mikudagur 8. oktober 2003síða 5

8 Nr. 190 - 8. oktober 2003 Nr. 190 - 8. oktober 2003 9 Fyribils miðar før- oyska telefyritøkan eftir at selja ráðgev- ing og nakrar ávísar tænastur uttanlands Føroya Tele kannar nú møguleikarnar fyri øktum útflutningi av tænastum. Hetta er grundin til, at føroyska telefyritøkan fyri fyrstu ferð hevur egnan bás á heimsins størstu teleráð- tevnu og -messu Telecom World 2003. ITU, sum er altjóða ST-felagsskapurin fyri tele, skipar fyri ráð- stevnuni, ið verður í Gen- eve í døgunum 11. - 18. oktober. Telecom World er so stórt tiltak, at tað bert verður hildið 4.hvørt ár, og tað hevur tí fingið keli- navnið ‘Olympisku Leikir- nir’ hjá televinnuni. - Tað besta, vit á handils- ligari grund kunnu gera fyri at skapa pláss fyri meira enn einari telefyritøku í Føroyum, er at víðka saml- aða marknaðin, bæði landa- frøðiliga og við nýggjum virkisøkjum, sigur Tróndur Djurhuus, menningarstjóri hjá Føroya Tele. Luttøka okkara á Telecom World 2003 er ein liður í arbeiðin- um fyri hesum, sigur hann. Føroya Tele fer í fyrstu syftu undir búmerkjunum FT Consult og Faroese Telecom International at bjóða tænastur, sum hava tilknýti til og byggja á før- oysku menningina av ein- um digitalum sjónvarps- sendineti. Føroyska netið, sum verður fyrisitið av dóttirfelagnum Televarpin- um, var tað fjórða av sínum slagi í øllum heiminum, tá tað varð tikið í nýtslu. Før- oya Tele hevur seinastu mánaðirnar fingið nógvar umbønir um ráðgeving og stuðul frá útlendskum tele- feløgum, serliga í smærri londum. Eisini hava ávísir útlendskir veitarar av ávikavist tøkni og ráð- geving biðið um formligt samstarv við Føroya Tele. Varpa ljós á føroyskt KT Føroya Tele hevur í sam- starvi við føroysku KT-fyri- tøkuna Kervi ment eina fyrisitingarliga skipan til Televarpið, sum er so fram- komin og sjálvvirkandi, at tá nýggir haldarar fyrst eru skrásettir, krevst eingin ar- beiðsmegi yvirhøvur til at arbeiða við innkrevjing ella sløkking og tendring av signalinum heima hjá haldaranum. Hetta hevur vakt stóran ans uttanlands, har avrokningin mangan kostar nógv og voldar stór- ar trupulleikar. Føroya Tele eigur rættindini til hesa skipanina, og umframt at selja ráðgeving ber eisini til at selja hana til áhugaðar útlendingar. Føroya Tele og Kervi hava harafturat ment nakrar virðisøktar tænastur, sum byggja á felags nýtslu av interneti, fartelefoni og digitalum sjónvarpi. Hesar tænastur, sum verða róptar Crossmedia-tænastur, verða eisini vístar fram í Geneve. - Hetta ber tað positiva í sær, at vit kunnu gera vart við tann kreativa føroyska KT-ídnaðin, samstundis sum vit selja ráðgeving og tænastur, sigur Tróndur Djurhuus. Hetta er bein- leiðis í samsvari við strat- egiina hjá okkum, har vit áleggja okkum sjálvum ikki bert at menna Føroya Tele, men eisini umhvørvið kring okkum. Av somu orsøk er Føroya Tele eisini ein av høvuðs- sponsorunum í átakinum Bitlandi, og telefyritøkan hevur boðið Bitlandi at verða við á básinum í Gen- eve, so ikki bert KT- og teletænastur, men eisini allar Føroyar verða markn- aðarførdar sum testmiðstøð fyri útlendskar tøkniveitar- ar. Til ber at leita sær fleiri upplýsingar á heimasíð- unum faroesetele.com, thebitland.com og itu.org umframt við at venda sær til Trónd Djurhuus, menn- ingarstjóra hjá Føroya Tele, á tlf. 303130 (beinl.) ella um teldubræv-adressuna tdj@ft.fo. Føroya Tele leitar úteftir MARKNAÐARRÁK Sera stór skift fóru fram á bæði lánsbræva- og partabrævamarkn- aðunum í farnu viku. Vikan byrjaði við vánaligum tølum, sum vísti, at álitið hjá ameriku- manninum um búskaparligu støðuna fall í septembur. Hetta