fríggjadagur 21. februar 1997síða 9

A Nr. 36 — 21. FEBRUAR 1997 tíðindablaðið > Út Frá leiting til framleiðslu vestan fyri Hetland: Sama gongd kann endur- taka seg vid Føroyar Áhugavert er at eygleiða gongdina í ókjunum, sum liggja bretsku megin Hei- landsrennuna, av tí at gongdin á hesum økjum ivaleyst fer at verða lík henni á føroyskum øki, um so er at olja á vinnuligum stødi verður funnin á Før- oyaleiðini skrivar Regin Hammer úr Aberdeen. Hann fer í næstu viku saman við altjóða oljupressuni at umboda Sosialin, tá vitjað verður umborð á Petrojarl Foinaven, skamt frá føroyska markinum. Regin Hammer, Aberdeen Foinaven Tað tók 20 ár og yvir 100 boringar, áðrenn tað fyrsta veruliga vinnuliga oljufelt- ið — nevniliga Foinaven varð funnið í 1992. Foina- ven er nevnt eftir fjallinum í Sutherland — ein av norð- astu pørtunum av Skotlandi Oljufeltið Foinaven strekk- ir seg yvir tveir blokkar, nevniliga 204/19 og 204/ 24a. Hesir blokkar liggja um 190 kilometrar beint vestan fyri Hetland á dýpi millum 400 og 600 metrum Sjálvt feltið Foinaven verður mett at hava yvir 200 mió. tunnur av olju. Haraft- urat koma smærri lagdir í økinum rundan um — so nevndir satelittbrunnar Stóra oljufelagið BP stendur sum operatørur av hesum felti og eigur 60% av framleiðslu licensinum í hesum felti. Hinum 40% stendur Shell UK fyri FPSO Av ti at dýpið er so nógv, er nógv, er Ogjørligt atnýta ein framleiðslupall, ið stendur á botninum, sum vit kenna teir frá Norðsjónum. Tí hev- ur BP valt eina loysn í sam- bandi við oljuframleidsl- una, sum nýur eina FPSO skipan. FPSO stendur fyri Floating Production, Stor- age and Offloading, og merkir hetta, at tað er ein flótandi framleiðslu, goymslu og uppskipingar skipan Ein FPSO skipan er ikki tað sama sum eitt boriskip Í roynd og veru kunnu FPSO sum oftast als ikki bora, men bert framleiða Øll boringin er gjørd av flótandi >semisubmersible= ella jack-up pallum, áðrenn ein FPSO kemur inn í myndina. Eisini eru fram- leiðslueindir og rérleiðingar lagdar niður á havbotnin, áðrenn nøkur framleiðsla kann byrja Petrojarl Foinaven FPSO skipið, sum kemur at framleiða úr Foinaven, ett ur >Petrojarl Foinaven«. Fe lagið, sum eigur og kemur at reka, eitur Golar-Nor »Petrojar! Foinaven< er ikki ein fullkomin nýbygn ingur, men í veruleikanum ein umbygging av finska skipinum Anadyr, sum varð bygt í 1989. Skrokkurin er vorðin longdur nógv, um- framt at framleidslurør og onnur serbygd tól ganga niður gjøgnum skipið Nú ið skipið er umbygd klárar tað at framleiða um- leið 95.000 tunnur av olju um dagin og at spræna um- leið 165.000 tunnur av vatni niður í kelduna. Skipið ligg- ur fast við 10 akkerum, so møguleiki skuldi verið hjá >Petrojarl Foinaven< at lig- ið úti á feltinum í øllum veðri Oljan, sum >Petrojarl Foinaven« framleiðir, verð- ur pumpað frá sjálvum tramleiðsluskipinum — og yvir í eitt tangaskip, ið ligg- ur bundið at tí. Hesin hátt urin verður nevndur »Off shore Loading<. Tá hetta tangaskipið er fult, fer tað avstað við oljuni, og eitt annað tangaskip kemur í staðin. Tvey tangaskip koma at