leygardagur 7. september 1996síða 12

lens Pauli Heinesen Rósa Maria. høgusavn. Perma: Torbjørn Olser Mentunargrunnur Studentafelagsins 1995. 175 s. kr. 180. Imoti tolking Gløgga amerikanska bókmentakvinnan og nthøvundurin Susan Sontag skrivaði í 1964 ið heitinum »Against interpre king Her tekur hon i rðatoppin á teimum sum ikki vilja lata staverkið tala seg sjálvt, men partú ugu ggja tað Susan Sontag vil vera ð. at á henda hátt gera hesir tolkarar listina hvussu bæði vsa Hon nevnir má ødiskir rabbinarar og kristnir prestar út ggja tann greidliga erotiska Hásongin daliga A henda hátt kann ein tekstur kk gur kann góðtakast. men sun R KKI Ká blakast burtur gerast borð t Susan Ssonlåg vil EISU vera vid, at i sdu høj king tað sama sun i gt k g av at:vilja lata kið > S st hevur lyndi kk trygg. Við at avmarka kið P } og síðani tolka kid Tolking ger P % a við hendar kmentr, og hendingaferð gerst he so ótryggur av, at listin hjá honun ka kraft, at hann í verkið sjálvt hvus ið skal tolkast. Thomas M rðu tu dømi um … kan ovursamstarvshugadan høvund. Eru høvundarnir harafturímóti treiskir. so eru k kararnir findarglaðir at utinna t á % } Pa Heinese r tíðum r I Ma T | Í i yordur hjá Susan Sontag t k } 3 ð áhugav nå h, R) Rosa M k P H f > 0 Ø á Skøk > 1 + k ør 3 Á í HK i k 4 } i i H k ik ) lå il i, ur M ik £ hærð ru x k káara " g y háð it kki isen g gerst skókja Á ø 2 SEYtjan ara por | ti grar } g fegnast um åt hendar er t hava meira Tá ið søgan er komin so langt. hevur esar ing rast y hvar maðurin € verða bara neyndir við søgubyrjan. Sømuleiðis minnir mátin tað av gjørda og at tað verður um skemtisegusavnið tansleikur< frá 1974. Tekin eru sostatt at alt kanska ikki skal skiljast í álvara Knappliga stingur høvundurin snyðið fram '£ spyr, um søgan er sonn, og svarið er Hann fortelur síðani lesaranum it frå B. droymir, tí maðurin misrøkir hana um somu tíð kundi hon ikki funnið ppá at gjørt nakað við dreymirnar Søgan endar við at siga, at vidhvørt fer Mt NÓÐVY áv bæði og frú B. í kirkju »og tað var ikki ein sál harinni, ið hevði minsta grun um tann leik g tað lyst, ið spældi gjøgnum tað lítla Jukkuliga hevdið undir tí svarta hattinum“ Skjaldur og vikublød Í »Kvinnan undir tí svarta hattinum« stóð frú B. javnan og evgleiddi dóttir frú C. og næsta søgan, >Ég átti mær ein holabåt«. er im frú C. og hennara húski. Frú C. sær væl hevur mann og trý hålvvaksin børn. tå 1 um , hr ið } fær sidlingin Albert. Hesin er mi nyni r, og í nøkur ár broytist mamman fullkor Hon hugsar bara um hendar tla. gloymur mann og him børnin: og fellur sjálv í órekt. So doyr Albert, og eftir eina ð sætta imman vid, at hann er h Gudi. H ' nårs ikk nd gud øk ! fólkið. á i 3 I , 1 Á i ysk 3 k kk! løv H på í Ak 4 il 1 k ø øvud ; t * H 1 kk ' Fru D . t ) CIA ið 4 N va g d k kublød Ineitast nr a cin førovskan høvund Hans Pauli Heinesen æt hann vist ella okkurt sovorðið tí hann gongur so illa Hatin Men so kemur ein norðmaður at vitja og hennara lukkuliga innihaldstóma tilvera rillar, men ert tú passaliga tollut, er ikki trupult at fáa hana aftur á rætt kjøl I søguni »Eini hjån« leggur frú E. ikki í mann sín, fyrr enn