mikudagur 4. desember 1996síða 13

Nr. 234 — 4. DESEMBER 1996 tíðindablaðið 13 Oddvør Johar Karsten Hó Frá Mourits Mohr til Jens Paula Heinesen Læars og Anni-Lenu kenna tey flestu, tó at tað er liðin triðings eld. síðani seinasta søgan um tey bæði stóð í Følv. Mourits Mohr skrivaði frá 1943 ul 1988 tíggju søgur um hjúniíni. Eitt sindur kann tíðin tykjast at vera farin frá hesum søgum, skemt av he lag er ofta stak tíðarbundið, men tær meira enn so verdar at:lesa í dag. >Læars pmannahavn« frá 1953 er bræv tl Anni-Lenu, um hvussu ferðin niður er ging in, og hvat honum hevur verið fyri. Brævid er prentað hondskrivað, og Læars ovtalar ovskrivar, seg í heilum. Tá ið Anni-Lena er í nánd, hugsar Læars eitt, men sigur nakað annað. Í brævinum eydnast tað honum ikki so væl at dylja sínar tankar. Hann skrivar fyrst eitt, stríkar yvir og skrivar umaftur og akkurát úr hesum stavar skemtid Royndir hava verið at taka um endan efur Mourits Mohr - kendastar eru segurnar um Gras og Sigg-Ninu - men hóast hesar eru stuttligar í stóðum, so er ikki eydnast at halda tað einsteku søguna á einum jøvn um stigi. Hetta krevst, um tær skulu vera annað enn løtutert Frá høvundunum føddir um Fyrra ver aldarbardaga og frameftir fer tað av álvara at bila við teimum stuttligu søgunum. Onkr ir av teimum skriva søgur, sum skulu ertast at vera skemtiligar, men stød er lágt. Aðrir sum Tummas Napoleon Djurhuus, halda seg til tættir og vísur. Men Jens Pauli Heine sen umboðar, sum ikki einaferð, eitt heilt ættarlið og hevur skrivað fitt av skemti Í 1974 gav hann út stuttsegusaynið »Gamansleikur« við undirtitlinum »Søgur úr Krabburð=< og í 1995 »Gamansleikur I< Hetta eru burleskar søgur. har tú fert ut um alt mark, rættar skrøggsøgur at lesa upp Tær vóru eisini væl fagnaðar, tá ið útvarpið sendi fyrra part. Um somu tíð gera tær eina neyva lýsing av tí føroyska samfelagnum av sleyi, kegli og illnatni. Hetta sæst møgu liga best í »Lesarabrøv úr Krabburð<. Ann ars umboða persónarnir ávís politisk sjón armið, og hetta merkist bæði í medferð og málburði. Um somu bygd og ein av íbúgv arunum hevur Jens Pauli skrivað skald søguna »Rekamadurin«. Hendan er eisini skemtisøga, men við álvara uppii Jens Pauli Heinesen hevur tó skrivað kátar tekstir fyrr, og í skaldsøgunum er altíð okkurt av hesum. Í skaldsøgurødini »A ferð inn í eina óendaliga søgu« kemur høvuds persónurin Hugin mangan soleiðis fyri, at lesarin må at smílast. Til dømis tað kveldið tá ið Hugin, sum ikki hevur annað í tonk unum enn at koma í hóslag við konufólk fer inn í kjallaran hjá grannanum at lána eina sag, og vinkona hansara stendur nakin fyri honum . Tá er ikki nógv um hann Kom her. teskaði hon hás og tung á málin um, men eg hoyrdi ikki tað, sum eg hoyrdi vendi mær ímóti henni og bakkaði treystliga út móti hurðini væl vápnaður við hvøssu sagini. - Kom her, Hugin, rópti hon tesk andi. og røddin var heilt fjálturstungin, men framvegis hoyrdi eg ikki tað, sum eg hoyrdi og tað síðsta, eg hoyrdi, áðrenn eg fekk hurðina upp og aftur og var uttanfyri, var Tú ert skíti bÝttur miðvikan Tad er ikki so, tá ið veruleikin fer fram um dreymarnar, og tú ikk: ert til reiðar at:taka ímóti tí, sum stendur tær í boði Stillferur humor Kann stak fjólbroytti høvundurin Steinbjørn B. Jacobsen hevur ikki gjørt nógv burtur ir teitinum í sínum skaldskapi, men søgan Kaninhår í Miðalhavinum i, av 4 Sama sum tær stuttu søgurnar i vianum Hjalmar Søderberg. Hjá Søderberg snýr tað seg aloftast um, hvussu kærleikin hevur naka kann hátta sær, og hann goymir kenslusem aftan fyri spei. Tað var hann sum segði »Jag tror på køttets lust och sjálens obotliga ensamhet« Magnus Dam Jacobsen hevur mangar skemtiligar og beinraknar eygleiðingar sínum skaldskapi. I »Brudleyp og brenni vinstos« er stuttlig fråsøgn frá fyrstu vitjan í Keypmannahavn hjá manni, sum ikki er vanur við, at øl og brennivín fæst til keyps í handlunum. Men hetta er bert partur av søgum. Einasta fullfíggjaða skemtsøgan hjá Magnusi man vera »Vetrarkvøld og ein<. Eisini hon snYr seg um brennivín sum so mong søgan hjá høvundinum ilvari er undir yvirflatanum. men jarðar er í lymur lans ir t hø Javnaldrarnir Gunnar Hoydal og Oddvør Johansen eru ikki fullkomiliga ólík H báðum er ein stillførur humor, sum gjógr umsúrgar tekstin, og tú ert í hesun fjart frå ungmannafelags- og | skålkasøgunum I