leygardagur 21. desember 1996síða 36

Kíðináblaðið >> >* tað var eisini tað, at Føroyar eru eitt líuð samfelag við sínum egna mentanarlivi, og tað eri eg vanur vid, eg eri jú uppvaksin langt úti á landinum. Og so kundi tú hitta listarfólk úr allari verðini her í Førovum. Hetta er eitt spennandi umhvervið At missa Perluna var I 1976 byrjaðu Kristian Blak og aðrir við Jazzfelagnum, í 1977 var tað formliga stovnað. At byrja við høvdu teir eingi høli, men brúktu høli hjá øðrum til konserur við bæði føroyskum og útlendskum tónleikarum I 1979 gav byråd í Havn Jazztelagnum høli, og Perlan gjørdist sentral í tónleikalívinum i Havn Men góð try ár seinni var Perlan tíkin frá Jazztelagnum Byrådslimirnir kundu ikki finna ut av um tað var gott at hava eitt slíkt stað ella ikki, men endin var, at tað vóru sjey, sum íkki vildu hava tað. Eg tvist ikki í, at tað var ein politisk avgerð, g við at taka Perluna frá okk im, vónaðu teir at:sleppa av vid Jazztelagið Tad var akkurat øvugtur poliukkur av ti, sum verður ferd ur aðrastaðni. Har verður roynt at hjálpa til fyri at skapa eitt gott umhvevið. Náttarlívið í Før oyum tå skapti nógvar trupul leikar, men tað skuldi borið til at hjálpt til við ti Fá Jazzfelagið misti húsið, høvdu teir triggjar, fýra konsertir hverja viku. Alt arbeiði var gjørt sjálvboðið. og tað var góður gróðrarbotnur við ungar jazz tónleikarar Tad sum hendi i 1983 var ræðuligt. Tað var eitt stórt aftur stig fyri okkum og vit mistu fullkomiliga pippið av tí Umstødurnar sum vit høvdu til at skipa fyri konsertum, vóru tiknar frá okkum, og tað hevði eisini åvirkan í tíðini aftaná. Tað hendi ikki so nógv, men tað vóru onkur dómi um ungar tónleikarar, sum ikki góvust av hesum, men hildu fram at spæla. Teir í Plúmm vóru eimi 16 år tå, og teir govust ong antíð Seinni gav býráðið okkum eini heli til at venja í Yvir við Strond. og tey kunnu eisini brúk ast til at hava konserur i, men tað er framvegis hesin dupult moralurin, at vit kunnu skipa fyn konsertum, men vit kunnu ikki servera samstundis 20 ár við Tutl Í január mánaða eru 20 ár liðin síðani plátufelugið Tutl tók sína fyrstu plátu upp. Tutl stendur í dag fyri einum stórum parti av tónleikaútgávunum í Førovum Frá 1977 ul 1979 komu út 10 ymiskar plátur á ymiskum forløgum. og tað var i 1979 at vit tóku okkum saman um Tutl pg at samstarva við at geva út og selja førovskan tonleik Millum hesar 10 utgåvur vøru Jazz i Førovum, Kræklingar við 'f Nr 247 21. desember 1996 Holger Laumann. og Vælferðar vísur hjá Kára P. Til 1995 heyði Tutl staðið fyri útgávunum av 50 plátum og fløgum, og tað hevur í miðal verið einar tríggjar um árið, seinastu tvey árini eru komnar einar 10 út um árið. Av hesum sama er virksemi hjá Tutl nógv vaksið Fyrr høvdu tónleikarar fleiri møguleikar at fáa givið út plátur, men í dag, er tað í alsamt stórri mun Tutl, sum stendur fyri út gávunum Fyrr fekk Tutl bara tað, sum eingin annar vildi geva út. jazz og annað, meðan vit í dag geva øll sløg av tónleski út. Tað hevur ongantíð verið endamálið hjá Futl bara at útgeva jazz, spæli manstónleik og fólkatónleik, vit hava bara ongantíð fingið fyri spurningar