týsdagur 19. november 1996síða 13

tíðindablaðið STAN 13 Steðgið náttúruoyðandi Eiði-3 verkætlanini Umhvørvisvinarlig útbygging í sama øki sum Eiði-1 gevur umleið 3 feðrir so nógva orku og kostar umleið tað sama sum Eiði-3 sigur FNU í niðurstóðu síni. Vit prenta her burtur úr úrskurðinum hjá FNU - og haraftrat nakað um umhvørvisligu árinini av báðum útbyggingunum. 1. Samanumtíkið - úr- skurður >Tað er umhvørvisliga, tøkniliga og búsk iga skeivt at fremja »Eidi 5. verkætlanina sum ætlað, tí A. Tað hevur als ongan skund at økja elorkufram- leiðsluna nú, tí nytslan er í dag niðri á somu legu, sum hon var fyri 1] árum síðani B. Eiði-3 verkætlanin er ein umhvørvisliga sera vandamikil og náttúruoyð- andi ætlan D. Tekniliga og búskap- arliga er Eiði-3 ætlanin skeiv, tí tað finnist m.a. eitt gott alternativ - >Vambar verkætlanin« - í útnyrðings- partinum av Eysturoynni ' (>Eiði-1 økinum«), ið gevur nærum 3 ferðir so nógva orku sum Eiði-3 fyri uml sama kostnað Framsetingin í pkt. A. stendur at lesa í ársfrágreið- ing SEV's. Umhvervisligu árinini av Eiði-3 verkætlan- ini verða her serskilt við- gjørd í parti 4, meðan vit í pertunum 2 og 3 hava út- greinað tann í pkt D nevnda møguleikan. Sam- anumtikid kann um henda møguleikan sigast: Við einari vatngoymslu á »Vombini« á uml. 365 m hædd (byrging uml. 500 x 20 m.), 3 x umi. 4,5 km tunlar frå avfallsøkjunum Al, A2og B og einum um! 8-9 MW kraftverki við Eið- isvatn fáa vit eina meðal- ársframleiðslu úr hesum økjum uppá uml. 30 mill. kWh - tvs. 36% meira el- orku enn Eiðisverkið framleiðir í dag (22 mill kWh). Avfallsmetingin er grundad å seinastu almann- akunngjørdu måtingarnar frå økinum (Nordic Hydro- logical Conference 1994) Kostnadurin fyri hesa út- bygging er mettur til 150 mill. kr. (froknad byggi- rentur v.m.) og byggir á dagførdar eindarprísir frå i. Byrgingini í Villingar- dali 2. NVE: »Hydroelectric Power Technology in Nor- way, with Special is on Small Scale Power Plants. 3. Eiði I åtbyggingin og harumframt 4. Kanningar á staðnum Henda loysnin vil, bert í heilt lítlan mun minka um núverandi feskvatnstilrenn- ing í umhvørvisliga við- brekna Funningsfjørdin. Ein onnur helst skilabetri umhvørvislig loysn fyri Funningsfjørð, ið gevur sama samlaða úrslit, er at leggja kraftverkið í Funn- ingi. Fjørdurin vil tá fáa frá- renningina frá økjunum A I og A2 afturat tí náttúrligu tilrenningini. Henda loysnin verður kanska eitt sindur dýrari, men eigur eisini at kannast nærri, serstakliga við atliti til at gagnnýta fjørdin til aling av td skeljafiski. Okkara uppskot er, sum vónandi skilst, fyrst og fremst ein leiðbeining - eitt »varsk6« - til avvarðandi myndugleikar. Fingin kann vilja trysta fram eina tøkni- liga, búskaparliga og um- hvørvisliga so skilaleysa verkætlan sum Eiði-3, tå umhvørvisvinarligt alterna- tiv er tøkt, ið gevur uml. 3 ferðir so nóva orku fyri uml. somu upphædd, og als ikki, tá eingin tørvur er á fram- haldandi útbygging, fyrr enn um í fyrsta lagi kanska 10-11 ár. Einans Højgaard & Schultz hevur skund, ti sum skilst gongur einkar- rættsáttmáli teirra at út- byggja okkara vatnorku eft- ir rokning út um 4 ár. Fyri teir er tað tí alneyðugt at byrja nú. Land og fólk hevur knóg- vað nóg mikið undir heims- methøgum elprisum og 6- neyðugt útpíndum um- hvørvi og náttúru. Tað má fáa ein enda nú<. Umhvørvisligu årinini »Ætlada >Eiði-3<-útbygg- ingin krevur, at allar tær åir og teir løkir, sum í dag renna í Funningsfjørd frá Funningi og inneftir verða at síga turrlagdar, og hesin frá náttúrunnar hond lív- frødiligt viðbrekni fjørdurin missur tå ein sera týðandi part av teimum