hósdagur 13. mars 1997síða 17

18 g K KU I kad gna á Få C k t igsvirkjun vestur £ Te € g er ar Trið i He T yri á Ju € i€ ig, SL ka k gok Tað € k |! iITiK g hjáaf ru engir Utlendskir narkomanar fáa viðgerð í Kuba | sk V I se M K J IK ub 1 saman í viðgerðini. sum m.a. umfatar olk Yeerdir og einstaklingaviðgerðir Sjúklingarnir velja sínar formenn. ítrótta- og frítíðarleiðarar í einun serligum vidgerdarbolki, sum so verður stuðlaður av starvs ki. Hetta verður gjørt fyri at skapa javnleika í bólkunum I ta parti av v ini hava bólkarnir útferðarloyvi gurin átekur sær aftur egna ábyrgd. Hetta verður ri at sjúklingurin skal fyrireika seg aftur til eina 1 samteiagnum Odnin Lili Havana 20 12. (Prensa Latina). Hósdagin 17. oktober kom xinin Lili sunnanifri vir Kuba. Sum Fidel tók til Odnin kom inn yvir okkum just å sama stad, sum ålops vs. i Svinavikini. Odnin fór so yvir Hay inna, suður til Cienfuegos og síðani norður yvir Villa Clara inn y herurin í J6 | t iðslumi fór fyri skeyti somuleiðis 20% av av sitrusfruktunum og 17% av rís oyðilegðist stórur partur av aðrari Í túsundatali av familjum eru iðir mugu byggjast til oll iðslu iesi náttúruvanlukku, at kubanar nú sum amerikanska blok tí hverjum. Tó eru hjålpartiltøk ur mongum av msins londum sett í verk rættiliga skjót samstundis Nýfaðingadeyðin 7,9 Havanna 15. januar 1997 (Prensa Latina). Hetta talið, sum | kubanska sjúkrahúsverkið nú kann vísa á, er millum 20 egstu í heiminum. Alt hitt Latinamerika liggur millum | Chile) og 73 (Bolivia). Onnur dómi eru Brazil við $1 | g Mexiko við 27. Enntå heimsins ríkasta land, USA, er | e 1 € Kuba. Tølini stava frá »State of the World's Children 1997<, Sum UNICEF gevur út Jóannes Páll, pávi, vitjar Kuba í 1998 Eftir vitjan Fidel Havanna 15. januar (Prensa Latina Castro. forseta, í Vatikaninum í fjør. hevur kardinalurin Camillo Ruini, vitjað Havanna, og avtala er komin í lag at Jóannes Páll, pávi II, skal vitja Kuba í Januar 1997 Hetta varð kunngjørd av Jaime Ortega Alamino, kardinal og erkabiskuppi i Havanna, hin 3. januar i år Anti-kolesterol heilivågur | æ ey i TKT að Forova Symfoniorkestur hevur várkonsert sunnudagin við verkum av Franz Schubert, Felix Mendelsohn Bartholdy og Jean Sibelius tíðindablaðið 5 inuar i år ru 200 år jo Jan: Franz Schubert ir borin í hein Stutt Val hansara g Mangar v skuggallurnar vegr g g rm y; mer ir mong ) I hansara ICIK honu jørdu hoas if rikt og va. Eftir at Sc ri erari hjá påpanun darkulanum i Lichte lepti hann hgusanin faa sær ett fast ar I i bert á position. Og tiggju | lann bert livdi sum tant, var tað ikki smá á skafuð hann ICKK kan rk, 5 nessur perarr sangspøl gg KOTVCTK Tann arbeiðsgleði, sum streymir úr verkum hansara kann bert samanberast við tann lættleika og ta sjály fylgju, sum vit kenna frá tónaskapan Mozarts. Fyri Schubert broytir seg alt nl nleik; alt, sum hann kem ur í nánd av, fer at oma hver yrking, honum dámar g við honum verður sk apað hugtakið>das deutsche Lied<, har yrking in verður >gjøgnumkom t.vs. at lag og fylgispæl ganga saman í eimi eind, og har fylgispælið broytir í mun til lagdámin í yrkingini. Hetta speglast aftur í hansara instrumental tónleiki; tey vøkru løgini tað ríka harmonispælið tann livandi framburðurin av lagnum, alt ber boð um hedmeistaran. Soleiðis gerst instrumentaltonlerkur Schu berts serskildur: eysturríksk g ungarsk folkaløg gerast lutur í hansara verkum, alt blómar og ljómar nleiki, kensluborið og heitt, og leiðir okkum inn í tað hugfangandi og ganda kenda í romantisku ljóm myndini ponerad« í hansara Franz Schubert: Ballett- musik II aus Rosamunde Sum inngangur til konsert ina verður spælt tað av øll- um kenda og ljómfagra lag- ið úr Ballettmusik úr Rosa- munde av Franz Schubert Franz Schubert (1797- rkonsert sunnudagin 1828): Symfoni nr. 3 i D- dur Schubert skrivadi átta sym fontir teimum eru bert tær tvær seinastu so kendar at flestu halda. at hann bert k iði tvær. Ívaleyst eisini ut hesar báðar nevndu lygd heyja seg upp um hu ir seks. og hinar tí verða minni virdar. Men ivaleyst við órætti. Tær báðar fyrstu sum Schubert skrivaði bert 16 og IS ára gamal. kunnu metast at vera royndarverk ella skulaverk, har hann vnir at seta seg inn i tøkn ma at skriva. Eisini triðja symfoniin i D-dur er púra í klassískum stili við sínum fríska uppfinningar *mi tekur hann seg í hes langt fram um tær báðar fyrstu. Schubert skrivaði ymtonima ut í ert, og víkur vóru allir r skrivaðir hvør aftan á annan, og tað kennist lættleikanum og ferðini Tað er ein kát spæligleði yvir verkinum, og burtur