týsdagur 5. november 1996síða 2

Internet: http://www.cybernet dk/faroe-news Landsstýrið og al- mennu avrættingarnar Oddagrein OKKARA land liggur í politiskum, vinnuikgum og buskaparhgum andaleypi. Tað valdar fullkomin ruðuleiki og anarki Eitt funda mentalistiskt moraikodex. valdsmisnytsia og snævurskygni er komið ístaðin fyri politiskt hegni, vit. tilvit og skil. Til tess at fjala ut vvir tað fullkomna ráðaloysi. ta politsku omegd og ta lurandi para noia. ið ræður úti í Tinganesi, eru fyri opnum skermi settar í verk almennar av rættingar av almennum stovnsleddarum sum ikk) eru innan nýggju »kvalifikationsnormarnar- hjá stynnum Tinganesi EIRINDARLEYSU avrættingarnar eru um at seta nyggj met Politiska utreinsanin í prosentum, sett í mun til fólkatalið í Føroyum er langt síðan tanå upp um tær tilsvarandi politisku avrættingarnar Russlandi undir Stahn! Russland: kom Rasputin ongantið í stjórn, men her i Føroyum hava vit fingið eitt helt reiður av slagnum -— í stjórn! Almenn bæði ákærin og »bødilin Tinganesi hevur sannihga sett sin óhugnaligu spor | okkara nyggja samfelag av trongskygni og hevnd VIÐ muldvorpum og revisorum. fær hann tann eina stovns leiðaran fyri og annan eftir borðreiddan á emum tat Av knøunum tekur hann seg upp á fetur og »i egen høje person ter hann ut og fremur sitt Stespiliga handverk. Stynå í Tinganes: er um at verda komið á mál. tá ræður um almennar avrættingar Uttan avanng verður hitt avsálaða kkamið tveitt ut fyri dyr — og | kjalarvørnnum ein slutur fyri ein slatur. endurtikin við stuttum millumbík í miðvisu royndunum at tåa fólkið at seta kikaran fyri hitt blinda eygað. so at tey ikki skulu síggja veruliga standin, ið ræður — innandura — ut Tinganes, har okkara ovasta leiðsla og jund:skt/ reett ansvariigu renna undan teirra ábyrgð — í desperatu royndunum at kava utyvi at landið alt er rent so nmmartast TAÐ var reiðaríð sjålvt, sum setti tiggjarstjoran á Strandferðsluni tað er sostatt reiðarið sjálvt, sum í dupultum tydning: hevur ábyrgðina av bæð; líkum og ólíkum á Strandfaraskipum Landsins Reiðaríið er Foroya Landsstyri. Reiðarin eitur Sámal Petur í Grund TAÐ er tavitska, tá Sámal Petur í Grund heiður, at reiðann sieppur undan ábyrgd bert við at tverta skiparan fyri borð. Hetta er bert eina aspektið. Hitt er, at tað var ein itøkilig orsøk og eitt tekiligt og forsvarligt kriterið, ið lá ti grund fyri almennu avrætting unum. so kundi tað verið Men tað er ikki so! Og so langt frá I Tað er ikk; alment greitt. hverjar kvalifikatonir her eftir dags skulu galda, skalt tú standa fyri kreatvan leiðslu, styra krepputiðum koma við nyggjum ætlanum og fáa ng til at ngga við einum tullkomiliga måurslitnum kapítalapparati 0 s fr. — mest sannlikt skulu hesar kvalifikationir tillagast sama -hega stød, sum teimum ið eru galdandi fyri tinganespolibkarar generellum tydning. har hin fremsta kvalifikationin tykust byggja á fundamentalistiska grund STOVNSLEIDARAR, stjorar og embætismenn, sum hava lagt síni bestu ár í bæði utbugving og arbeiði. til tess at byggja upp tænastur. til frama tyn tað fóllkuð. ið her byr. at kalla ur ongum, bi tað mangan haga stød. nógvir foroyskir tænastustovnar hava rokkið. hóast dyrkandi. ørkymlandi og tápulgar politiskar disposi tlónir. verða í hesum døgum eirindaleyst slaktaðir og tveittir ut á getuna. ti tess at káva ut yvir politiskt mattioysi og tann bew harða veruleika. at landið alt liggur | fullkomnum andaleyp: VINNULIGA liggur alt — bæði floti og virki á landi, í sandasorti Flotin er um at sekka undan teimum. ið enn tora at sigla við jm talleraðu blokkvirkuni á landi er sligin garður yna at sanntøra landsins vankgu tøroyskum skipurm av monnurr sug" hein Skum r 4 Pí borgarar um, at teir eru ikk) mafian' Buskapariga hongur alt einum ellibta og neyvan tara at ganga nogvir dagar til tað aftur vetður tyn neyðin: hjá einhverjum av okkara landsstynsmonnum aftur at:velja sær ut einhvenn stovnsieiðara, stjóra eila