hósdagur 10. oktober 1996síða 11

I Nr. 195 - 10. OKTOBER 1996 tíðindablaðið Amnesty International í herferð móti mannarættindabrotum í Turkalandi Komandi mánaðirnar fara allar deildirnar í Amnesty International at luttaka í átakinum móti mannarætt- indabrotum í Turkalandi Eingin trygd uttan mannarættindi Mannarættindastødan í Turka landi er vånalig. Í langa tíð eru fangar píndir og illa viðfarnir Í nítárunum eru fangar »horvnir« og tiknir av døgum Trygdardeildirnar eru sterk asti bólkurin í landinum, og tær vanvirða mannarættindi Politiskur yvirgangur hevur volt álvarsligar trupulleikar í stríð leikað millum trygdar deildirnar og andsteðubólkar- nar í fjallalendinum í landsynn- ingspartinum og í býunum har vesturi í landinum. Vápnaðir andsteðubólkar hava eisini framt mannarættindabrot. Tann størst: vápnaði andstaðubólk urin er kurdiski arbeiðaraflokk urin (PKK) Skiftandi stjórnir hava ann- Turkiskir hermenn. Limir úr trygdarherliðnum vanvirða mannarættindini og hava ábyrgdina av mongum mannarættindabrotum uttan lóg og dóm. Íbúgvar landsins hava ikki veruligt talufrælsi nærum tríti ár. Seimastu ánni eru trý hernaðark vett framd og síðan åttatiårini hevur vápnað ORex Features aðhvert sýtt fyri at mannarætt- indabrot verða framd ella um- borið seg við at tilfk brot eru neyðug í stríðnum at verja landsins trygd Urslitid er at eingin íbúgvi í landinum hevur veruliga per- sónliga trygd. Hóast ótald lyfti um åbøtur, kunnu turkiskir borgarar framvegis v erða settir fastir tilvildarliga. Í fongslinun hava teir onga verju móti at verða píndir, sum enn er van ligur partur av avhoyringum Sambært tíðindum úr Turka landi eru meira enn 400 fólk pínd til deyða í varðhaldi síðan 1980. Síðan 1991 eru túsund tals fólk »horvin« ella dripin av politiskum ávum Sjálvt fólk, ið stríðast saman við trygdardeildunum, eru í vanda orsakað lógloysinum. Í januar 1996 kunngjørdi stjórn in, at 11 menn vóru tiknir av døgum av PKK nærhendis ein ari fjarskotnan bygd, Gluclu konak. Sjey av monnunum vóru limir í verjuliðnum i bygdini. Oheftar kanningar bendu á, at menninir vóru dnpnir av trygdardeildunum Altjóða samfelagið hevur ikki latið mannarættindabrotini í Turkalandi við seg koma Sjónarmiðini hjá turkisku stjórnini, at hóttanir móti land sins trygd mugu berjast niður sama um mannarættindi verða sett til viks, eru borin víðari uttan mótmæli. Kávalótir hjá stjórnini um at tað gongur framá við virðing fyri manna rættindum eru góðkendar Handilsáhugamál og politisk- ar samgongur eru tíkin fram um trygdina hjá turkiskum borgarum Hóast Turkaland á mangan íknað fyri eitt nútímans demokrati við hátt verður r tøttum sambandi og samar beiði við vesturheimin, so r mannarættindastødan i landinum út av lagi vána lig, og hevur verið tað í mong ár. Túsundtals menn iskju eru vorðin offur fyri ulvildarligum dråpum »hvørvingum« og torturi Talu- og skrivifrælsið virka íkki sum tey eiga undir fólkaræði. Fleiri frágreið ingar, ma. frá Amnesty International, ásanna henda yvirgang. I 1993 ávísti anti terrornevndin hjá ST, at Emine Ocak stutt áðrenn hon bleiv handtikin i Istanbul 8. juli 1995. Hon var saman við einum bólki av familjuni hjá »horvnum«, ið mótmæltu á Ístiklal Street í Istanbul tá løgreglan við lurkasløgum spjaddi mótmælisgonguna Cumhuruyet ' Turkaland í tólum Arbeiðsbólkurin hvørvingum« hjá ST segði í 1994, at fleiri fráboðar um land Turkaland hevur undirskrivað Heim ingina hjá ST um manna rættindi, ST sáttmálan mót torturi, europeiska manna rættindasáttmálan og eur peiska sáttmálan móti tor turi. Tí eiga tílíkar misgerðir ikki at verða framdar. Men hvort nokta siga, at misbr fyri at verji n YNITBANESK Amnest rn: heldur, at alt 3 } ørt uttan í frá við a r Turk ind I i tar inf rættindini g g i Øltur borgarur in um ryg VIK ra við í átakinum. Bert møguleiki fyri at betra mannarættindastøduna Turkalandi. Hetta krevur ikki so nógv. Tú kanst skriva undir eina åheitan ella skriva eitt bræsv, har heitt verður á stjórn Turka lands um at gevast við mannarættindabrotunum Ynskir tú at luttaka, er bert at seta seg í samband við skrivstovuna hjá Amnesty International Føroya Deild ið hevur opið månadag, týs- dag og hósdag frá kl. 14 til kl. 18 Fólkið: Fólkatalið er umi. 61 milliónir. Meira enn 99% eru | muslimar. Kurdiska fólkið er ein stórur minnilutabólkur. | Aðrir minnilutar eru Alevis, Arabar, Assýrar, Armenar og Yezidis. Nógvir afrikanskir og iranskir innflytarar eru eisini í landinum. Tvær milliónir eru riknar heimanfrá í landsynnings- | partinum á landinum orsakað av stríðnum millum PKK og | | Fíggjarvíðurskifti: Høvudsinntøkurnar stava frá land- | búnaði, ídnað, framleiðslu og ferðafólkavinnu. Fremstu útflutningsverur eru klædnavørur, jarn og stål. Mest verður | innflutt av maskinum, ráolju, flutningstólum og kemiskum | verum. Meira enn tvær milliónir arbeiða í fremmandum londum, fyri tað mesta í Vestureuropa. Í 1994 kom 2,6 milliónir US dollarar til Turkalands frá hesum arbeiðs- | monnunum. Trygdardeildirnar: Manningartalið í herinum, flotanum, | loftverjuni og legregluni er 573,800 (410,200 skylduher- | menn íroknaðir). Hertænasta er skyldubundin. Hernað- | arútreiðslurnar eru 13% av fíggjarætlanini. | Seinastu 36 árini hevur herurin kolrent tríggjar stjórnir, sett trý lóggávuting frá, hongt ein forsætisráðharra og | fongslað túsundtals fólk, summi teirra sita framvegis føst. | Heryvirmenn sita framvegis á odda í sivilum rættarmálum fyri ríkistrygdardómstólum. Amnesty International-limaskapur fs RA PS I ] Eg ynski fleiri upplýsingar um Turkaland åtån» Eg ynski at fáa fleiri upplýsingar um Amnesty International Eg ynski (vanligur Navn Bústaður - ut gerast limur í Amnesty International askapur 200 kr., arbeiðsleys, lesandi á pensionistar 100 kr., hjån 250 kr I Send til: Amnesty International, Føroya Deild, Postsmoga 1075, FR-110 Tórshavn I i I | I I I I |