mikudagur 1. oktober 2003síða 7

12 Nr. 185 - 1. oktober 2003 Nr. 185 - 1. oktober 2003 13 TÍÐINDASKRIV Miðfyrisitingin er seinnu árini vaksin uttan mið og mál. Alneyðugt er at um- skipa fyristingina, so hon hóskar til føroysk viður- skifti og er fyri fólkið. Umstøður og viðurskifti hjá fólki skulu í miðdepilin, soleiðis at borgarin kennir, at endamálið er at tæna honum. Skipanir og mannagongdir hjá almenn- um stovnum skulu vera greiðari og dygdarbetri, so- leiðis at fólk fáa ta tænastu, sum tey hava rætt til. Tænastan skal verða til fyri borgaran, og ikki umvent. Skipanin við teimum níggju aðalráðunum, har hvørt ráðið ber seg at sum eitt sjálvstøðugt landsstýri, skal broytast, soleiðis at vit fáa eina miðfyrisiting, sum virkar sum ein samanskip- að eind. Kunningar- og sam- skiftisdiskur: hurðarnar upp í miðfyrisitingini Fyri at tryggja øllum borg- arum rætta og eins góða viðferð, eigur ein felags avgreiðsla at verða sett á stovn. Hesin kunningar- diskur skal kunna taka sær av fyrsta samskiftinum við borgaran. Sum er renna vit frá Peri til Pól og hava trupult at finna tann stovn ella per- són, sum kann geva okkum svar. Tað skal verða møguligt hjá einstaka borgaranum at venda sær til eitt stað við øllum málum og fyrispurn- ingum. Samskiftistænastan skal síðan beina málið víð- ari til rætta ráð ella stovn og skal eisini kunna hjálpa borgaranum, tá hesin kanska skal í samband við embætisfólk Soleiðis nýtist borgaran- um bert at kenna eina adressu og eitt telefon- nummar fyri at koma á tal við einhvønn myndugleika. Á sama hátt skal sam- skiftistænastan vegleiða borgaran um hvørjir kæru- møguleikar eru, um hesin kennir seg órættvíst við- farnan. Nýggjur bygnaður Javnaðarflokkurin mælir til, at aðalráðini verða fækkað niður í 6. Tá Nor- mann -Ch-Christensen kom við sínum uppskoti, um endurskipan av miðfyri- sitingini, tók Javnaðar- flokkurin ikki undir við nýskipanini, men vístu á vandan var fyri at miðfyri- sitingin fór at vaksa óskip- að uttan at man fekk meira burturúr henni. Her hevur gingið sjón fyri søgn. Sjálvt um bert 6 ár eru liðin síðani umskipanina, er miðfyrisitingin vaksin til 9 aðalráð, uttan at miðfyri- sitingin í síni heild er blivin betri ella meira effektiv. Hvørt ráð hevur bygt upp sítt egna landsstýri, við teirri avleiðing, at kostnað- urin av sjálvari miðfyri- sitingini eftir 5 árum er vaksin úr 58 mió kr. uppí 139 mió kr. um árið. Vit skjóta tí upp at mið- fyriskipanin verður skipað við 6 aðalstýrum, soleiðis at vit fáa eina fyrisiting, har málsøki, sum natúrliga hoyra saman, eisini verða fyrisitin av sama ráði.. Har samskipanin verður betri og lættari. At fyrisitingin verður meira effektiv. At arbeiðsviðurskiftini hjá starvsfólkunum verða betri og teirra evni og førleiki verða betri gagnnýtt. 1. Løgmannsfyrisitingin – samskipar landsstýris- arbeiðið og umsitur uttanlandsmál. Við hesum verða uttan- landsmál aftur málsøki hjá løgmanni 2. Fíggjarmálaráð – umsitur vanlig fíggj- ar- og peningamál um- framt starvsfólkamál 3. Innlendismálaráð – hevur ábyrgd av kommunumálum, lóg- armálum, landsstovnum so sum strandferðslu og bygdarleiðum, post- verki, samskifti og um- hvørvi. Undir innlendismála- ráðið verða sostatt lagd- ir almennir stovnar, sum higartil hava verið um- sitnir av vinnumálaráð- num, eins og umhvørv- ismál, ið hevur verið málsøki í oljumálaráð- num. Vaktar- og bjarg- ingartænasta verður somuleiðis ábyrgdarøki í Innlendismálaráðnum. 