førdi við sær, at lánsbrævarentur og partabrøv sum heild lækkaðu. Vikan varð kortini merkt av, at sera týdningmikla frágreiðingin um støðuna í amerikanska ar- beiðsmarknaðinum varð kunn- gjørd fríggjadagin 3. oktobur. Hendan frágreiðingin gjørdist bjartari enn væntað og vísti, at 57.000 arbeiðspláss vóru skapt í septembur; ein vend í einari heldur daprari gongd, tí líka síðani februar eru arbeiðspláss farin fyri skeyti í USA. Av tí nýtslan hjá meiniga manninum stendur fyri 2/3 BTÚ í USA, er sera týdningarmikið fyri búskap- arligu framgongdina, at arbeiðs- pláss verða skapt. Sum ein avleiðing av bjørtu arbeiðs- marknaðarfrágreiðingini hækk- aðu bæði lánsbrævarentur og partabræv munandi farna fríggjadag. ECB hevði mánaðarliga rentu- fundin í farnu viku, og júst sum væntað varð evropiska rentan ikki broytt. ECB væntar framvegis, at evropiski búskapurin styrknar restina av árinum og næsta ár. Tískil er lítið sannlíkt, at evropiska og harvið eisini før- oyska rentustigið lækkar meira á hesum sinni. Hetta var seinasti fundur hjá ECB við Wim Duisen- berg sum leiðara. Í novembur verður hann avloystur av frak- lendinginum Jean-Claude Trichet. Meðan farna vika var merkt av sera týdningarmiklum búskapar- ligum uppgerðum, verður hend- an vikan heldur friðarligari á hes- um økinum. Øll eygu vóru í farnu viku vend móti nevndu ar- beiðsmarknaðarfrágreiðing og Marknaðarrák metur, at markn- aðirnir kunnu verða friðarligir til hósdagin, tá tann vikuliga upp- gerðin um sama arbeiðsmarknað verður kunngjørd. Næstu dagarnir kunnu tó verða merktir av roknskaparkunngerð- unum fyri 3. ársfjórðing, sum er um at byrja. Byrjað verður sum vant fyrst í USA, og hesa vikuna kunngerða m.a. Pepsico, Yahoo! og General Electric roknskapir. Sum áður nevnt í Marknaðarráki verður mett, at roknskapirnir kunnu gerast góður eins og fyri tveir teir undanfarnu ársfjórðing- arnar. Verður hetta so, og búskap- arligu kunngerðirnar samstundis verða bjartar, kann roknast við hækkandi lánsbrævarentum og hækkani partabrævamarknaðum. Umsíðir vóru arbeiðspláss skapt í USA Vika 41, 2003 www.kaupthing.fo Rentur Partabrævavísitøl Renta Kursur +/- % Diskonto 2,00% 0,00% KFX, Danmark 248,7 2,7% 2 ára lánsbræv 2,79% 0,14% OMX, Svøríki 592,2 2,9% 5 ára lánsbræv 3,61% 0,16% DJ Stoxx 50, Evropa 2.493,1 2,6% 10 ára lánsbræv 4,38% 0,12% S&P 500, USA 1.029,9 2,3% Íløgufeløg Gjaldoyru Kursur +/- % Kursur +/- % Lánsbrøv í DKK 106,78 -0,3% USD 641,00 0,1% Evru Lánsbrøv 164,74 -0,2% EUR 742,89 0,0% Norrøn Partabrøv 69,27 1,6% GBP 1.066,12 -0,1% Altjóða Partabrøv 71,59 0,0% NOK 90,88 -0,5% Renta og kursir kl 10 ígjár. Broytingar eru útroknaðar í mun til fyri viku síðan. +/- %-stig Kiwanis í Havn hevur givið børnunum í Gøtu kommunu 90 vestar við endurskini og eina farteldu, sum skal nýtast í menningini av børnum við breki FERÐSLUTILTAK Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Hósdagin, 2. oktober, varð skipað fyri ferðslutiltaki í Ítróttarhøllini á Kambsdali. Tað var Ráðið fyri Ferðslu- trygd, Dagstovnurin og dagrøktin í Gøtu komm- unu, sum skipaðu fyri til- takinum, ið vardi frá kl. 17.30-19.30 hendan dagin. - Tíðliga í summar fingu børnini í Gøtu eina stór- fingna gávu frá Kiwanis í Havn. Vit fingu 90 vestar við endurskyni og eina far- teldu, sum serliga verður brúkt í menninigini av børnum við breki. Tað var fyri at »markera« hesa stór- fingnu gávu og at kunna børnini um endurskyn, at vit tóku stig til hetta tiltak. Soleiðis greiðir Torgerð Hansen, leiðari á Dagstovn- inum í Gøtu frá. Størri tryggleiki Í Dagstovninum við Gøtu- gjógv eru 76 pláss og í dag- røktarskipanini eru 