sæð frá nøkrum heldur álv arsomum vendingum í seima innganginum, so koma eigir tunglyntir tónar fyri Fad er sum um hann í fyrstu hevur skaka eitt sindur i, men tað verður ikki ul nakað meira Hugtakandi eru miðsatsirn ir, ein allegretto full av eym un yndi og eimi yrivkåtari scherzo, sum Schubert nevnir menuett. Trioin er ein vinsælur og frynthgur Lándler, eysturrikskur dans ur í 3/4 takt; valsurin er sprotun úr honum mer allagroini hug at Felix Meldelsohn (1809- 1847): Ouverturan til Hebridurnar (Sudur- oyggjarnar) Fingalshellid Hvat ytru umstødum vid víkur kanst tú neyvan finna stórri motsetningar enn tær millum teirra Franz Schu bert og Felix Meldelsohn Bartholdy (Felix merkir annars tann eydnusalt) Mendelsohn varð borin í heim í Berlin 2. februar 1809, sonur ein sera væl havandi keypmann, og í heimið leitaðu tátíðar fremstu = andsmenni og mentamenn Gávuríki drongurin gjørdist tí tíðliga kendur sum klaverspælari, dirigentur og tónasetari Pápin gav honum egið ork Nr. 50 — 13. MARS 1997 * 1 estur sum gåvu Hansara vinsæla framferð og ríku gávur skaptu honum viður vinmenn alla staðni, og ríkidómi pápans i kenning slættaðu honum vegir hann fekk umstødur at lyrka síni evni har honum lysti. Soleiðis fór hann il 829 ul Skot lands. Hetta var fyri hann ein ókend og fremmand náttúra. Hesi myrku fjøllin ovggjarnar, havið og brimið tann skotska søgan við, brøgdum og blóðigum bardøgum, við trøllum, hugtók kensluborna sinni Hugfangaður og íblástur av hesi ferðini skrivaði hann nøkur av sínum kendastu verkum, so sum Symfoni nr 3, Ta skotsku, Meeresstille og Clåckliche Fahrt. Á ein vitjan úti á oynni Staffa út fyri Isle of Mull, sá Men delsohn kenda hellið The Fingal's Cave, og gav aldu drátturin í hellinum honum hugskotið til ta kendu tóna yrkingina, sum hann nevndi Hebridurnar. Innleidandi temaði skrivaði hann niður á staðnum og sendi tað heim Og S( nsum og hansara sum eina heilsan úr ti fremmanda. Hetta ser merkta temaið, sum øll tey djúpu ljóðferini hava sum inngang til hesa ouvertur una, segði Richard Wagner vera „eitt tað vakrasta tóna verkið, sum vit eiga<. Úr dýpinum kemur hetta tema ið sum eitt loydnarmál og gongur aftur gjøgnum alt verkið. Eins áhaldandi er sangtemaið, sum kemur úr celli og fagottum fyri síðani - eins og verður tað borið fram í ljósið - tá tað verður tikið yvir av fi61 unum. Móti hesum báðurm løgunum kemur enn eitt ågangandi tema, næstan ett rop, sum ekkóar úr ymsu blásarunum. Loyndarfull náttúra er vovin inn í hetta tónaverk, sum hugfangar áhoyraran. Ein stórfingin tónamálningur av tí drag andi og máttmiklu náttúru esini Jean Sibelius, 1865-1957, Karelia Suitan Grieg og Sibelius eru norð urlendsku tónasetararnir, sum hava megnað at skapað sær alheims viðurkenning og týdning. Báðir hava teir sum undirtóna í verkum sína fólkatónleik landsins, men meðan Grieg í sínum tónaleiki hevur ein lættari og vinsælari dám. s« »g natturu er Sibelius tyngri og torfør in atgongdur. Hansara verk eru ofta long og egin krevja sterri djúphugsan serliga hansara symfoni Tjóðskaparsinnaður, sum hann var, so hevur landsins søga og lagna Finnlands lig ið honum fremst á sinni, og tí hava nógv av verkum hansara navn eftir sagnum g nøvn sum Raki stava, Tuonela, Lemminka nen eru farin um allan heim við hansara tónleiki Eitt av teimum best um tóktu av hansara styttri verkum er Karelia-suttan sum FSO hevur tikið á skránna á várkonsertini Verkið er upprunaliga skrin að sum bakstøðistónleikur ul nøkur sokallaði >tab leau« (málningar ella upp setingar við stillstandandi persónum skulu mynda onkra hending landslag 0.a.), sum student arnir i Viborg høvdu bíðið um í sambandi við, at teir skuldu vísa brot úr søgu Karelia; hetta er landspartur móti Ruslandi. sum tvídrátt ur hevur verið um gjøgnum tíðirnar. Hóast hesin tón leikur so kundi endað sum hissini tónleikur, so gjørdist listarmaðurin so hugtikin av søguliga hendingunum, lagnu og viðrskiftum hesa íbúgva, so nøkur av hesum tónahugskotum komu at standa efur sum stålvstødug listaverk og eru ofta at hoyra í konserthøllunum víða um í verðini. Í dag telur sultan bert try - Intermezzo, Ballade og Alla Marcia - av teim upprunaligu átta stykkjunum, og eru tað hesi trý, sum FSO fer at fram føra. Sum heild er hetta tón leikur, sum er heldur eðrvísi enn vit kenna hann frá Sibe hus; hann er lættur og í ljós um litum, og serliga hug fangar kanska lætta stevið í marsjinum Konsertin verður í Norð urlandahúsinum sunnudag in tann 16. mars klokkan 16 Fasti dirigentur FSO Martin Mouritsen stjórnar fram førsluni og søgu sum