4. Vinnumálaráð – umsitur alla kom- mersiella vinnu á sjógvi og landi, alivinnu, olju- vinnu, handverk og ídnað, landbúnað, orku o.s.fr. Higartil hevur vinnan á sjógvi – uttan alingin – verið umsitin í Fiski- málaráðnum, meðan vinnan á landið er um- sitin í Vinnumálaráð- num. Javnaðarflokkurin vil gera hesi bæði ráð til eitt, sum umsitir øll vinnumál. 5. Almanna- og heilsumálaráð -umsitur almannalóg- gávuna, almannastov- una, primeru heilsutæn- astuna, serforsorg, heimarøkt, sjúkrahús- verkið, apoteksverkið. Sostatt verða Almanna- málaráðið og Heilsu- málaráðið aftur løgd saman í eitt ráð. 6. Mentamálaráð – umsitur kirkju, út- búgving, gransking og mentamál annars Verður miðfyrisitingin løgd fast á hesi 6 ráð, so má tann politiska kabalin við skipan av landsstýri ganga upp á aðrar mátar, t.d. við býti av nevndarsessum og nevndar- formonnum í teimum ym- isku nevndunum. Ein samanhangandi eind Men tað er ikki nóg mikið bert at minka ráðini í tali. Tað er eins umráðandi at tryggja, at ráðini samstarva og at arbeiði verður sam- skipað, so høgra hond altíð veit, hvat vinstra ger. Tí skulu mannagongdir gerast, so samstarv verður – bæði tvørfakligt og millum ráðini – í gerandisdegnum TÍÐINDASKRIV Við tí góða, kenda heit- inum "Fólkið fyrst" er Javnaðarflokkurin farin undir eitt átak fyri at útgreina og ítøkiliggera floksins politikk. Við støði í virkisskránni, sum á mangan hátt er rættiliga leyst orðað, verður nú farið meira ítøkiliga til verka. Ar- beiðið byrjaði í vár og verður hildið áfram allan vetur, har limafe- løgini í tøttum samstarvi við tingmanning og starvsnevnd viðgera ym- iskar politiskar høvuðs- tættir í okkara samfelag. Hvørja ferð ein táttur er endaliga viðgjørdur, verður niðurstøðan fest í eitt politiskt skjal og síð- ani verður hetta al- mannakunngjørt. Tað fyrsta av hesum polit- isku skjølum ber heitið "Miðfyrisitingin skal umskipast og tænastan til borgaran betrast". Tað snýr seg um miðfyrisit- ingina, sum er vaksin nógv seinastu árini, um broytingar í bygnaðinum og um hvussu vit kunna fáa eina meira tænastu- vinarliga og bíligari miðfyrisiting. Tey næstu tvey skjølini, sum eru ávegis, eru um "Ein greiðan og rættvísan fiskivinnupolitikk" og um "Tjóðskaparliga semju í sjálvstýrismálin- um". Umframt at gera poli- tikkin meira ítøkiligan og viðkomandi fyri velj- aranum, so er hetta sam- stundis eisini eitt útspæl, har hinir politisku flokk- arnir verða kunnaðir um, hvørjar loysnir vit halda eru tær røttu. Tórshavn 25. sept. 2003 Føroya Javnaðarflokkur Fólkið fyrst Føroya Javnaðarflokkur: Miðfyrisitingin skal umskipast og tænastan til borgaran betrast vóru lagdir undir áðrenn kríggið, skuldu rættast. Undan krígnum høvdu nógvir loysingarmenn poli- tiskt livað av at skuldsett Danmark fyri ikki at hava brúkt nóg mikið av peningi í Føroyum. Arup vendi bytt- uni heilt við, og hann kom føroyskum