týsdagur 14. januar 1997síða 2

| Áb rblaðstjóri: | Blaðstjórnarfulltrúi: | Grækaris D. Magnussen Í ri, uppseting og prent: Telefon: 11820 - - A | Randi Jacobsen Eyðun Klakkstein, Sosialurin Telefax. 14720 |! F Fyritaksstjóri: | Blaðfólk: Magnus Dam Bústaður: j É rn | Ekur K Ljósmyndari: ind borge 70. sosialur 8 olivant.fo L ar og søla: | Eirikur Lindenskov, os| ; Internet: http-/www.cybernet.dk/farce-news Te Dalsgaard | Dagny Joensen, Jens Kristian Vang 110 Tórshavn —I BJ Tad er fullgjørt Oddagrein PEISK! fetlagsskapurin hevur ein fiskivinnupolitikk. Hesin eg ikk! einans um stovnsrøkt og burðardygd. Hesin pot tíkkur setur eisini klárt út í kortið, hvar og hvussu. EF samveldið sin tørv á fiski til sin umfatandi fiskivinnuidnad 40% skerjing av fiskiskapinum í egnum Sjógvi sjålvt, at EF má leita adr astaðir eftir fiski, ska! ikki v EF ístaðin leggjast lamin orsakað av råvørutroti hesi orsøk, at týðandi partur av EF-politikki á num Snýr seg um, hvar, hvussu og á hvonn hátt ondum skal fáa nóg mikið av fiski til øl rk og so nógvar ferðir fleiri fólk áhuga fyri fiskivinnupolitisku strategi EF's kann seg um hesi viðurskifti. Reiðiliga greitt stendur, tons EF tilskilar sær, úr t.d. tí Norðuratlantiska somu tíð, sum eisini er skilað til, hvussu og á hvonn HETTA ki minni er uppafturtoka av teim hættum og hugsur var di tå imperialisman og koloniveldir byrjadu ulga 3 minni mentum tjóðum. Tad, sum pf eitt slag av nykolonialismu, har Gablarnir bert n annan officiellan status, verða róptir okkurt annað eitt ótal av nevndum, gangandi aftur sum Torden- kjolds so satar uttan andlit, hold ella sál. Eitt regime av mein ingsleysar feber av sonnum kafkanskum slag xe… TAÐ sum er so svårt, er, at sjálvt um vit kendu teirra ætlanir, og sjålvt um vit sostatt kundu havt tikið okkar a fyrivarni, so letur til at vit hava latið okkum skákað og førkad júst hagar okkara almåttugi móttelvandi vildi hava alt fólkið at standa VIT eru settir skák mát. Her valdar jú fullkomin ruðuleiki. Vit sláast upp uppá lív og deyð — meðan tær mekanismur, ið fram- haldandi skulu tryggja samveldinum føroyskan fisk, eru fingnar uppaftur á skinnamar og gera júst tað arbeiði, sum EF samveldið vil hava: Hålvtabrikata til matvøruidnadinum í samveldinum TAD eru tveir persånar, ið standa eftir, tekur tú og lítur ut yvir hin »yska vigvøllin: Teir daga burtur úr millum tey deyðu rovin 6 gg Dar Kl lorsætlsmái ar áðharrin Poul Nyrup Rasmussen og Foroya gr Edmund av Oyri Joensen. Og spyrjast kann, um hesir menn kunnu sigast ringir, nú teir tykjast virka sambært bestu sannføring? Báðir eru erkleraðir EF-forsprákarar: Hin fyrri er forseti í einum EF limalandi og hin seinni er iogmaður (forseti? einum oyggjabólki, sum hoyrir til EF límalandið Danmark, men sum — í hansara eygum — av irrationellum orsøkum ikki eru nnlimadar samveidið. Sum sin politiska setning hevur iogmaður sett sær fyri at fáa Føroyar — ikki bert inn í EF, men eisini tættari knytt at Kongeriget Danmark. Logiskt vil tað tí verða 0-broytingar rikisrættarligu støduni, løgmadur virkar fyri. Logiskt er tað amtsstødan, ið er loysnin í hansara verð Á hetta í løtuni er politiskt opportunt, er einki meira sjálvsagt enn at seta tær alternativu loysnirnar inn > beint áðrenn menn eru um at fara t OD Í hendurs, nú meðan tær politisku Førovar hava spælt so definitivt fallit eljustríði, hevur tað eydnast einum grunni undir styring av tveimum EF fo fsprákaru m at stýra stridens æble — Fiskavirking - (les Føroyskari fiskivinnu), júst hagar, ætlanin hevur verið. 