um at standa fyri pop- og rockútgávum áður. Í dag eru nógv færri møguleikar at geva út, ti fleir av teimum, sum hava givið nógv út, geva ikki tonlerk út longur Frá ti at fløgan hjá Mariu Guttesen kom út hjá okkum, og vit aftaná stóðu fyri útgávunum av eitt nú Devon og Rock í Før yum, er tað gingið upp fyri fólki. at:tað var ikki av musik poliuskum orsøkum, at vit ikki hava givið rocktonleik ut, og vit hava fingið eitt rættiligt upp sving Fyri umleið einum ári síðani fekk Tutl sin egna plátuhandil í SMS. eftir at LM-handilin gavst Vit merktu, at vit seldu ikki líka nógvar fløgur. sum vit plagdu at gera, og tað summarið eftir at LM-handilin var givin var ein fiasko fyri søluna hjá okkum, hóast vit sjálvandi seldu tónleikin hjá okkum alla aðra staðni eisini. Fólk eru efur øllum at dóma so von við, at ein plátu handil skal vera i SMS, at vit kendu okkum noyddar til fara undir at:selja sjálvir Eitt av aðalmálunum hjá plátuhandlinum hjá Tutl hevur verið at fingið prisin av fløgun um niður, so hann er á einum europeiskum stødi, og tað hevur eydnast væl, soleiðis, at flog urnar eru farnar frá umleið 200 krónur niður á einar 150 krónur Tutl er eitt samstarv, sum gevur fyrimunir Tutl virkar soleiðis, at:tað eru ikk: teir sjålvir, sum standa fyri upptøkunum av tónleikinum og útgeva fløgurnar sum forlag, men bólkarnir sjålvir. Tutl, sum er eitt tónleikarligt samstars stendur fyri framleiðsluni og útbreiðsluni av fløgum. Afturfyr fáa teir so sítt búmerkið og kata lognummar á fløguna Skuldu vit framleitt eitt nú eima fløgu, sum hana hjá Hjarn ar, so høvdu vit einki annað klára í eitt heilt år. Tað heyði tkið alla okkara figgjarligu orku. Fyrimunurin, sum bólkar 9» 'Byrådslimirnir kundu ikki finna út av, um tað var gott at hava eitt slíkt stað ella ikki, men endin var, at tað vóru sjey, sum ikki vildu hava tað. Eg ivist ikki í, at tað var ein politisk avgerð, og við at taka Perluna frå okkum, vónaðu teir at sleppa av við Jazzfelagið.' nir fáa við at brúka Tutl, er at teir gjøgnum okkum fáa kredit uppá framleiðsluna av fløgum og bondum, og vit standa fyri søluni. Harafturat hava vit eitt felagskatalog og vit gjalda copy- right felags. Vit brúka ein fastan framleiðara, sum veitir okkum avsláttur og kredit, og alt hetta sparir bólkarnar fyri eina rúgvu av stríðið, og ger tað møguligt hjá teimum at geva út, áðrenn teir hava skaffað seinasta partin av pengunum Hver sær hava bólkarnir betri møguleika skaffa pengar við at søkja grunnar og annað Heyði Tutl ul dømis sekt Ment unargrunnin eftir pengum til 10 fløgur í år, so høvdu vit fingið avslag adruhvørja ferð Men hvat krevja tit av bølk unum tonletkaliga afturfyri at standa fyri utgavum Bólkarnir avgera fullkomi liga sjálvir hvussu teir spæla tónleikin og hvat fyri tónleik teir spæla, har blanda vit okkum ikki uppí. Tað eru sjálvandi moralsk mark fyri, hvat vit vilja geva út men tað hevur ikki verið aktuelt Hvussu eru møguleikarnir fyri at fáa figgjarligan stuðul til tónleikautgávur Tann stuðul, sum man sam anlagt kann fáa frá ymsum grunnum, er ofta nokk til at byrja við, men tað dekkar ong antíð allar útreiðslurnar. Tað skal tað