fríggjadagur 3. januar 1997síða 7

Nr. 1 — 3. JANUAR 1997 tíðindablaðið Gomard, fremsti tryggingarserfróðingurin í Danmark: Skilagott at avtaka tryggingarmonopol -men Føroyar eru ein so lítil marknaður, at tað er eisini skilagott ikki í løtuni at loyva útlendskum stórfyritókum inn á fóroyska marknaðin. Tá er betri fyrst at gera sær neyðugar royndir uttan innlendis monopol. Royndir aðrastaðni vísa, at bankarnir vilja sleppa upp í part, tá einkarrættur á tryggingarókinum verður avtikin, og tí eiga fóroysku peningastovnarnir eisini at taka stóðu til tann spurningin sigur danski tryggingarserfróðingurin Bernhard Gomard í viðtali við Tíðindablaðið Sosialin. Jan MULLER Bernhard Gomard hevur i fleiri ár verið løgfrødiligur ráðgevi hjá felagsskapinum av donskum tryggingar feløgum. Hann hevur skriv að ein hóp av bókum og ritgerðum um tryggingar spurningar og sáttmálavið urskifti, og hann man í dag vera tann einstaklingur í danska ríkinum, sum hevur mest vitan og royndir á tryggingarøkinum. Hann hevur undirvíst á lærda háskúlanum í Keypmanna havn men er givin har og er ístaðin farin at undirvísa á Handilsháskúlanum I fjør var hann so boðin at vitja í Føroyum og helt hann fyrilestur fyri nevnd arlimum í teim ymsu trygg ingarfeløgum og ødrum á hugaðum Í hesum sambandi prátaði Sosialurin við hann, og vit bóðu um hansara viðmerk- ing til tær broytingar, sum koma skuldu í gildi á nýggj árinum á tryggingarøkinum Høvudsbroytingin er tann, at monopolið verður av tikið, tvs. at øll í Føroyum hava loyvi til at reka trygg ingarvirksemi. Login loyvir tó ikki útlendskum kapitali ella fyritøkum at vera við í tryggingarvirksemi í Før oyum Feroyar í serstakari stødu Føroyar eru í eini serstakari stóðu. Geografiska fråstød an til restina av Europa et stór, og talan er um cin marknað, sum er sera lítil sammettur við hinar euro peisku marknaðirnar. Sjålvt teir ymsu partarnir av Dan mark eru í mun til Føroyar lutvíst stórir, meðan Dan mark sammett við restina av Europa telist millum tey lutvíst smáu londini. So stødan er ymisk fyri ymsar marknaðir Bernhard Gomard vísir víðari á, at fyri Føroyar er stødan jú tann, at einstakar vinnur hava ein sera týð andi leiklut. Fiskivinnan skal jú ganga væl, so talan er um aðrar metingar, so leiðis at ein kann ikki uttan víðari siga, hvussu tað eigur at vera her. Eg skal so held ur ikki leggja meg ut i. um Føroyar eiga at vera ein partur av EU ella ikki, tí tað skulu føroyingar sjálvir av gera. Men sum sagt er stød an fyri Føroyar ødrvisi enn fyri Danmark, sum jú er við í EU og er granni hjá ti størsta EU-landinum Tyskalandi Nú hava tað verið fleiri meiningar í Føroyum um monopolid, hver er tín áskoðan um tann spurn ingin Tað er ein spurningur, sum smærri lond mugu taka stóðu til: um ein ynskir at reka ein politikk, har ein vinnugrein er ogn hjå land inum sjålvum ella um ein vil lata dyrnar upp til altjóða samfelagið Um ein nú hyggur at gongdini aðrastaðni, eitt nú har Danmark hevur latið > Gomard her í føroyskum umhvørvi: -Geri nú fyrst tykkara egnu royndir, áðrenn tit taka næsta stig- ið. Mynd Jan Miller Gomard her saman við stjóra og varastjora á Tryggingarsambandinum Førovar. Jens Petur Arge og Bjarta Dalsgard. Mynd Jan Miiller upp fyri altjóða kapping, so kann tað jú merkja ein fyri- mun, tí premiurnar verða bíligari. Stóru tryggingar- feløgini í størri londum kunnu bjóða nakað vit ikki sjálvi kunnu. So hetta kann vera eina fyrimunur ikki bert á tryggingarøkinum, talan