5 til 7 år fram eru EF fyritøkurnar Føroya Fiskavirking og Faroe Seafood Prime tryggjaðar eitt framhald sambært sama; pro EF sum tað hevur virkað sambært líka síðan byrjan mitt í einum oncenpt koncep R se ikki makaleyst flott, og er tað íkki lagnunnar speisemi, at tetta fyritakssemi er tryggjað við seinastu blóðsdrópunum, tað hevur eydnast at vinda burtur úr hesum arma fókli? F h R tað ikki flott klárað, at hava lagt allar føroyskar nyhugsanir g jarðað allan føroyskan framtakshug við tí peningi, ið var oyramerktur nettup ti sum liggur í sjálvum heitinumr Fram taksgrunnur? Hesin grunnur mn rr um politiskt er latin upp í hendurnar notoriskum kolloboraterum gensen on statsminitaranu Sosialurin ormenninir pæla við eld Framtaksloysnin er neyvan tann be sta! Men hava formennirnir í samgongu- flokkunum nakað alternativ, ella hava tey hugsað um, hvørji alternativ ini møguliga kunnu verða, um framtaksloysnin fer fyri bakka? Lat tað verða sagt beinan vegin, at eftir mint fatan, er framtaksloysnin ikki tann besta. soleiðis sum hendan fyriliggur í latuni. Í høvuds , g ikki k: taka undir ið imtaksloysnini, og hesar træk eru I. At loysnin hjá fram taksgrunninum framhald andi letur ávíst okt í landin um (Sandoy) liggja í vinnu loysi At loysnin forðar fyri at føkl á ávísum plássum sum hava vágafúsan pen- ing. sleppa at keypa síni virkir (Tveroyri, Toftir og E iði) 3. At loysnin kann fara at virka kappingaravlagandi fyri virkir uttan fyri Fiska- virking á ødrum plåssum (Klaksvík, Hvalba, Gøtu og Vaðhorn á Hulki) Tað vil siga, at eg kundi tikið undir við framtaks- loysnini, treytað av, at loysnin eisini fevndi um tað eki í landinum, har vinnu- loysið er størst (Sandoy) At loysnin fevndi um eina ítskiliga og skilagóða av- talu við fólkið á teimum plássum, har vágafúsur pen ingur er (Tveroyri. Toftir og Eiði), soleiðis at fólkið á hesum plássum beinan veg- in kundi staðið fyri minst helminginum av partapen- inginum og at hesi eftir ein- um áramáli fingu møgu- leika fyri at keypa Fram- taksgrunnin út At Framtaksgrunnurin, fyri at tryggja, at kappingin millum flakavirkini ikki verður avlagað, sigur seg til reiðar eisini at seta pening í tey virkini, sum standa uttan yri Føroya Fiskavirking (Klaksvik, Hvalba, Gøtu og Vaðhorn á Hulki). Hetta må sjálvandi vera treytað av, at viðkomandi virkir hava á- huga fyri, at Framtaks- grunnurin setur partapening í hjá teimum. Og hetta er sjálvandi eisini treytað av, at virkini skulu hava møgu- at keypa grunnin út aftur eftir ávíisum ara máli leika fyr Viðvíkjandi møguligum alternativum til framtaks loysnina, dugi eg íkki at síggja burtur frå tí møgu- leikanum, at peningasterk áhugamál á europeiska meginlandinum (í ES) fara at liggja framvið. um tað kemur so langt, at virkini hjå Føroya Fiskavirking verða seld á tvingsilssølu Vit vita at ES londini hava stóran áhuga í, at fáa stórri atgongd til fiskirikidømid í føroyskum sjógvi og bøttar møguleikar fyri, at veiða á altjóða havleiðum i Nord uratlantshavi Nú veit eg væl, at sam bært partafelagslógini. so skal meirilutin í eini parta felagsnevnd hava bústað í Føroyum, men tað er onki sum forðar fyri, at peninga áhugamálini í Europeiska