heldur ikki gera, tí sjålvt tann mest eksperimenterandi tónleik 'Eg eri idealist, og hóast eg havi brúkt nógvar pengar til tónleik, so havi eg ongantíð manglað nakað materielt. Vit líða ongantíð neyð her í nordurlondum.' urin hevur eitt sindur av sølu Sjálvandi hevði tað verið ein stór hjálp um eitt nú stuðulin frá Mentanargrunninum kundi verið stórri, men tað er ikki omøguligt at geva tónleik út Mentanarpolitikkur og idealisma Heldur tú vit hava nakran ment anarpolitikk ? Sum heild er hugburðurin yvirfyn list í Føroyum positivur men hugsar tå um vit hava ein politikk, sum sigur, at so og so nógvar pengar skulu vit brúka til hatta og hatta, so er hann ikk: til har eingin linja í. Listaskålin er bygdur við almennum pengum hann hava vit øll verið við til at gjalda — og hann hevur ein rakstur og fungerar. Tað er eitt ítókiligt dómi um mentanar poliuukk. Men tað verður arbeitt eitt sindur her og eitt sindur har og tey einstøku ungini eru ikki eim líður í eimi stórri ætlan Hugsa vit um tonlerkavid urskifti í Føroyum, so hava vit í grundini gjørt nakað, sum ikki ber ul. Fyri at nevna eitt dómi so ber tað ikki til at geva eina symfoniska plátu út í Føroyum, men tað hava vit gjørt tvær ferð- ir. Tað er ikki bara plåtufelag- num at takka, men eisini einstak- lingum. Men vit skuldu havt ein almennan mentanarpolitikk, sum segði neyvt hvat vit gera. T.d. at í ár gera vit eitt klassískt projekt fyri so og so nógvar pengar, og so fáa vit Bjarna Berg ella onk ran at standa fyri tí, og vit gera eisini eitt rockprojekt við Hate speech. Slíkur politikkur mangl ar í Feroyum Tad heyði á ongan hátt oyði lagt føroyska búskapin. At gera 3-4 fýra slíkar fløgur um árið varar til tað, sum Tutl nú hevur gjørt í 20 ið læntum pengum pg ofta við tapi ur førovskur tónleikur kemur út hoast vandi alla tíðina er fyri at missal pt near Tad er idealisman, sum driv ur verkið. Sjálvt barnatonleikur verður gjørdur idealistiskt. Tað ber vanliga ikki til, at gera ettt roknistykki, sum sigur, at s nogvar pengar skulu vit hava burtur úr. Vit geva fløgu ut, selja hana fyri ein realistiskan pris, og so vóna at vit kunnu fáa nakað av pengum innaftur. Vit í Tutl hava sett prísin niður, fyri at kunna selja fleiri fløgur til út lendingar i Føroyum, og ber tað til, so skulu prísirnir enn longri niður Eitt gott dómi um eina idealisuska fløgu, er tann hjá Skúlabókagrunninum Tey hava givið eima fløgu út við etniskum tónleiki. Tey selja fløguna fyri 100 krónur og vóna so at kunna breiða tónleikin út. Tað finnast eisini mótsatt dómi, men tey eru fá. Eitt er nýggja barnaflegan hjá Utvarpinum, sum verður seld fyri 170 krónur. Teir hava sett prisin so høgt, tí teir vilja ikki missa pengar uppá fløguna Tað lítla samfelagið og fyrimunirnir Hvussu er tað arbeiða í einum so lítlum samfelag sum okkara? Nú komi eg frá einum lítlum samfelag, úti á landinum í Dan- mark, so eg havi tað gott við at kunnu hava yvirlit yvir alt, men hugsa vit um eitt nú um mentan arpolitikk — sum vit snakkaðu um í áðni — so manglar hann men í einum lítlum samfelag, so hava vit eisini tann møguleikan, at vit kunnu fara til poltukkarnar og tosa við