er um so mangar aðrar vinnulívsgreinar eisini. So eg ivist ikki i, at Uniónin hevur við sær betri kvalitet og bíligari premiur sum ein fylgja av kappingini, men tað merkir eisini, at av gerðirnar verða ikki tiknar í Keypmannahavn ella um tit gjørdu sum vit, so vórðu avgerðirnar heldur ikki tiknar í Havn Heldur tú tá, at tann IrYggIngarloggava, sun hevur verið galdandi í Førovum er ikki til fyri munar fyri brúkaran Tað er møguligt, at ein meira forrætningslíknandi stóða hevði gjørt, at prem- ian hevði verið bíligari or sakað av harðari kapping men ein eigur so heldur ikki at gloyma, at sæd frå sjon armiðinum hjá einum stor um fremmandum felag. so er talan um ein lítlan markn að, og har ein jú ikki vert hvat eitt stórt trygging arie lag heyrði viljað Gomard heldur tað tí vera rætt av førovingum at gera broytingar stig fyri stig Men heldur tú sjálvur fria kapping enn gomlu skipanina Mín persónliga stóða er tann, at tað kundi verið áhugavert stigvist at latið I in skal varin. Ein sigur, at kapping merkir biligar prísir kvalitet, men kapping merkir jú eisini, at tað verður onkur tapari, og tað merkir, at tað kann hava við sær kollvelting , um ein ger ov skjótar og markantar broytingar Gomard heldur tað sam anumtikid vera eitt sera positivt stig, at tað nú ber til at kappast í Føroyum innanhýsis á tryggingaøk- inum, og at ein við tí kann heysta nakrar royndir: at feløgini blíva sterkari, tí tey gjøgnum kappingina verða tvungin til at rationalisera og skapa betri umstødur fyri kundarnar. Hetta er heilt givið eitt klókt stig at taka, og so má tíðin vísa, um tað er tørvur á at fara enn long- ur upp !yr jú vera kapping betri Bankarnir uppí wys sø er tad spurning- urin, um vit fåa nakra kapping yvirhøvur, ti hvør skal kappast vid verandi trygging, peningastovn- arnir t.d.? Hyggja vit eftir roynd- unum í Keypmannahavn, so kann eg bert siga ja til tað Vit síggja nettup, at ten báðir stóru donsku bank arnir, Den Danske Bank og Unibank fara nú uppí tryggingarvirksemi Gomard vísir á, at hetta at fara uppí tryggingarvirk- semi er ikki tað sama sum at lata upp á ein málara- verkstað. Tí tað skulu peng- ar til. Og henda meguleita hava peningastovnarnir. Út frá viðurskiftunum í Keyp- mannahavn, so vilja pen- ingastovnarnir vera við. -Tú heldur, at foroysku peningastovnarnir fara at reka tryggingarvirksemi eftir 1. januar 1997? -Tað dugi eg ikki at siga, men eg haldi, at leiðslurnar í føroysku peningastovn- unum eiga at meta, um hetta er nakad ein hevur åhuga i, og um ein kann tæna kund- unum betri og geva teimum eina betri tænstu og nøkta teirra tørv betri við bæði at lata bankatænastur og tryggingartænastur. Tað er i hvussu er nærliggjandi fyri ein banka. Men hvat teir fara at gera, veit eg ikki Vit spurdu Gomard, um tað er best fyri brúkaran, um tær cinstøku fyritøkurnar í Tryggingarsambandinum kappast hvør móti øðrum ella um alt verður fusion erað tvs. lagt saman í eina sterka fyrttøku? Eg veit ov lítið um við urskiftini her fyri at kunna hava eina meining um tað Tað er sjálvandi rætt. tá ein sigur, at meiri kapping før til betri kvalitet og betr prísir, men tað er eisini so leiðis. at tann einstaka eind in fyri at kunna geva góða tænastu. skal hava eima á visa stødd Tað er tað ein kallar fyrimunirnir við stor drift. Har er ein noyddur til Fara peninga voVvnarnit uppi tryggur ) v úlvara k , verður av álvara kapping at tað eru nógv fleiri fyri munir við at hava heilt var irk somt Framhald á síðu 9