fødsluevn- um, ið saman við ljósinum og luftini eru grundarlagið fyri planktonframleiðsluna og harvið øllum lívi í fjørð- inum. Vit vita, at planktonfram- leiðslan, har åir og løkir renna út, er 20 ferðir so stór sum á opnum. havi. Tað sig- ur tí seg sjálvt, at tann lív- fréðiliga javnvågin, ið gjøgnum túsundatals ár er skapt í fjørðinum, kemur at verða álvarsliga hótt av ein- um so stórum niðurskurði av fødsluevnum, sum her er talan um. Siggjast kann heldur ikki burtur frå, at alt lív innast í fjørdinum so við og vid fånar burtur - - - Tá Yvirfridingarnevndin í sínari tíð veitti loyvi til út- bygging av Eiði-1 og Eiði- 3 var greinliga avmarkad hvørji ski tað snúi seg um Uttan at fara út í æsir skal tó nevnast, at SEV her heimildarleyst beinanvegin tók ein týðandi part av tí sonevnda »Eidi-2«-økinum upp í Eiði-1 (helst fyri at pynta uppá úfslitið av út- byggingini). Nú røkkur Eiði-3 økid eitt sindur inn um Funningsfjørd, men sama hvat friðingarmynd ugleikarnir hava givið loyvi til og ikki, er væntandi at SEV eisini her kemur at halda fram longur suðureftir og ikki steðgar á fyrr enn i hvussu so er bæði Vestur- dalsá og Fjarðará eisini eru turrlagdar. Eiði-3 verkæti anin vildi nevnliga verið upp aftur meira skilaleyst um ikki júst hesi skini fram til Skálabotn vórðu tíkin við í ætlanina. Við ødrum orð- um: Siga vit »A« í dag mugu vit siga »B« í morgin, og harvið útseta vit tann kanska enn meira livfrødi liga viðbrekna Skålafjørdin fyri somu vanlagnu sum Funningsfjørð! Okkara uppskot gevur uml. 3 ferðir so nógva el- orku sum Eiði-3 og kemur so at siga ikki at minka um tilrenningina í Funnings- fjørð, tí einans avfallið á uml. helmingin av gkinum B, ið bert er 3,6 km2 (sjá síðu 3), rennur í dag í fjørð- in. Hin helmingurin rennur í havid lutvis gjøgnum Ambadal og lutvis gjøgnum Gjåar-bygd „Hví koma nú sum ketta år høvdatrog vid einum nýggjum uppskoti< - vil kanska onkur spyrja. Til tað er at siga, at vit longu í 1983 (tvs. áðrenn byrjað varð við Eiði-1 verkætlanini), al- ment vístu á, at júst á norð- ara parti av Eysturoynni var rætt at byggja út frá uml 370 m. hæddarleguni, so her er als ikki talan um >eftirklókskap<. Í skrivi til landsstýrið í okt. 1984 um- róður Orkuráðið uml. somu loysn Elnýtslan í landinum er sum nevnt í dag minkað niður til somu legu sum í 1985. Tað hevur tí fyri tað fyrsta als ongan skund at byrja ta eftir okkara áskoð- an skilaleysu útbygging av >Eiði-3< verkætlanini (og tá sjálvandi heldur ikki okkara alternativ). Harnæst er Eiði- 3 útbyggingin, sum víst er á, umhvervisliga beinleiðis ábyrgdarleys, og fyri tað triðja: Hava vit í heilatíkið ráð ella loyvi til at lata ar beiðir í samband við okkara vatnorkutilfeingi fremjast eftir rokning? Og hví verður frá SEV einki sagt um al ternativ til Eiði 3<? Eitt nú elorku frá teimum nógva ferðir ódýrari vindmyllun um? Vindmyllur og dieselverk kunnu altíð takast burtur men tað kemur at taka fleiri 100 ár at lekja skaðiligu árinini frá skilaleysu vatn orkuútbyggingini í Eystur- oynni Vit hava ta skyldu mót vegis okkara eftirkomarum, at teimum verður latið upp í hendur eitt land, ið eisini gevur teimum møguleikar at gagnnýta og fara væl um tað tilfeingi okkum er til lutað Í dag tíggja vit okkum sum vandalar í umhvørvis målum« Føroya Náttúru- og Umhvørvisverndarfelag (FNU) »Beitikongur« GOGGA Minni nøgd av frystari goggu kann útveg- ast komandi vikuskifti. BILEGGINGAR til henda fart mugu koma Í DAG! KUNNGERD Skattalistin til skattaárið 1995 hjá Sjóvar kommunu liggur frammi til alment eftirlit á bygdaráðsskrivstovuni í døgunum 18. til 29. november 1996, báðir dagar írokn- aðir.