fríggjadagur 11. oktober 1996síða 21

Nr. 196 — 11. OKTOBER 1996 tíðindablaðið 17 21 CS Føroyska vinnulivið Tíðindaskriv frå Bókadeild Fømya Lærarafeilas Fyrsti kærleikin Ein nýggj ungdómsbók er júst komin út. Tað Tað er eitt faktum, at skip og virki í dag yvir- liva, soleiðis sum okk- ara fiskivinnupolitikkur er uppbygdur. Flaka- virkir eru ov dýr at reka við núverandi skipan/ råvørunøgd/tvungnari uppbodssølu og hava sostatt við góðari grund, ongan møguleika at gjalda rættan prís fyri fiskin, ið skipini fáa uttanlanda. Hetta hava skipini váttan fyri, av tí at meir og meir verður selt beinleiðis av land- inum ýta virkir uppí sjálv- stødugar eindir Seta á stovn uppbods- selur, fleiri í tali, so onnur lond eisini kunnu bjóða sín fisk her á landi - Vit skulu burtur frå framleiðslu stuðlinum og selja fiskin soleiðis, at fiskimenn her í Før- oyum, fá hægri prís fyri okkara fisk, enn fiskimenn innanfyri EF - Viðv. hagreiðing av fiski, so eru vit nr. Í í heiminum og tað eru vit frammanundan kendir fyri at vera, tað nýtist ikki at upparbeiða Virkir broytast til smáar eindir: (Tey virkir ið framleiða meirvidgjørdar verur skulu halda áfram, um tað finnast) - Td. kundi tey virkir ið fóru á húsagang, Kåsavirkid, Lynfrost, Bakkafrost, Kik. Roykivirkið, Tveroyra fi. Polarfrost, Harfrost, Handils/Frystivirkið, Stranda fl. Servágs fl. Skopun OSV verði hvert sær deilt upp í eini 5 til 10 smáar sjålvstødugar fiska eindir, undir somu Jon Stór virkir eru alt ov traditións bundin, kapit alkrevjandi og kunnu sostatt ikki bera seg fíggjarliga. Broyting skal til individuel, smá partafeløg, ístaðin fyri stór virkir Samlað fløga per eind umleið 1-2 mill. kr. per eind Minimum 500.000 kr i partapeningi, gjaldast kontant - Ongan stuðul, men lægstu rentu. Hvert framleiðslufelag sær, sítt matrikul nr Hvert virkið sær spe cialiserast — Keypa tann fiskin eitt virki hevur spesialisera seg í at selja, og ta nøgd ein eind maktar at figgja Seta á stovn meir privat- ar uppbodssølur, møgu liga fimm Góðkendar av land- inum og øllum ødrum natiónum, soleiðis at allur fiskur frá Íslandi og Noreg, eisini kundi verið til sølu her á landi Aðrar natiónir skulu eisini kunna bjóða uppá fiskin hjá hesum upp- bodssølum. Hesi somu fremmanda skip, høvdu spart sigling og aðrar útreiðslur v.m. og høvdu keypt olju, proviant, og at skipasmiðir sam- stundis fingu meir ar- beiði Hesar uppbodssølur skulu ikki virka sum í dag, men skulu hava fleiri individuel felag at selja fisk undir somu lon. Í dag er tað ein uppboðshaldari sum selir allan fisk inni á Toftum. Hesin persónur er útbrendur áðrenn døgurdin er av. Hetta førir við sær at við- komandi persónur verð- ur troyttur, og er við til at lækka prísin, heldur enn hækking Eingin kapping verður á uppbodssøluni, um at selja fiskin Tað er ikki rætt, ci heldur moralskt rætt, at hava tvungna uppboðs- sølu Tær friu marknadar kreftirnar mugu finna fram til loysnina, og fáa tað tillaðingar tíð, ið skal til Við núverandi skipan verða virkir tvungin at bjóða uppá eina heila last, sum t.d. hjá Løn KIVNINRAargrunninum samstundis nøkur fiska sløg, ið ikki hava áhuga at keypa og sølan verð ur gjørd, áðrenn ein hevur møguleika at gjøgnumganga góðsk una Japanar hyggja fyrst at hvat teir keypa, áðrenn teir gjalda. Ég eri ikki av ti áskoðan, at teir gera nakað skeivt í tí Tað er væl skiljandi, at landsins myndugleikar tvinga minst 30% igjøgnum tlf. uppboðs sølu. Teir hava jú stuðla bæði skip og fram- leiðslu, og í endanum søluna. Tað er just tað, ið vit skulu koma burtur frá Vit skulu hava ta frælsi, at keypa tann fisk ein ynskir við vinningi fyri eygað, síðani skapa meira arbeiði, so einfalt er tað Tær fríu marknaðar- kreftirnar koma auto- matiskt at registrera okkum sum ein fríur marknaður, har ein og hver, við kontantum peningi kann bjóða uppá fiskin. Við hesum fríu kreft um, høvdu vit hvønn dag og hverja viku í árinum, fingið ávirkan á markn aðar prísin í Hanstholm, Bremerhaven, Bolougne vm. Tvs. at prísurin verður tann sami her sum har, fyri 1. floks fisk, minus auktión og flutningsútr. Vit kundu skjótt verið ein partur av teimum altjóða upp- bodssølunum, um vit eisini bóru okkum rætt at Útboð av 1. floks góðsku, gevur Sostatt skulu vit hava hægsta prís. Nýggjar virkisleiðarar Vit hava fiskivinnuskula i Føroyum, har hava og koma nógv lærd fólk, ið vónandi hava nýhugs- anir Vit hava og fáa eisini nógv fólk, ið hava skúla seg í Noreg og Dan- mark, gev teimum ein kjans??? Vit