mikudagur 16. oktober 1996síða 17

Nr. 199 — 16. OKTOBER 1996 17 miðvikan Hans Engell um skuldarkreppu fóroyinga: Føroyingar og danir mugu finna eina langsiktaða loysn Jan MÚLLER KALMAR LINDENSKON -Skuldin er ein mylnusteinur um hálsin á føroy- ingum. Tað er tí altavgerandi, at tað verður funnin ein langsiktað loysn á foroyska skuldartrupulleik- anum. Tað má bera til í eini nýggjari avtalu millum Føroyar og Danmark at fáa eina avtalu, sum merkir, at foroyski búskap- urin, sum er á veg uppeftir, ikki verður knúsaður sigur Hans En- vell form. í kon- servativa flokki- num. Hvat heldur Hans Engell, sum fleiri ferdir hevur vitjad i Føroyum, um buskapar- ligu støduna her á landi! -Eg haldi, at tað er orsøk til at fegnast um, at búskap- argongdin hevur verið eitt sindur meira positiv sein- asta hálvtannað árið. Tað sýnist sum her ræður meira bjartskygni enn fyri bert eini tíð síðani, men eg dugi eisini at síggja, at føroyska samfelagið stendur yvirfyri r - nøkrum sera stórum bú skaparligum trupulleikum, sum ikki kunnu loysast við bara við at knipsa fingrar- nar Hans Engell ásannar, at skuldin er ein stórur mylnu- steinur um hálsin á tí før- oyska fólkinum -Samanbera við føroysku skuldina vid ta donsku, so svarar hon umleið til ta donsku, tvs. at hver einstak- ur føroyingur skyldar um- leið tað sama sum hver dani. Men her ber tó ikki til at samanbera heilt , ti før oyski búskapurin er í eimi so torfgrari stóðu og noyðist at seta sítt álit til bara eina vinnu, harafturímóti Dan mark hevur fleiri møguleik ar, fleiri bein at standa á Ein loysn Hans Engell heldur tað vera altavgerandi, at tað verður funnin ein langsiktað loysn uppá føroyska skuldartrup- ulleikan www, Framhald av síðu 12 inum, at danska stjórnin tá eigur at gjalda fyri hetta so ella so? -Tað er skeivt at gera við- merkingar til tað nú kanska eitt hálvt ár, áðrenn kann- ingin er liðug Nú er konservativi flokk- urin í andstæðu á fólkatingi, men tað heldur Hans Engell ikki fer at broyta nakað í hesum máli. Hann vónar og roknar við, at stjórnin er so mikið at sær komin, at hon fer at viðgera úrslitið við ti fyri eygað, at tað skal fáa avleiðingar, um so er at nidurstødan leggur upp til slikar Mest umfatandi nakrantid -Vit mugu annars ikki gloyma, at kanningin av føroyska bankamálinum er tann mest umfatandi kann ingin, sum nakrantíð er gjørd í Danmark. Um vit samanbera hana við td Tamilmálið ella nakrar av teimum stóru bankakann- ingunum, sum hava verið í Danmark, so er henda nógv stórri og fevnir um nógv fleiri persónar. Hon fer so helst eisini at vera nógv dýrari enn undanfarnar kanningar leggur Hans Engell aftrat. Uppá fyrispurning um úrsliuð av kanningini av bankamálinum kann fáa ávirkan á eitt komandi val í Danmark, sigur Hans Engell, at tað fer tað neyv an, tí valið verður ikki fyrr enn eitt ár eftir at kanning arúrslitið er almannakunn- gjørt -Tað er sjálandi eingin, sum hevur hug til at rinda donsku uttanlandsskuldina uppá 800 mia. kr. Og sjålv- andi er føroyska uttan- landsskuldin fyrst og fremst ein føroyskur trupulleiki, men eg haldi, at tað má bera til í samráðingum millum donsku stjórnina og Føroya landsstýrið at fáa eina av- talu, sum merkir, at føroyski búskapurin, sum er á veg uppeftir, ikki verður knús- aður. Tað avgerandi er í veruleikanum, at tað verður funnin ein profilur uppá rentu- og avdráttarspurning- in, nakað, sum ikki er byrj- að enn, ið so ger tað møgu- ligt at menna føroyska sam- felagið og at tryggja vinnu- lívið Hans Engell vísir á, at hann undir fundunum í Før oyum hevur brúkt nógva tíð til at tosa um júst hesi við- urskifti men ásannar sam- tíðis, at hetta fyrst og fremst er ein mál fyri føroyingar at taka sær av og loysa. -Men hetta verður eisini eitt danskt mál, tá avtalan millum Føroyar og Dan- mark skal til nýggja viðgerð i 1998! -Avgjørt. Og har er tað eg at tað má bera til at finna eina langtíðaravtalu sum sær til tørvin hjá båd um pørtum, nevniliga at skuldin skal afturgjaldast, men at tað føroyska sam- felaz'ð ikki skal tvingast niður á knøini sig 181 Danir ikki leggja seg út i føroyska arlog -Nu hevur verið tosað um, at foroyingar eiga at brúka eitt yvirskot á fíggjarlógini til at gjalda aftur skuldina Onnur halda, at vit heldur eiga at brúka hetta yvirskot til at fáa gongd á aftur før- oyska búskapin. Hvat sigur tú til hetta? -Eg haldi íkki vit frå danskari síðu skulu leggja okkum út í, hvussu føroyska løgtingid disponerar i sam- bandi vid årligu figgjar- lógina. At tað vísir seg, at búskaparliga stødan er vorðin batnað, og tað er stórri avlop á fíggjarlógini, enn ein hevði mett, haldi eg Hans Engell: -Tað má bera til at finna eina lang- tíðaravtalu, sum sær til tørvin hjá báðum pørtum nevniliga at skuldin skal afturgjaldast men at før oyska samfelagið ikki skal tvingast niður á knæ ikki hevur nakað sum bein- leiðis samband við skuldar- støduna. Her tosa vit tvørt- urímóti um at fáa eina lang- tíðarloysn, sum tit í Fer oyum fela tit kunnu liva við, og sum so eisini tryggjar afturgjaldingina av skuldini Hans Engell heldur tað hevði verið skilagott av landsstýrinum nú at fyrireika eitt uppskot til at hava vid til komandi samrådingar vid donsku stjórnina, har føroyingar koma vid einum bodi uppå, hvussu teir halda, at skuldarspurningurin skal loysast í framtíðini