sigla millum For- naven feltið og oljutermi- nalin í Flotta, í Orkney, hag- ar tað mesta av oljuni frá Foinaven verður send Framleiðsluskipið hevur tó eisini eina last, ið tekur 310.000 tunnur av olju Trupulleikar Framleiðsla av Foinaven feltinum skuldi byrja fyrst í 1996, men tekniskir trupul- leikar hava forðað hesari byrjan. Serliga hava trupul- leikar staðist av frameiðslu- eindunum á havbotninum Nú tykist tað tó at gongd er komin á, og at klárt er at fara undir at framleiða. Frá BP frættist, at fyrsta oljan Regin Hammer gongur á Robert Gordon University í Aberdeen men brúkar friløturnar til m.a. at skriva fyri Sostalin. Í næstu viku fer hann sum fyrsti føroyingur umborð á stóra oljuskipið Petrojarl Foinaven - bert ein mánað, áðrenn skipið tekur móti fyrstu Atlantsoljuni. ej meira um hesa stóru hending og avbjóðing í næstu VIKU. sprænir í seinast í mars. Hetta merkir, at fyrsta oljan frá økinum vestan fyri Het- land fer at koma á markn- aðin skjótt. Sosialurin er bjóðaður út á framleiðslu- skipið >Petrojarl Foinaven< at síggja seinastu fyrireik- ingarnar verða gjørdar Áhugavert er at eygleiða gongdina vid økjunum, sum liggja bretsku megin Het- landsrennuna, av tí at gongdin å hesum økjum ivaleyst fer at verða lík henni å føroyskum øki, um so er at olja å vinnuligum stødi verdur funnin å før- oyskum øki Skamt frå føroyska fiskimarkinum: Fyrsta oljan å Atlantsmotinum veruleiki i mars Um ein góðan mánað verður eitt heilt nýtt kapittul skrivað í oljusøguni. Tá verður farið undir fyrstu framleiðsluna nakrantid á Atlantsmótinum te. økid millum Hetland og Fóroyar. Talan er um Foinaven oljukelduna, sum liggur skamt frå fóroyska fiskimarkinum Jan MULLER Teir hava leitað - skotið og borgað - í umleið 25 ár. Seis- miskar kanningar og olju- boringar fyri milliardir og aftur milliardir av krónum eru gjørdar á økinum vestan fyri Hetland við tí endamáli at fara undir framleiðslu av olju í hesum nýggja økin- um. Um eina mánað ella so fer nakað at síggjast eftir hetta stríð og tær stóru fløg- urnar. Tá verður neyniliga skrúvað frá krananum á ti sera framkomna oljuútbún aðinum, sum er settur upp á havbotninum stutt frá Het- landsrennuni Gjøgnum sergjørdar leid- ingar fer oljan upp i Petro- jarl Foinaven, sum fer at liggja yvir stóru Foinaven oljukelduni alt árið. Um- borð á hesum stóra skipi- num, sum bæði tekur sær av framleiðslu, goymslu og avskiping, fara umleið 50 mans at tryggja, at oljan kemur væl ul heldar og endar umborð á serútgjerd- um tangaskipum, sum flyta hana víðari til oljutermi- nalin Flotta á Orknoygg)j- um bar »yge vid gassloga Oljukeldan Foinaven var funnin av royndarboripall- inum „Ocean Alliance”, einum av mest framkomnu boripallunum í heiminum, fyri skjótt fimm árum síðani ella rættari í oktober mánaði 1992 Tað var helst ikki ætlanin, at hetta kollveltandi fundið skuldi koma fram ti! al- menningin so skjótt, sum tað gjørdi, men vakin eygu umborð á Teistanum, sum sigldi framvið boripallinum ein góðveðursdag stutt eftir, avdúkaðu loynidómar BPs, og kveiktu harvið nýtt lív í vónirnar hjá