hann er ótrúgvur Henn ara girnd verður vakt af hansara ótrúskapi, og tað er hon sum hevur heitt á hann at visa seg sum eitt mannfólk og fara eftir ødrum konufólki. Nú vil hann skiljast, men í endaregluni rópar konan: »-Rym ikki frá mær, rým ikki frå mær'< Tann forelskaða gentan Frú B. bara droymir og ger einki. Tá ið píningurin hjá frú C. er deyður, verður hon aftur tann sama. Frú D. broytist heldur ikki Felags fyri tær triggjar søgurnar er, at teir kvinnu.igu hevuðspersónarnir hava dreym ar, men lítið verður gjørt við teit Tær eru fangaðar í einum smáborgaraligum helvíti, sum tær halda er paradís. Viðhvert kenna tær åsær, at nakað manglar men so finna tær bara upp á okkurt, so tær gloyma hesar kenslur. Frú E. situr ikki hendur ifavn, men hennara gerðir eru avlagadar, og søgan vísir hjúnalagið sum rangmynd Tann fyrsti sanni persónurin, lesarin kunnast við, er seytjan ára gamla dóttir frú C. Í »Ur dagbókin hjá Rósu Mariu« fáa vit jarðbundnar lýsingar av hinum kvinnu num. Frú. B. er eitt turkatræ, mamman. frú C., hevur verið burturi í ørskapi. frú D. er býtt og frú E. einkisigandi Sjálv er Rósa Maria forelskað i harra E.. og soleiðis sum tær fýra undanfarnu søgurnar eru fortaldar, og tá ið hugsað verð ur um, hvussu neyðarsligar hesar lagnur eru, og tá ið hartil verður havt í minni hvussu søgan um frú E. endaði, so roknar lesarin við, at Rósa Maria og harra E. fara at finna saman. Men, nei. Høvundurin synir onga miskunn. Frú E. kroystir mannin at blíva verandi, og vit fáa ikki happy end Søgan um frú A. er ikki við í hesi bók, men um hennara privata helviti og verðsliga himmaurik: kunnu vit lesa ísavninum = Tann gátuferi kærlerkin« frå 1986 Bókmentatraditión Tad er eingin ivi um nar skulu takast í álvara. um somu hamurin hevur skemtidám. Hevundurin fer her inn í eina gamla tradition í curopeiskum at tær crotisku kenslur tíð sum bókmentum við so gitnum grundarsteinum sum »Dekameron 8-53) hjá Giovantr B i" Ki í 4 { intert ifY søgunurn 13870) hjá Geoffrey Chaucer. Men Jens Pauli Heinesen er eisini partur av einar modernadan tradition, har høvundurit brúkar nd sum júst rit og ikki veruleika har hann spælir sær við hesum Hendan trad:ttónin er kortini ikki heilt ung, og tann løgna skaldsøgan Iristram Shandy 1760-67) hjá Laurence Stern. man vera hon sum leggur fyri Men tað er í okkara eld. at hesin måtin at skriva uppá og fyri skaldskapin hevur gjørt mest vart við veg Hitt p HA dømi er skaldsøgan The Fren Lieutenants Woman« eftir n I ds + na har Mery af Mentafólk Fr r sd t ivnit eð Í part £ á ø ev Yr Og á hi Mr fær lesari ! Mildrid Skarlak Wald ; Tey bæð rar. bu 1ihvør sínari h € i ! i í oa v Cru ORK mi i hjunalag, ti W Fonn ikki megnar allar sínar kyldir, men skjótt kemur kuril á Og hóast konan at enda letur sær lynda og ger sum maðurin vil, hava bæði tapt. Søgan er speisk og í fittan mun lyst vi følskum loyalitet sum tekur alt tað fjákuta og uppgjørda fram Nakað sum í søguni um ta tåpuligu frú D Ég veit, at tað er eitt sindur smáligt av mær, men eg taki tað fram kortini. Sagt verður, at Mildrid Skarlak einaferð stødast í Paris eim heilan mánaða saman við einum sakføraravini. Hvønn