge gjørd- ist fyrsti vinnari av FM kapping i triathlon. Tað var í 1988, og ikki fyrr enn í 1992 varð tíðin hjá honum tíkin. Í dag hevur Gunnar Dahl-Olsen metið, men Bogi Kristiansen hevur eina tíð, sum bert er 2 sekund frá metinum. Í fjør var Bogi Kristiansen ársins Ironman Rødin av FM-vinnarum er annars hendan 1988: Sigrud Lamhauge 1989: Aki Hansen 1991: Poul Hendrik Poulser 1992: Gunnar Dahl!-Olser 1993: Bogi Kristians« 1995: Bogi Kristians EM-kapping Sunnudagin fer U16 lands liðið í fótbólti til Lille- hammer í Noregi at luttaka í EM-undankappingini fyri U16 landslið. Venjarin Jógvan Martin Olsen hevur tíkið út 16 spælarar: Danny Ras nussen, HB, Mortan í Hørg Sumba, Bjarni Arnason, HB, Ken Nónklett, NSI, Aki Mørk, B36, Jan Nónklett, NSI, Súni Olsen, GI, Kári Niel- sen, B71, Leivur Frederik- sen, B36, Sjúrður í Skemm- uni, GI, Dánjal P. Dalbø, GI, Eyðfinn Fjalsbak, MB Klæmint Matras, B36, Leon Rasmussen, KI, Allan Mikkelsen, Royn og Pól Egholm, NSI. Liðið skal spæla dyst móti Íslandi, Noregi og Fin- landi. Fyrsti dysturin verður týsdagin. Ferðalagið, sum telur 23 fólk verður aftur í Vágunum 11. august. 5 Keypa ella selja brúktan bil? Í SOSIALINUM út at koyra loysir tað seg! -