onkran hissini embætismann. ið kann tveitast ut á geilar til undirhald fyri tey fólk í hesum landi. sum ikk; hava evnaå at fáa sær vagafusan kapital burtur úr einum vinnulivi, sum hevur fingið mikarðir í studningi og sum kortini varð koyrt av knóranum til tess at utloySa enn fleiri alennar milhardir krónur MEÐAN hendan - Avrættan av bakara fyri smið processin= koynr óbotaligan skaða fyri okkum oll, so skal bert verða mint á. at tað vøru ikki okkara stovnsie:ðarar, almennu stjórar og okkara embætis menn. ið koyrdu hetta samfelagið so fullkomiliga um koll! Tað vóru harafturimót -høgt kvalfhceraðir = annul es menn — kk our hesum sum í hesum døgum ráða fyri borgum í Munkastovum uti Tinga nesi EIN teirra hevur til verjuskip keypt eim utrangeraðan upptærðar ffrað milhomløga | ert m ptimsollara ker skar T hæ he k tø upphædd F rund sigur ara andterÅ .. nara mon b m hava kostað ov nógv AHUGAVERT verður at vita é Í av VIIksefu, sum 3 rund k á bod Sosialurin Kommunal útjavning av skattainntókum »Kommunu Hugtakið skuldin< er uppkomið eftir búskaparliga = kreppuárið 1993. Ikk: tí, í okkara kommunum byrjaðu tei bangnu tankarnir fyri út viklinginum í Føroyum um leið 1990. og eftir tað versn aði heilt skjótt Men eftir 1993. tá bú skaparskrædlið kom, og tå fiskiidnadurin á landi varð meira ella minni monopol: seraður i Føroya Fiskavirk ing. tå minkadu skattainn tøkurnar i flestu kommun um. orsakað av arbeiðs loysi. orsakað av húsagang! fólkaflyung osfr. og í summum kommunum minkadu inntekurnar kata strofalt nógv, so eingin meguleiki bleiv at gjalda skuldina. Henda skuld var í flestu førum komin av í logum, sum td. havnar bygging Tå fyritskurnar fara á húsagang. tå fiskavirkimi steingja, tá fólkatalið mink ar. skattskyldugu inntøk urnar minka nógv. meðan skuldin stendur í stað. ella enn verri, veksur ár undan ári, so skal ikki stórt hug flog til at ímynda sær hvussu búskapurin strand ar, hóast høgt ella hægst loyvda skattaprosent, og úr slitið. vit standa við í dag er ein samfelagstrupulleiki sum verður neyndur »Kommunuskuldin Landspolitikarar okkara sóu trupulleikan. og við lóg varð tå settur á stovn ein kommunalur grunnur at standa ímóti hesum. sam stundis sum kommunu skattaprosentini vórðu sett til millum 16 og 23% Hesin grunnur og sam ráðingarnar um umfíggjan av kommunuskuldin:. hava vidført eina fyribilsloysn fyri 5 ár frå 1995/96 at rokna. Hesin ská: hjålpir nøkrum kommunum, men ikk: sellum. Higartil hava 4 kommunur verið noyddar at fáa hjálp ul rentur úr Kommunala fíggingar grunninum við tí úrslit, at kreditorarnir fáa renturnar goldnar, men skuldin hjá kommununi: veksur. Annars verður mett, at tå hetta 5 ára-tíðarskeiðið er av. so verða uml. 20 kommunur so illa fyri framvegis, at tær ikki klára sínar skyldur. So tað er als eingin orsøk til at sita hendur í favn og bíða efur undirganginum Nú er tað so, at nakrar kommunur ella naknr kommunupolitikarar royna at koma víðari. Staðan er lítið broytt i Føroyum til meiri arbeiði. Enn verður fiskiídnaðurin á landi monopolseraður hvat flakavinnuni vidvikur, og nøkur pláss eru blivin við sviðusoð. Samstundis bend ir allur útvíklingur — og allur landspolwikkur tann vegin at miðskið í Føroyum verð ur stórri, hevur fleiri fólk hevur flestu arbeiðsplássin og nógv ta størstu miðal inntekuna per skattgjaldara ella per fólk So tað er ul fánýtis at vænta, at utviklingunn, sum nú er í samfelag! okkara, av sær sjálvum skal loysa sam felgstrupulleikan: Komm unuskuldina. Hartil kemur at einhver reformur á kommunala økinum 10 ella 50 kommunur má byggja á. at allir borgarar í Feroyum fáa somu tænast ur, og tað letur seg bert gera um trupulleikin við komm unuskuldini er loystur áðr enn. Hetta åsannar »Komm ununevndin« hjå landsstyr ismanninum i kommunu málum ersim í bóklinginum Verkætlan« frå september 1996 Tá nå kommunal: lån: grunnurin er ætladur til at loysa hendan trupullerka, so er best at nýta hann til enda málið. Allar