dag vitja tey Louvre og so verða hesir listamålarar nevndir Mondrian, Bruegel, Monet, Boticelli, Re noir, Utrillo, el Greco, van Gogh, Cesanne Braque, Toulouse-Lautrec, Modigliane, Matisse. Nú er tað bara tað, at umframt hendinga mynd av Bruegel, Boticelli og kanska el Greco, so hanga hesir målarar ikki á Louvre. Musée du Louvre fevnir um list frá fyrisøguligari tíð og til umleið 1870 Flestallir teir nevndu málararnir hanga á Musée d'Orsay (sum Jeu de Paume-savnið er vorðin ein partur av) og á Centre Pompi dou, har Musée National d'Art Moderne húsast. Smáligt, men rætt skal vera rætt »Falkurin« er forvitnislig sega um ein tilvildarligan fund millum ein rithøvund á miðjum árum og eina unga, vakra og gátu føra kvinnu. Tey halda bæði til við sama svimjihyl áTenerifa, fylgjast íkki við nekr um, og soleiðis er pallurin uttan fyri vanliga Jógvan Isaksen ummælir kann I hesum »Falkurin« minna eitt sindur um søgurnar hjå Somerset Maugham, men hon er eisini í ætt við »Goethe i Dalsvik« hjá hevundi Hendan stendur Hin vakra kvirran« frá gerandisdagin til reiðar num sjálvum Í savninum 1989 og snyr seg um, at tu á óvæntaðum stað kanst fáa sver sum broyta tína kós Diåbolos Um tú ert óreinur viðhvert g tað skulu vit øll vera kanst tu um seguna »Djevulin í kroppinum at Jens Pauli Heinesen er samstarvshugadur sambært Susan Sontag Jøgan snyr seg um eini ung hjún og vin Mann teirra, sum móti sínum vilja kemur at vekja konuna kynsliga Tey hava dies ulin í kroppinum., og alt gongur tiskil av skriðum. Tveir tniðingar inni í søguni verður tað gjørt greiði fyri, at omanfyrineynda lødda orðing stavar frá filmi gørdur eftir franskmanninum Raymond siga skaldsøg it Radiguet (1903-23) Men lesarin - bara hann er miðal f hevur longu av tit hugsað Ravr Radiguct & 10 inga k Få + ver } ( Philipe j pæld havuðsleik Le Diat i ( rs j4 i f i kar Gérard Philiy P i tørst å ' risk Í þ tjú ø k k ) mi P lol At! Géra Pi n ynd , ! kar Í t 3 f ha Trøll á alljósum degi Evintyrið og hugleiðingin, sum loka sav ið. kunnu í fyrstu stløgu tykjast ólíkar hin um søgunum, men tú skalt ikki hava lisið nógvar reglur, so hvørvur hesin fordómur »Jey fornisku« við undirtitlinum Eitt ævintyr bert fyri tilkomin. er í ætt við barnabókina »Brusajøkul« frá 1987 og bæði risar og tann yvirvaksna kettan Oxakolla ganga aftur. Størstan leiklut hevur tó girnd av bæði einum og eðfum slagi. Í søguni »Falkurin« spyr tann unga kvinnan rithøvundin, hvat hann heldur er tað mest andstyggiliga ílívinum. Hann svarar: valds greðingar og sleiskarar Hesum báðum er tað ivaleyst av í ævintyrinum, so hóast ødrvisi ham, er temað ikki hinum søgunum fjart Stubbin »Hålv tekja verður eftirlyst« ter fram heima hjá høvundinum undir jóla ódnini í 1988. Odnin og hennara avleið ingar verða rammað inn av russíska høv undinum Konstantin Paustovskij. Jens Pauli sigur frá endurminningunum hjá Paustov skij, sum í fittan mun snúgva seg um valds gerðir og líðingar, so eitt samband við savn ið annars er greitt skemtiligt Tíðarlysingar Venda vit aftur til Susan Sontag og hennara ákærur mótvegis Thomas Mann. so kann Jens Pauli Heinesen íkki altíð væntað frí >>