skulu lækka drast- iskt um tær millióna upphæddir ið lætnar verða til Fiskirannsókn arstovuna, og heldur veita somu upphæddir yvir á eina «Fiskivinnu eind< hjá Landsbank anum Figgjarstovnar Landsbankin,sum ju er etableraður í Føroyunr, átti longu at hav! eina »fiskivinnueind« burt- urav, til júst okkara vinnu, og figgja saman við hinum figgjarstovn um, lagalig havúrdrátta lán, og v.m. skipsfígg ing. Um tann bankin eftir mínari meting hevði virkað sum hann skal, so høvdu vit ikki figgjargrunnin og fram HALDARAGJALDID Tit fáa skjótast blaðið aftur, siga tit okkum frá, tá goldið er. taksgrunnin Samstundis skulu aðrir peningastovnar saman við Landsbankanum, veita lán við max. 5% rentu, tey fyrstu 10 til 20 árini avdráttarfrí. Ein høvudsregla hjá einum banka skal verða 20% risiko og 80% profitt- ur. Í somu løtu hetta ikki er fakta, so er ikki rætta leiðsla við róðri. Trupulleikin hjá bank- unum í dag er at eingin hátar sær at lána pening, og innlánini veksa og veksa. Øll vita hvat tað førir til. Menningar- grunnurin skal avtakast, íhvertfall endurskodast, soleiðis at teir menna vinnuni og ikki tilvild- arligum jazzorkestri ynde ikar Viðv. okkara fiskivinnu- samráðingum í gjøgnum 80'ini eru vit eftirbåtar og í flestum førum hev- ur okkara fiskivinnu- samrådingarnevnd, víst ødrum tjóðum, at vit hava reint borð, fyri ikki at hava ovurfiska kvotur ið hava verið tillutaðar okkum. Vit áttu ístaðin at kraft nógv stórri og nógva ferðir meir kvotur og frá alt fleiri londum Onnur lond so sum Ja- pan, Spania, Portugal, Noreg v.m. hava íkki ligið og sovið sjóvar- fallið av sær, men hava sendiharrar og umboðs- stovur í nærum øllum fiskivinnutjóðum, fyri at skapa góðar og nýggjar fiskivinnuavtalur og fiskiháttir Eingin kemur at bjóða okkum fisk, vit mugu og skulu smráðast og halda áfram at samráðast fyri stórri kvotur — Landsins myndug- leikar skulu skapa for- treytir fyri yvirlivilsis- evnum og ikki mótsætt. — Vit skulu ikki verða bundin og tvungin av politisku myndugleik- unum, peningastoynum og tað ið verri er, men vit skulu virka saman. Møguliga hava hesir menn og stovnar ikki haft betri vitan, enn at soleiðis skal land byggj- ast, men hetta skal og má broytast Vit mugu broyta hetta sjálvir. Vit skulu sjålvi finna loysnina Finn Petersen Tórshavn er Bókadeild Føroya Lærarafelags, ið hevur givið út ungdómsbókina Hjartans Frygd eftir svenska høvundan Per Nilsson. Jákup í Skem- muni hevur týtt Hjartans Frygd Hjartans Frygd er hugtakandi søgan um tann fyrsta kærleikan. Høvudspers6nurin er ein drongur ið verð- ur so forelskaður í einari gentu, sum hann í fyrstuni bara hyggur, tá ið hann koyrir í skúla við bussinum. Hann kallar hana hjartans frygd eftir sanginum: Úti í garði, har vaksa blá ber. Kom, hjartans frygd. Vilt tú mær nakað, so hittast vit her Tey hittast og gerast vinir. Hann er ógvuliga forelskaður, men er hon tað? Kanska skilir hann hana ikki rætt, tí tá ið bókin byrjar, er alt longu liðugt. Hvat hendi? Tað er júst tað, sum hendi, ið bókin sigur okkum Hjartans Frygd fekk fyrstu virdisløn í kapping. sum svenska forlagið Rabén & Sjø- sren skipaði fyri, við cærleika sum evni. Fråsøguhåtturin er filmiskur, og summi brot, ið nita fast hjá hevuðspersóninum, noyðist hann at spola umaftur fleiri ferðir, áðrenn hann er nøgdur. Bókin er ein sonn frøi at lesa. Við spei- semi, innliving o málsligum ljóma verð- ur hin gamla søgan um . tann fyrsta kærleikan søgd av nýggjum. Tú lurt- ar, sum var tað fyrstu ferð - alla tíðina við gleðini um at kenna alt aftur. Hjartans frygd er 167 síður, og kostar kr. 117 í bókabúðunum. Pf. Einars prent hevur um- brotið, prentað og heft bókina. HJARTANS FRYGD Tíðindaskriv frå Føroya Skúlabókagrunni. Lyklatøl um Føroyar Skrivað hevur Petur Ove Peter - sen, og Føroya Skúlabókagrunn- ur hevur givið út. Heftið er ætlað sum stuðul hjá næminginum at lesa og skilja >Arbók fyri Føroyar«, so at hann kann kunna seg um og viðgera ymisk viðurskifti í sam- felagnum Meginparturin av tilfarinum er uppgávur til næm- ingarnar, men greitt verður eisini frá í stuttum um sjálva Arbókina, hvat ið innihaldið er, og hvussu talvur skulu lesast og hugtøk skiljast Heftið er ætlað mið- deild og framhaldsdeild fólkaskúlans og kann nýtast í lærigreinum sum søgu/samtid, landalæru, men eisini í evnum sum td. samfelagsrokning Hestprent hevur sett og umbrotið, og Einars Prent hevur prentað heft- ið, sum er 19 síður í A4 stødd og fæst fyri 20 krónur ég BD TTT RS % ú he