skrivingini hjá Oddvør gongur skemti lyndi sum ein trådur gjøgnum tekstirnar 1 lablaðs Hon vísti tað í skaldsøgun: »Livsins sumn 1 Í ar< og tað sæst í fleiri av hennara søgum og stubbum. Tað. sum Oddvør Johansen dugir so væl, er tað óvanliga sjónarhornið Men hóast Oddvør Johansen kanska er tann fyrsta kvinnan vit hugsa um, tá ið tað snYr seg um skemt í skaldskapi, so er hon ikki einsamøll á vali. Barnabøkurnar hjá Ebbu Hentze, einahelst Antoniu-beókurnar hava ein deiligan og óvanligan humor, og í seimastuni hevur Sólrun Michelsen gjørt vart við seg á hesum eki Men hvat skulu vit brúka skemtisøgur ul? Fyrst og fremst eru tær ul stuttleika sjálvsagt, men at álvari eisini býr aftanfyri er púra greitt. Sigmund Freud vildi vera við, at tað vóru líkleikar ímillum neurosuna og skemt. Bæði skemuð og neurosan eru tá ið tú kemur fram til kjarnin, hættir at sleppa sær av við yvirtrÝst Humor ella skemt man vera eitt høvuds eyðkennið hjá Heðini Brú. ØN hava vit - í hvussu er so gott sum øll - sitið og lurtað eftir upplestrinum hjá Martusi Johannesen av »Fedgum á ferå« og stuttletkað okkum ófert. Kanska ger Marius nakað nógv av ger gjøgnum sín upplestur Feðgar á ferð ul eina beinleiðis skemtisøgu, og tað er hon ikki. Hon er meira. Men eg haldi kortin, at hansara máti at lesa upp uppá eisini hevur sín rætt, hevur fingið mangan, sum kanska annars ikki var farin undir skaldspguna, at lesa hana Men tað er ikki bara I ri skaldsøguni t hava fyri at takka. at Heðin Brú verðu mettur at vera okkara frægasti humoristur Hugsið um allar stuttsøvurnar. Ld. »Hersøv urnar< um Niklas Niklåa, nevndur Mr Í son av sakføraranum, tå ið hann heldur hann vera mugvandi. og um smíðin, sum løg reglan roynir at fáa hendur á Men í teimum báðum fyrstu skaldsøg enbrå« frå 1930 og »Fastatøk unum I um« frá 1935, er ikki tann humoristisk streymurin undir tekstinum sum seinni skaldskapinum. (I samrødu hevur Heðir Brú sagt: »Mær var ikki rættiliga látur huga«). Í »Lognbrå« er als einki Í istatókum< eru tað leysar søgur, næstan sum kabarettleikir. Eitt dómi er, tá ið mann ingin er ávegis millun yggj ferdamannaskipi. Teir sita niðriundir og smakka sær á eina »fløsku við trimum stjórnum á A eimum beinki eitt sir ein lítil braneggjaður i grammoton upp. So setir hann eima plat g hetta fer at grenja | ec Dukke I rennir he "Tísku Ti Hatta ræduligur sjongur { Heyði en TYKKUM erið ISK | vh ild han! fingið try rn fr ift ! Tad eigur at vera gjørligt at fåa tept hatta«, halda fleri. Men teir eru longu seimir, Skuvur er longu farin, hann stendur har yviri og tosar s evuliga blíðorðaður við mannin Eh, hatta er ein vorðin sum låtidøs, ið tygum hava So blunkar hann yn ir til Harald, stingur ingurin í hálsin og spyr á plåtuna. Tað Í hoyrist eitt doyggjandi ríkj. og so var úti við Dukke Lise Tann lítli maðurin springur upp. ovur sintur Det er også Pokkers til Griseri Mand Eh, hvat skal ein eldri maður annað enn faa It fyr hjart 10 iv s V T n im miarri svarar SK ir og ger sær ett s vorðið dragandi býttlingamál Hvem har sendt Bud efter Dem. De var at holde Dem væk herfra Og hanr hóttir við nevanun Eh, er hatta nevar at visa fyri fólki IKKI størnt enn rennikulur Skuvur hovkir seg í lendunum, gapar og peikar við finer inum niður ikki ov stivur, annans fær tú tað sama sun grammotonin Få rymdi lítli maður W um H Skemtið hevur líuð við sø gugongdina ann ars at skaffa, og er aldrin við til at føra hana víðari. Hinvegin hevði skaldsøgan mist fitt, um hesi brot ikki vóru við. — Vit vita øll, at Høgni fær sina Gunnvá hóast hann eina tíð er trúlovaður Elini. men eftir at vit hava hitt foreldrini hjá henni meta vit ikki hana eina hóttan longur Nú kemur maðurin inn. Herðasmalur og niðurbreiður, stórt skegg og hár. ófara vv 3 in, men tá ið hann biður gott kveld. kemur ein svørt strika mitt tvørtur um skeggið Hann er i posatroyggju, | . g á fjadraskom, heldur eina dimma húgvu nnan í nevanum So kemur konan. Stórvaksin. tannleys g búkstór, bleik sum deyðin. Hon kemur eisini við hondini og biður gott kveld. S« ekir hon seg niður á dragukistuhornið og verður hangandi Hetta eru valla ynskisverforeldur hjá einum bóndasoni Framhald á síðu 16 Læars og Anni-Lena teknaði av Oskar Hernmannsson í bókini. sum kom út í 1993 Mourits N. Mohr ella Odin Odn, sum hann eisini kallaði seg. skrivaði stuttlign søgur nar um hetta olika parið