kommunur gjalda tað eina av skattapro sentunum í neynda grunn Avtalad er vid kreditorarnar, at gjaldast skulu 100 mill kr. at standa ímóti við Rættast hevði verið at nýtt hesar 100 mill. kr. at sanera skuld hjá mest illa staddu kommununum. Fyri tað fyrsta eiga tær kommunur, sum nú ella framyvir fáa beinleiðis úr grunninum, at fáa ehsa skuldina strikada, harvið minkaði skuld teirra Harnæst eigur fæið í grunn inum — tær 100 milltónir- nar — at verða latið til skuld- arsanering eftir ávísum lykli til tær uml. 20 illa staddu ella ringast staddu komm unurnar. Um hetta ikk: er nóg mikið — saman við eðr um tiltskum. sum eru í gongd. so kunnu politikar ar okkara leingja inngjald- ið í áðurneynda grunn út yvir tær 100 mill. kr.. so- leiðis at ta kemur at:verða goldið tann upphædd, sum neyðug er, yvir S-8 år, ella må landskassin halda fyrr, sum supliment við t.d. ein- um rentufríum láni. Tey til tók, sum longu eru í gongd, umframt neynda grunn, eru sparingar á nærum øllum økjum og inn á bein. sjálv kravdar og kravdar av kommunala efurlitinum í Tinganesi. Harumframt eru gjørdar avtalur við peninga stovnarnar Men tað er forsvarligt einki at gera vid málið. Tað eru fólk. menniskju. sum líða undir hesum viðurskift um, ikki bara kaldir komm unukassar. Og tað er sera hugstoytt at hoyra fram standandi fólk í hesum lítla landi alment siga frå, at tey eru líkaglað við Suður oynni, Sandoynni og øðrum ovggjum við, sum nú kunnu sigla sín egna sjógv. Hetta verður sagt. samstundis sum øl vita, at:júst hest somu florera upp á >be kostning< av me. Sand oynni og Suðuroynni! Men eg vóni, at:tað er so mikið av taði enn í javnaðarflokkinum, at hann sær trupulleikarnar og vil vera við at loysa hesar hóast man ivast viðhvert Rættast hevði helst verið at málið varð loyst við lóg av okkara legtingi og lands stýri. Eg havi tíverri ingar royndir og lítið álu á fri villigum kommunuloysn um. har Tórshavnar komm una og hennara býráð skal snæla fyrstu violin. Henda kommunan, sum hevur um leið 33% av íbúgvunum. men útvið 50% av figgjar orkuni. Haðani er helst lítil vælvild at vænta, uttan við lóg. óansæð hver vinnur kommunuvalið har Tá kommunuskuldin er loyst sum samfelagstrupul leiki. so eiga vit at varðveita kommunala grunnin sum kommunalan útjavningar grunn. Verða Føroyar ett valdømi, og tað er vandi fyri, so verður meirilutin av lóggevarunum úr Suður streymi. Og tá skulu vit øll síggja landspolitkk sum lokalan havnarpolitikk, enn meira enn í dag, og tá verða ongar bygdir av týdningi eftir, tí ikk: verður liviligt uttan fyri Havnina. Og sjålvt um tað ikki verður so galið, so er tað longu í dag harðliga — tiltrongt við kommunalan útlíkning Kommunupolitikarar hava leingi tosað um de- sentralisenng av almennum stovnum, men hetta er ikk: eydnas. Tí er tað óheppið at spjaða umsitingina í okkara oyggjalandi. Tórshavn er okkara hevuðsstaður, og so skal vera, men Tórshavn skal ikki hava alla okkara figgjarorku. Vit fáa íkki desentraliserað, men vit kunnu og eiga at útjavna við krónum, ongantíð ov skjótt Annars verður tað eim enn stórri vanlukka fyri okkara lítla land, enn tað longu er Vit skulu gera kommunala kreppugrunnin tl eim kommunalan skattaútlíkn ingargrunn, soleiðis at Tors havn fær sin part av lands inntøkunum, og hini økin í landinum fáa sín part. Hetta er sosialdemokratiskur politikkur aðrar staðir. og eigur eisini at vera tað her hjá okkum, og borgarlgir flokkar = góðtaka kommunala útjavning sum skilagóðan politikk Eitt samfelag uttan sol dariskan politikk er einki gott samfelag ersini Birgir Mohr al Fosar0”" um PM, Le navn brøv ynskjast dulnevnd í blaðið Vit kunnu annars ikki geva tykkum, ið skriva. vissu fyri, at lesarabrøv viðmerkingar o Í. koma í sama dag. sum tað er móttíkið. Tað veldst um tøka setiorku og pláss sarabrøv og líknandi tilfar. ið verður sem okkum. skal hava avsendara adressu og telefonnr Blaðstjórin skal vita, hver skrivað hevur eisini um hlað Blaðstjórin Í