krøvum á møti við at skjóta upp ymiskar skipanir, sum kundu verða Føroyum til skjótan og effektivan bata. Hevði hann ikki gjørt tað, vita vit væl, hvussu loysingarliðið tá hevði ýlt og brølað um van- røkt av Føroyum. Nógvar av genialu loysnunum hjá Arupi, sum eru merktar av konstruktivari vælvild móti føroyskum sjónarmiðum, vórðu beinleiðis inspirer- aðar av práti hansara við Petur Mohr Dam og aðrar føroyskar javnaðarmenn. Nú vóru góð ráð dýr hjá fullveldismonnum, tí teir ynsktu onga semju – teir vildu tá sum nú hava konfrontatión, og valdu at skuldseta danir generelt og Arup specielt fyri at vilja keypa føroyingar. Argu- mentið undir krígnum um, at Danmark sum »koloni- makt« skuldi vanrøkja Før- oyar, var nú ikki brúkiligt meira; tí kom kúvendingin hjá chauvinistunum, og síð- ani hevur fullveldispípan fingið tað stupida ljoðið, hon hevur enn, at danskir embætismenn við Arupi á odda vildu køva og kvala føroyingar við ov stórum peningaveitingum. Og sjáldsama skjótt so vendu allir veður-hanarnir tann vegin og góðkendu hetta perversa argumentið, og tað hava teir stórt sæð gjørt til henda dag! Tí tað bagir altíð illa barnið okkurt! Óansæð hvat danir gera, so skal tað fyri hesar menn vera ónt, óreint og skeivt! Primitiva mantraið er: Danin er fanin! Loysingar- menn eru soleiðis altíð heilgarderaðir í síni perma- nentu paranoia! Men skal Arup lastast, skulu javnaðarflokkurin og Gamli Sjálvstýrisflokkurin lastast, tí Arup gjørdi stutt sagt ikki annað enn tað, sum javnaðarmenn og mo- deratir sjálvstýrismenn ynsktu, nevniliga at slóða fyri einari politiskari loysn millum Føroyar og Dan- mark, eini skipan, sum kundi halda, stutt sagt heimastýrislógini. Arup var ikki nakað ómenni! Pápi mín kendi væl Arup og lat altíð væl at honum sum einum fyri- komandi, samvitskufullum og sera dugnaligum em- bætismanni, og harafturat var hann ein sannur Før- oyavinur! Tað er ómansligt, at SS og aðrir av hansara tjóðveldislíkum alsamt spilla henda mannin út, bert tí hann við sínum effek- tiviteti gjørdi tað turrgeldu loysingarrørsluna arbeiðs- leysa eina tíð, so menn aftaná ørvitisárini sluppu uppaftur úr sandkassanum kundu fara til arbeiðis og fáast við rættiligan politikk til gagns fyri allar landsins íbúgvar. Ein lítil uppbyggilig søga Fyri at upplýsa tann keldu- fegna Skaale eitt sindur um, hvussu forpestað lagið var millum manna, og hvussu helsligin nógv fólk vóru síðst í tretivunum og fyrst í fjørutunum, tá ið fullveldisrópini vóru hvøll- ari og harðari enn nú, skal eg siga SS frá einari sannari søgu úr eini lítlari bygd í Føroyum. Bygdin hevur færri enn 300 fólk – er hon nevnd, so er hon kend. Í hesi bygd vóru íbúgv- ararnir stórt sæð greiðir yvir, hvør hoyrdi til hvønn politiska partin, og tí skuldi verið nøkurlunda greitt, hvussu nógvar atkvøður, hvør flokkur skuldi hava, men tað svitaðist ikki, at við hvørt valið sá tað út, sum um loysingarmenn fingu eina atkvøðu ov lítið, og javnaðarflokkurin fekk eina atkvøðu ov nógv. Hetta var leingi ein gáta, men so hendi tað, at ein av teimum valtilnevndu álitisfólkunum úr javnaðarflokkinum av misgáum kom at síggja atkvøðuseðilin hjá einum kvinnuligum