ter Tad er eisini stuttligt við øllum folkunum, sum vitja hend anvegin, tí av ti al samfelagið er so líuð, so koma vit so lætt í samband við tey. Td. nu tå film urin um Barbara varð ukin upp so komu vanlig fólk í samband við sjonlerkarnar og all hint fólkini, sum arberddu við film inum. Heyði tað bara verið í 'Sum heild er hugburðurin yvirfyri list i Føroyum positivur, men hugsar tå um vit hava ein politikk, sum sigur, at so og so nógvar pengar skulu vit brúka til hatta og hatta, so er hann íkki til, har eingin linja í. Tað verður arbeitt eitt sindur her og eitt sindur har, og tey einstøku tingini eru ikki ein líður í eini storri ætlan." einum miðalstórum býr í Dan- mark, so hevði tú vita, at ein filmur varð upptikin, men tú hevði ikki komið í samband við sjónleikarnar — Tað eru fólk sum siga, at høvdu tey bara komið til út- landið, so kundu tey gjørt nógv meira við tónleikin, men soleiðis er tað ikki. Tú ert nógv meira aktivur í einum lítlum samfelag enn í einum stórum Er tað aftur hetta við idealism Førovun r alneyðug uni, sum vil hava Ja, idealisman e Eg eri idealist, og hóast eg hav brúkt nógvar pengar tl tónleik so havi eg ongantíð manglað nakað materielt. Vit ha ongar tíð neyð her í nordurlondun eru til, so skal idealisman vera har eisini. Tað er far! tutionalisera0 Mold á konsertferð alt árið Hvat heldur tú um tann tør eikin, sum kemur út í Førovum Tad er nakað tað sama sum internationalt, og nakað av tí er framur gott Kanst ert glaður fyrt Nýggja fløgan hjá Mold er ein gjøgnumarbeitt, professionell framleiðsla, bæði við cover og tónleski, øllum. Teir hava havt eina ætlan frá byrjan av og hava fylgt henni til fulnar. Og tosa vit um jazztónleik. ja, so ljóðar tað kanska eitt sindur býtt, men eg eri glaður fyri alt tað, sum eg havi gjørt. Og tað mesta av ti klassíska tónleikinum er frálíka gott. Vit hava fingið sera góð ummæli fyri jazztónleikin í útløndum, og tey fáu ummæli av klassíska tónleikinum hava ersim verið góð So kann man spyrja, hví kunnu vit so ikki selja meiri í útløndum, men tað er ikki so einfalt. Tað finnast milljónir av plåtum, og sjålvt um vit hava distributørar nógvastaðni, so kunnu teir ikki noyða handlar- nar, at taka okkara fløgur á hill- arnar. Tónleikurin má gerast kendur við at verða spældur á konsertum. Spælimenninir vóru á konsertferð í USA í oktober, og vit seldu 300 fløgur uppá fjúrtan dagar. Høvdu vit ikkt havt spælt, so høvdu vit ikki havt selt meiri enn 10 fløgur í USA, hóast vit hava verið har fleiri ferðir áður og spælt Vit mugu tó ikki gloyma, at vit hava eisini ein stóran altjóða marknað í Førovum um summ arið, og hann er eisini ein han udsorsøk til, at vit hava roynt at fingið prísin av fløgum niður á eitt europeiskt stóðið. Ferðafólk skulu helst taka einar 4-5 fløgur við sær aftur heim Men skulu vit gera okkum nakra von um at selja tær fram leiðslurnar, sum vit halda hava altjóða stød, í útlandinum, so mugu vit gera okkum greitt, at antin mugu koma við í nakað, sum longu er har, t.v.s. fáa onkran altjóða distributør, sum kann gera seluarbeiðið, ella må eitt nú Mold á konsertferð alt árið runt tú nevna okkurt, sum tú