leygardagur 26. oktober 1996síða 11

Nr 207 Leygardagur 26. oktober 1996 RANDI JACOBSEN Síðan 1982 hevur Sigrid Arge arbeitt sum tannlækni hjá Skúlatannlæknanum í Havn og Suðurstreymoy, og |. august fekk hon starvið sum tannlæknastjóri fyri skúlarnar Sigrid dámar so væl at vera skúlatannlækni, at hon ikki kundi hugsað sær at havt sína egnu tannlækna stovu ella at arbeitt hjá onkrum ødrum privatum tannlækna Mær dámar so væl at arbeiða við børnum, tí tey eru so ml, og eg siggi tað sum eina avbjóðing at ar beiða fyri, at bernini fáa betri tenn, sigur Sigrid Nú hava skúlatannlækn arnir í Suðurstreymoy um leið 3.100 børn at kanna og viðgera. So við og við koma øll småbørnini upp í skip anina, og tå verða børnini sum ganga til skúlatann- læknarnar, 4.500 í tali. Tað verður ár 2000, og tá fer skúlatannlæknaskipanin í Sudurstreymi at galda fyri øll millum 0 og 16 ár Pinkubørnini eru komin uppí. men børnini, sum tey sum fædd eru fyri 1994 koma ikki uppí, fyrr enn tey fara í skúla Higartil hevur tað verið upp til foreldrini í Suður streymoy, um tey gingu til tannlækna við småbørnun um, og ikki øll hava verið greið yvir, hvussu umráð andi tað er, sigur Sigrid Fimm tannlæknar eru til all hesi børnini Fleiri aðratsðani i land- inum hava tey verið fyrr á veg við at víðka barnatann læknaskipanina til børn undir skúlaaldur Eisini tey heilt smáu Sigrid heldur tað vera gott at tey heilt smáu eisini skulu til tannlækna, tí tað ræður um beinanvegin at læra børninmt týdningin av at rækja sínar tenn. Eisini ræð ur um at fáa tey beinanvegin at kenna seg trygg fyri at ganga til tannlækna Summi hava torført at skilja týdningin av at fara ul tannlækna við einum lítlum barni, sum bara hevur eina ella tvær tenn, men tað hevur nógv at siga, at tann læknin fær høvi til leiðbeina foreldrini í at geva børnunum rættan kost, og siga teimum, hvat fer illa við tonnunum Neyðugt stríð Mangan er tað ein kampur hjá foreldrum at sleppa til at busta tenninar hjá teimum smáu. Tey fótur í spenni og vilja ikki Men tað stríðið má til Eg plagi at siga tað upp á tann måtan, at tå letur ikki eitt barn liggja við skitnari bladu, og á sama hátt må barnið ikki hava skitnar tenn. Fær barnið loyvi at liggja við skitnari blæu, fær tað reyða rumpu, og tað er tað sama við tønnunum verða tær ikki bustaðar, so fara tær, sigur Sigrid Skulabørnini og nú eisini tey smáu bernini fáa regluliga tenninar kannaðar og vidgjørdar, tá tað er neyðugt. Tannlæknin leggur teimum lag á við at busta, og „tá bernini vaksa til kunnu tey sjálv taka ábyrgd av tannrøktini seta Tenninar betri nú Og sum heild eru tenninar hjá børnum nógv betri enn fyri nøkrum árum síðan. Nú er tað sjáldan, at skúlatann læknarnir síggja børn við illa røktum tonnum Men tað eru framvegis alt ov nógv børn, sum hava heilt vánaligar tenn, tí tær ikki verða røktar. Í alt ov nógvum førum eru tenninar so vånaligar, at barnið Vikuskittið Vikuskittið Sigrid Arge dámar so væl at fáast við bornini, at hon ikki kundi hugsað sær at havt sína egnu tannlæknastovu, sum næstan bara vaksin fólk komu til (Mynd: Kalmar) Born fara fegin til tannlækna - Mál okkara er, at bornini eingi hol skulu hava í tonnununum, tá tey fara úr skúlanum, sigur Sigrid Arge, nýggi tannlæknastjórin í Tórshavnar Kommunu og Suðurstreymoy noyðist á Landssjúkrahúsið at verða vidgjørt undir full ari doyving. Tað skuldi ikki verið neyðugt, um tenninar hjá hesum børnum vórðu røktar, frá tí tey vóru små sigur Sigrid Ringir kostvanar Tá tenn hjá børnum eru so vánaligar, er ofta galið við kostinum og kostvanunum Børnini fara heimanifrå um morgunin fastandi. Kanska busta tey heldur ikki tenn inar um morgunin heldur, og um dagin keypa tey sær okkurt ósumt at eta. Góðgæti fer illa vid, og øll minnast íkki til at busta tenninar Aðrenn tey fara til songar um kveldið Skúlatannlæknin roynir at læra bórnini at busta, men foreldrini mugu eisini geva sær góðar stundir fyri at fáa børnini at busta og annars Bíðar til næstu ferð | | helt fram í blaðnum i dag. Av serligum orsøkum er eingin grein vid í dag, men hon | I Søsialinum seinasta leygardag var boðað frå, at greinarødin um føroyska bókaútgávu | | | } Í kemur í staðin næsta leygardag rækja tenninar Tey flestu børini duga sjálv væl at busta og at taka ábyrgdina, tá tey fara úr skúlanum Málið hjá skúlatann læknunum er, at øll børn skulu hava reinar og hilar tenn, tå tey fara ur skul- anum Rædast ikki Fyrr var ikki óvanligt, at børn ræddust fyri at skula Teir fimm tannlæknarnir til tannlækna, men tað er á Skúlatannlæknastovuni sjáldan nú, tí tað er blivið = eru allar kvinnur. Umframt naturligt fyri tey og tey Sigrid Arge arbeiða har kenna seg trygg, av tí attey Asla Poulsen, Berit Ras- eru regluliga hjá tannlækn- mussen, Katrin Reinert og anum og fáa tenninar eftir- Brynhild Zachariassen hugdar Okkurt barn er sjålvandi inn ímillum, sum ræðist, men tey eru få. Tå er tad nógv verri við foreldrunum, heldur Sigrid FAITHLESS við ársins fløgu »Reverence« - m.a. legini Salva Mea, Don't Leave 8 Insomnia Vælumtóktir eru eisini CAUGHT IN THE ACT við fleguni »Forever Friends« - m.a. legini Don't Walk Away, Ain't Just Another Story 8. sjálvandi Fi r Fr oe og kr. 139,- H. C. W. TORGARD BOX 117 - SVERRISGOTA 7 - FR-110 TÓRSHAVN Tlf. 4298 14504 - Fax 18943