veljara í bygdini. Álitisfólkið sá tey bønandi eygu hjá hesi kvinnu, sum øll hildu vera av allarítastu loysingar- fólkum, – eyguni bóðu um, at tað aldri varð avdúkað, at hon valdi javnaðarflokkin, sjálvt um øll í hennara um- hvørvi vórðu intimideraði til at vera loysingarfólk. So sterkt var trýstið og kúgingin, at gerandis- dagurin kundi ikki greiðast, um hon hevði spælt við opnum kortum sum javn- aðarfólk. Hon mátti ýla við úlvunum fyri at fáa frið! Hon ræddist, sum so mang- ur fyri repressalium! Tað var ógvuliga vanligt tá!!! Hetta var eisini dømi um psykiskan yvirgang, harra Skaale, og eitt skal SS vita, og tað er, at nógv fólk í Føroyum hava tað soleiðis í dag, at tey ikki hætta sær at vísa, hvat tey halda, fyrr enn tey eru í atkvøðu- boksini. Heimildarfólkið til henda tilburð er farið undir grønu torvu, men vit eru nógv, sum hava hoyrt søguna fortalda. Hví vendir Skaale ikki byrsuni? Men hví skjýtur SS bara ein veg, nú hann er farin at reinsa og rudda upp í før- oyskum fjølmiðlum, sum hann ikki heldur vera nóg álítandi? Hevur hann veru- liga ongantíð varnast, hvussu egni gurumaður hansara í Tinganesi mani- pulerar við keldutilfari, bæði skrivliga og munn- liga? Hvussu nógvar óhyr- ligheitir og vitleys postulat eru ikki komin frá hesum politiska dilettanti? Hvussu ofta hava løgtingsmenn ikki til fánýtis roynt at fingið Tinganesdrongin at hildið seg til sannleikan? Hví skipar tann keldumoralski, sannleikasøkjandi og doce- randi SS ikki fyri, at kom- petentir menn lata feðg- arnar Hoydal og aðrar tjóðveldisdemagogar taka ein lygnadetektor? Ja, tað hevði verið nossligt, ha? Nei, Skaale, skalt tú tøma køstin í føroyska fjølmiðla- heiminum, mást tú avgjørt leggja fyri í tínum egna flokki – har er allarmesta og fúlasta spillan. Vilt tú skjóta, mást tú kúvenda byrsumúlanum og so mást tú við tínum avmarkaða politiska handalagi ansa væl eftir, at tú ikki skjýtur teg sjálvan í fótin. Framhald av síðu 11 Framhald á síðu 21 Nýggi leiðarin í Margarinfabrikkini, Bogi Andreasen, ætlar í vetur at skipa fyri eini røð av fyrilestr- um fyri ung og onnur áhugaði. Fyrsti fyri- lesturin var mána- kvøldið um evnið, sjálvsvirðing. Næsti fyrilesturin verður um ein mánað, og tá verður evnið, happing MARGARIN- FABRIKKIN Myndir: Jens K. Vang Orð:Rúna Sivertsen runa@sosialurin.fo Tað var Jóhanna Andrea- sen, ið helt fyrilestur í Margarinfabrikkini mána- kvøldið. Aftrat útbúgving- ini sum sjúkrarøktarfrøð- ingur, hevur hon eisini út- búgvið seg innan sálarvið- gerð. Fyrilesturin var tann fyrsti í ein røð, sum ætlanin er at halda í Margarin- fabrikkini í vetur. Við sínum róliga og greiða máta at lýsa evnið, eydnaðis Jóhonnu at fanga áhugan fult og heilt hjá sjálvt teimum yngstu á- hoyrarunum. Hon vísti teimum á, hvussu sjálvsvirðingin er bundin at hugsanum okk- arar um okkum sjálvi. Eisini greiddi hon frá, hvussu tú kanst venda hugsanum um teg sjálvan, soleiðis at sjálvsvirðingin gerst betur. Jóhanna sigur, at sjálvs- virðingin er av sera stóra týdningi fyri lívið hjá tí einstaka. - Er sjálvsvirðingin lítil, sæst tað aftur á øllum økjum í lívinum, sigur hon. Margarinfabrikkin fyri øll Um 50 fólk, í