15. Tað er dagstovnurin, ið tekur sær av at ansa vestun- um og býta teir út, tá ið teir skulu nýtast. - Tá ið kvinnurnar, sum hava børn í dagrøkt, fara út at ganga við børnunum, koma tær her eftir vestun- um. Torgerð sigur, at vestarn- ir við endurskini verða brúktir, tá ið farið verður fram við landsvegunum við børnunum. - Tað gevur ein nógv størri tryggleika, at børnini eru í vestum, tá ið ferðast verður eftir vegunum. Børn eru »spontan«; tey kunnu finna uppá alt møguligt. Síggja tey ein stein ella eitt hvørt annað úti á vegnum, kunnu tey leypa avstað. Tú ert ongantíð tryggur fram við landsvegnum uttan so, at tú hevur eitt barn í hvørjari hondini. Børn eru nú einaferð soleiðis, sigur hon. Væleydnað tiltak Torgerð sigur, at nógv børn, foreldur og arbeiðsfólk á stovninum og í dagrøktini annars vóru við til tiltakið í Ítróttarhøllini á Kambsdali. - Eg haldi, at tiltakið eydnaðist sera væl. Tað var serliga Hugo Kristiansen, koyrilærari, sum tók sær av undirvísingini, og Jón Kragesteen, dagligur leið- ari á Ráðnum fyri Ferðslu- trygd, var eisini við og stuðlaði. RFF hevði bilin, sum stovnurin eigur, við í Ítrótt- arhøllini hendan dagin. - Ljósini vórðu sløkt í høllini, og í vestunum í myrkrinum sóu børnini, hvussu stóran týdning tað hevur at nýta endurskin. Torgerð sigur, at kunnað varð eisini um, hvønn týdn- ing tað hevur, at børnini ganga í ljósum klæðum í myrkri heldur enn myrkum klæðum. - Jú, eg haldi, at bæði børn og vaksin lærdu nógv hendan dagin, og vit fingu tað burtur úr, sum vit ætl- aðu, sigur hon. Nógv ferðsla Leiðarin á Dagstovninum sigur, at rættiliga nógv og tung ferðsla fer eftir lands- vegnum við Gøtugjógv. - Bilarnir koyra skjótt og vit, sum skulu tvørtur um landsvegin við børnum, stúra mangan fyri hesum. Hon sigur, hóast bøtt er um møguleikarnar at fara tvørtur um landsvegin við Gøtugjógv, er ikki líkt til, at bilførarar vísa nakað serligt fyrilit á økinum. - Eg haldi ikki, at ferðin er minkað, hóast yvir- gongdin er gjørd týðiligari við frámerkingum og ljós- um. Torgerð sigur, at tungir bilar, sum skulu niðan brekkuna á Gøtueið, líka- sum fáa sær ferð niðri á slættanum, og tá kann ferð- in stundum gerast rættiliga nógv. - Áður var løgreglan javnan her á leiðini og gjørdi ferðkanningar, men í longri tíð hava vit ikki sæð teir her á landsvegnum. Men, sum hon tekur til: - Teir hava eisini onnur vegastrekki at taka sær av. Góð telda Torgerð sigur, at tey eru ógvuliga fegin um telduna, tey hava fingið. - Hetta er eitt óført am- boð, sum er hent í menn- ingini av børnum við breki. Talupedagogar eru her einaferð um vikuna, og síðan kunnu børnini menn- ast við ymiskum telduspøl- um og øðrum venjingum. Leiðarin leggur tó dent á, at tað nú heldur ikki er so- leiðis, at børnini sita við telduna allan dagin. - Jú, teldan er ógvuliga hent, tá ið hon verður nýtt sum partur av menningini hjá børnunum. Hon verður ætlandi útbygd uppaftur meira og verður tískil til uppaftur størri nyttu, sum tíðin líður, sigur Torgerð Hansen. Ferðslutiltak fyri børn á Kambsdali - Teldan er ógvuliga hent sum partur av menningini hjá børnum við breki, sigur leiðarin á Dagstovninum í Gøtu, Torgerð Hansen. Aftanfyri sæst bilurin hjá Ráðnum fyri Ferðslutrygd. Mynd: Bárður Lydersen 76 børn eru á Dagstovninum við Gøtugjógv og 15 eru í dagrøkt í kommununi. Herfyri var stórt ferðslutiltak í Ítróttarhøllini á Kambsdali, har børn, foreldur og starvsfólk vórðu kunnaði um týdningin av at nýta endurskin. Mynd: Bárður Lydersen Her eru børnini í vestum við endurskini, sum Kiwanis í Havn hevur givið børnum í Gøtu kommunu. Mynd: Bárður Lydersen C M Y K 9 8