Samveldinum kunnu hava føroyskar ella danskar strá menn at manna sinar parta- felagsnevndir. Helst verður tað so, at teir lata øll virkini aftur uttan eitt ella tvey (tal ið verður lagað eftir pros entpartinum í antitrustlógin! hjá folkaflokkinum), ið skulu taka ímóti fiski, við tí fyri eyga hesin verður fluttur av landinum sum rá fiskur til virkingar á Europ eiska meginlandinum Tað verður trupult, fyri ikki at siga heilt ogjørligt hjá Kósini í Klaksv Norðberg Seafood í Hvalba Fiskavirkinum í Gøtu, Vað horn á Hulki, Kjartani Joen Lorvík og nógvum IK sen 1 } ødrum, at taka kappingina upp við hesar risarnar (gig- antarnar) í ES. Arbeiðsloys- ið í Føroyum, sum setti met 1993/94 við umleið 25% er nú komið niður á umleið 10%. Soleiðis sum for mennirnir í teimum fýra samgonguflokkunum nú spæla við eldin, er vandi fyri, at arbeiðsloysið tey komandi árini verður størri enn tað var tey herviligastu kreppuárini 1993 og 1994 I løtuni arbeiða teir fýra formennirnir í samgongu- flokkunum av øllum alvi, við tí fyri eyga, at fáa eitt uppskot til eina anti-trust lóg gjøgnum løgtingid. Við ødrum orðum vil tað siga, at hesir, sum vanliga siga seg at standa fyri marknað arbúskaparligum sjónar- miðum, nú bróta vakt fyri at seta marknaðarbúskapin um avmarkingar. At av marka møguleikarnar hjá privatum vinnulivsmonnum - hjå privatum stigtakarum Anti-trust lóggáva er eitt vanligt amboð tað snýr seg um at fremja ætlanarbú skap. Og tí má ein spyrja hvat foroyskur borgarligur politikkur er, annað enn 6 veruligur - eitt fata morgana ein hvervisjón Í meira enn eina hálva øld stóð lutafelagið Feroya Fiskasøla fyri so at síga øll- um tí føroyska fiskaútflutn- samgonguflokkunum inginum. Nøkur fá útgerð arfeløg, sum áttu meirilutan I øroya Fiskasølu, fyri meginpartinum av fiskiveiduni, bæði á nær, mið- og fjarleiðunum og eisini stóðu hesi somu út gerdarfeløg fyri so at siga allari fiskatilvirking á landi Men ongin kleyv í tvey Orðini einarættur og mono pol vórðu ikki nevnt. Orðið anti-trust lóg varð ikki tikið uppá tungu. Tað var eitt ókent hugtak millum føroy- ingar. Og orsøkin var bert ein. Her var partapolitiski floksliturin í lagi Ongin ivi er um, at aftan fyri ta politisku øsingina, sum verið hevur seinastu tíðina stendur ein livi- breyðspolitikkari. Helst tann størsti i Føroyum nakr- antíð. Hann hevur stungið fingurin í jørðina og luktað, at Framtaksgrunnurin er eitt ljótt orð, og at navnið smakkar fólki illa. Fólka- tingsval kann altíð verða So nú råddi um at smíða meðan jarnið er heitt. Sjálv- ur hevur hann ofta skrivað um hentar idiotar. Slíkar stóð ikki á at fáa sær til hjálpar. Og tað, at herferðin gongur beint ímóti politisku stevnumiðunum hjá hansara egna flokki og ødrum sam- gonguflokkum, hevur ong- an tydning. Ti sum orðatak ið sigur: >hensigten helliger midlet< Um formennirnir í sam gonguflokkunum kendu sær ábyrgd, soleiðis sum real politikkarar - serliga tá teir sita í samgongu - eiga at gera, so høvdu teir, á breið- um politiskum grundarlag roynt at fingið tann politiska myndugleikan at ávirka nevndina í Framtaksgrunn- in soleiðis, at framtaks loysnin varð broytt Ld. tann vegin, sum eg havi mælt til framman fyr Men hetta gjørdu teir ikki Teir valdu heldur at spæla við eld og harvið at seta føroyska fiskiidnadin og alt samfelagið í vanda stóðu Þann 13. januar 1997 Vilhelm Johannesen