m.a. føroying- um at:vera við í eini kom- andi oljuleiting Manningin á Teistanum trúði ikki sínum egnu eygum, tá teir av brúnni sóðu, at oljupallurin brendi gass av. Mundi skipid vera í Norðsjónum var tað onkur sum spurdi, tí slíkur gass- logi varð ikki sæddur fyrr á hesum leiðum - so nær Før- oyum Stutt eftir hetta sá stóra bretska oljufelagið BP seg noytt til at almannakunu gera fundið, soleiðis vóru í hvussu er søgurnar tá. Jú BP og Shell høvdu funnið eina rættiliga stóra oljukeldu, og feløgini mettu, at grundar- lag var fyri at fara undir lønandi framleiðslu Serstakar umstødur Sidani hevur tad gingid slag i slag. Talan er um at arbeida å rættiliga djupum vatni, har vedurvidurskiftini eru ógvuslig, bæði hvat við- víkur aldu, streymi og vindi Nú boðar BP so frá, at fyrsta oljan kemur upp síðst í mars. Hetta er umleið eitt ár seinni enn ætlað. Kortini er talan um mettíð. Vanliga ganga upp til 7 og oftani enn fleiri ár frá tí, at tú finnur eina keldu, til framleiðsla kann byrja Tær serstøku umstødu- rnar mitt úti í Atlantshavi hava so eisini kravt ómeta- liga nógv av tí tøkniliga økinum. Her er nevniliga talan um eina heilt nýggja og kollveltandi djúpvatns teknologi, sum byggir á royndirnar hjá feløgunum í Meksikanska flógvanum Nú eru vit „very close“ sigur pressutalsmaðurin hjá BP, Jamie Jardine við Sosialin. Hann sigur, at teir vilja vera 100% klárir, áðr- enn teir byrja at taka olju upp. Allur útbúnaðurin á botninum skal vera trýst- royndur, tættur og í allar mátar í lagi, áðrenn skrúvað verður frá Hjá BP, sum er operatørur á feltinum, eru teir sera spentir um hesa fyrstu fram- leiðsluna vestan fyri Het- land, nú tað eru gingin so nógv ár við leiting og aftur leiting. Tað eru heldur ikki smá- vegis av pundum, sum eru farin til hesa verkætlanina. Alt í alt hevur hon kostað góðar 5 milliardir krónur. Umframt útbúnaðin á havbotninum so er sokall- aða FPSO- skipið (Floating Production Storrage and Offloading) sjálvt hjartað í øllum hesum projektinum Umborð eru í løtuni 75 mans, men har verða einir 50 mans umborð, tá fram- leiðslan er komin í eina trygga og javna legu Skipið avloysir sum so teir stóru og sera kostnað- armiklu framleiðslupallar- nar, sum vit kenna frá Norð- sjónum. At tað kann flytast eftir tørvi og at rakasturin av ti er nógvar ferðir minni enn av einum framleiðslu- palli ger, at eitt slíkt projekt, sum hevur aðrar kostnaðir at dragast við orsakað av tí djúpa vatninum, kortini verður lønandi. Stóran týdning fyri áhugan fyri føroyska økinum Tað er einki at síga til, at mong eygu í oljuheiminum er vend móti Foinaven í hesum døgum. Tí tað bjart- skygni, sum er til møgu- leikarnar at finna olju og gass á øllum Atlantsmót- inum og harvið eisini Før- oyum, byggir nettup á eitt fund sum Foinaven. Bert fáar fjórðingar frá Foinaven kelduni eru fleiri av heims- ins størstu oljufeløgum við at rigga ta næstu olju- framleiðlandi kelduna vest- an fyri Hetland til, Schie- hallion. Henda verkætlanin er mett at kostar einar 10 milliardir krónur, og eftir ætlanini verður fyrsta fram- leiðslan haðani í 1998.