øllum ald- ursbólkum, vóru og lurtaðu eftir Jóhonnu mánakvøldið. Nýggi leiðarin í Marga- rinfabrikkini, Bogi Andrea- sen, sigur við Sosialin, at hann ætlar at seta ung- dómin í fokus á ein posi- tivan hátt. Eitt av tiltøkunum, sum Margarinfabrikkin fer at bjóða vetrarmánaðarnar, verður fyrilestrar um ymisk sera viðkomandi evni. Um ein mánaða ella so, verður happing á skránni í Margarinfabrikkini. Hvør fer at halda tann fyrilesturin, er ikki heilt greitt enn. Men Angela Petersen, sum flestu kenna frá barnaarbeiði hennara, fer at greiða frá, hvussu tað kenst at verða happað. Leygardagin klokkan 16.00 hevur Havnar Sjónleikarfelag frum- sýning av leikinum, Álvaleikir, hjá Hans Andriasi Djurhuus. Við hesum leiki brýtur sjónleikar- felagið á ein hátt burtur úr nýggjum, tí fyri fyrstu ferð fara tey at spæla við tveimum manningum SJÓNLEIKUR Rúna Sivertsen runa@sosialurin.fo Tað eru 28 leikarar knýttir at leikinum, Álvaleikir, sum hevur frumsýning leygardagin. Men tey verða ikki, sum vanligt hevur verið, bundin at leikinum alla tíðina, tí tey spæla nevniliga við tveimum manningum. Hetta er ein spennandi roynd hjá teimum, og tað er bæði stuttligt og mennandi fyri leikararnar, at spælt verður á henda hátt. Hesin mátin at spæla sjónleik gevur eisini leikar- unum ein ávísan fleksibili- tet, tí nú verða tey ikki so bundin at leikinum, sum vanligt er, meðan ein leikur gongur. Ikki so fittur kortini Tað er Hedvig Westerlund, leiðarin av Barnasjónleika- skúlanum, sum her leik- stjórnar bæði ungum, vaks- num og eldri í einum leiki, sum avgjørt er fyri vaksin, men sum eisini kann gleða tey, sum eru eitt sindur yngri. - Her hitta vit okkara kæra milda barnaskald, Hans Andrias, í einum meira speiskum, sam- felagsviðmerkjandi lagi. Vit síggja hann í einum leiki, har tey fægstu eru fitt, og sjálvt tey fittu ikki halda sær aftur í at arga og spotta tey, ið eru verri fyri enn tey sjálvi, siga tey á heima- síðuni hjá sjónleikarfelag- num, www.hsjonleik.fo Til frumsýningina verða atgongumerki seld, tó fyri ein eitt sindur hægri prís, enn tann vanliga, sum er 100 krónur fyri vaksin og 50 fyri børn. Tey, ið kundu hugsað sær at verið við til frumsýn- ingina, mugu skunda sær at keypa atgongumerki, tí bert fá pláss eru eftir, siga tey í Sjónleikarhúsinum. Álvaleikur varð fyrstu ferð prentaður í Varðanum í 1930, og sama ár varð hann leiktur í Sjónleikarhúsin- um. Síðani hevur hann verið leiktur ymsastaðni í landin- um, seinast í Vágunum í 1998. Álvaleikir frumsýning leygardagin Leygardagin frumsýnir Havnar Sjónleikarfelag, Álvaleikir, hjá Hans Andriasi Djurhuus. Í hesum leikinum eru tey fægstu fitt, og sjálvt tey fittu halda sær ikki aftur at arga og spotta tey, ið eru verri fyri enn tey sjálvi Ungdómurin í fokus Tann 1. august tók Bogi Andreasen við sum nýggjur leiðari í Margarinfabrikkini. Hann er útbúgvin pedagokur og hevur frammanundan verið leiðari á sambýlum fyri fólk við autismu. Bogi ynskir í nýggja starvi sínum at seta ungdómin í fokus á ein positivan hátt Við sínum róliga og greiða máta at lýsa evnið, eydnaðist Jóhonnu at fanga áhugan fult og heilt hjá sjálvt teimum yngstu áhoyrarunum C M Y K 13 12