leygardagur 1. mars 1997síða 7

Nr. 42 — 1 MARS 1997 tíðindablaðið 7 Sjónarmið Nær var kristnitøkan i Føroyum? Herfyri bar Sjónvarpið tey tíðindi, at túsund ára haldið fyri kristnitekuna í Føroy um var sett til ár 2000. Søg ulig grundgeving fyri hes um var eingin uttan tann, at henda hending fór fram um år 1000 Fyrsta árstalið, vit kenna í føroyskan kirkjusøgu, er 1139, tá ið Føroya biskupur Ormur saman vid ødrum norðurlendskum biskupum er á kirkjutingi í Lund, sum tá var erkasæti fyri norður lond. Men kristni er eldri enn so. Guðmundur er bisp ur undan Ormi, og helst eftir at Føroyar vórðu skipaðar sum bispadømi. Tað kann hava verið um 1104, tá ið Lund gjørdist erkasæti fyr rðurlor kur heldur r i Undar í md i | ul Bern í r. Dr. Jakob ! Í av ið ! KU f i r 10 brsk ip N i Ka Adam ur Br men, sum MX) sjeyti aáfunum krivar seguna um erkasæt 1 Hamburg-Bremen, sum rðurlond tå lógu undir nevnir ikki Feroyar. Tað man merkja. at Føroyar tå ikki hava verið fast bispa sæti, men fyri tað kunnu hava verið missiønsbispar her. Soleiðis var tað í Ís andi. sum fekk sín fyrsta fasta biskup í 1056. Framm nundan høvdu verið tveir innar æt Bernhard Umframt í Føroyum og Íslandi hitta vit ein Bern hard biskup í Noregi og ein í Lund, sum tá var danskur Og hetta er alt um ama mundið. Fyrst er hann t finna í Viken í Noregi, sí Íslandi og seinast í Lund stå stað. vit hava fast knvít ul hansara, er í indi r har er hann frá 6 ul 1021. Er tað sami aður kann hann hava ver ð í Føroyum antin áðrenn la eftir, at hann hevur ver ð í Íslandi At missionsbiskupur hev- ar verið í Føroyum eftir sjálva kristnitøkuna er ikki logið, tí at kristna eitt fólk verður ikki gjørt við eimi vidtøku eftir einum degi Bernhard var bretskur naður, og pávin í Róma evur vígt hann til biskup. Um hetta mundið var stríð millum pávan og erkabispin | Hamburg-Bremen. Og warumframt var eisini togan nillum Bretland og Ham- >urg-Bremen um norður- ond. Tað er tí legið, at ein breti, biskupsvígdur av pávanum, virkar í norðurløndum. Eg havi enn ikki sæð doktara- syn, men KANSKA hava VI longu frå Bjarnvarði, sum Janus Øssursson nevni hann, fingið tey fyrstu ensku orðini í kirkjumál okkara. Adam úr Bremen nevnir eisini tað løgna í tí at pávavígdur breti ferðast í norðurløndum. Hann sig ur, at erkabiskupurin var misnøgdur«, men sendi hann kortini og gav honum gávur, og Bernhard og aðrir við honum ferðaðust runt og »prædikadu« og »um- vendu«. Kristnitøkan hevur tí ikki bert verið, sum kanska ofta verður hildið at noyða fólk til dópin Eg havi her við varsemi roynt at føra kristna trúgv í Fóroyum aftur til tíðliga í 1000 árunum. Vit eru harvið íkki langt frá »um leið ár 1000< tá kristnitøkan skal vera farin fram í Føroyum m ár 1000« kann merkja fleiri ár fyrr og fleiri ár seinni. Men kunnu vit koma tí nærri, so vit kunnu áseta eitt ár sum tað trúligasta? Tað skulu vit nú royna Alt hetta við kristnikomu til Føroya byggir á Føroy ingasøgu, har kristningin verdur sett f samband vid Olav Trygvason. Føroying- asøga er ikki ein saman- hangandi søga, men er sett saman av tilfari år ødrum søgum, mest ur Flatoyar- bók. Men kapitlini um Olav Trygvason og kristningina av Føroyum eru år Olavs Trygvasonar søgu. Føroyingasøga er ikki søguskriving og hartil er hon skrivad meira enn 200 år eftir hendingarnar Ymiskt er sum mett verður um søguliga virði í henni Carl Fr. Wisløff (Norsk Kir- Ola Trygvasor øgu skaldskapinum ein »cventyrskikkelse og at ilt er at finna skil á gongd int og so hevur kirkjan lagt halgisøgur afturat sum ikki kunnu vera hald góð søguskriving. Wisløff vísir ul Halvdan Koth og hansara atfinningar. Wisleff leggur tó afturat, at høvuds tættirnir í livssøgu Olavs eru greiðir. Í Agrip verður sagt, at Olavur Trygvason var kogur í 5 år og kristnaði S lond: Noreg, Island, Het- land. Ørknovar og Foroya: Wisløff heldur hetta vera í so nógv avgjørt, men leggur tó afturat, at tad stendur fast, at Olavur heyði ing fyri kristnitókur um hesum londum at hann ér sinar storan tvor Lí ol Íslendingar byggj 1 sIna søgu á søguskaldskapin, og ts) vit fara her at gera tað sama Vit hava einki annað Fyrst mugu vit tíðarfesta Olav Trygvason. Alt tað, eg havi sæð um hann, sigur hann hava verið kong í 5 ár Og tann vanligasta tíðar- festingin er 995 til 1000 (Wisløff, Kolrud, Holmsen, og Schumacher í tí nýggj- astu norsku kirkjusøguni) Eg haldi meg einaferð hava sæð, at hann varð ikki kong- ur fyrr enn í 997, men eg finni tað ikki aftur, og lati tað tí liggja. Men tað er ein áhugaverð tidarfesting eftir Ólafíu Einarsdóttur í 1964. Hon hevur sett upp årstølini fyri norsku kongarnar frå Hálvdani svarta til Harald Sigurðsson eftir Noregs konungatali, og við síðuna av hesum litanum hevur hon eina revideraða tíðar- festing. Nógv årstøl eru ymisk í listunum, men hjá ta irvgvasvn er úrshtið hådun stunum. at hann er kongur frå 994 ul 999 Tað eru hesi årstølini, vit kulu halda fast við, nú vit fara til Føroyingasøgu: 994 999. 995.1000, (997- 1002) Føroyingasøga kap. 28 kisleidar , yggjur g N Banka. Nýggi leiðarin er Ari Johanneson. Hann er 32-ára gamal, útbúgvin bankamaður 1) Þá ið Olavur kongur heyrði verið tveir vetrar í um vel reei og kristnað urin allan Trondheim, sendi kongur boð til Førova og bevd íboðaði) Siemundi Brestissymi á fund Kal 29 á (sama) summarið, kom Sigmundur og fann kong (2) Kap. 30: Várið eftir bað kongur Sigmund fara til Førova og kristna fólkið Sigmundur fer avstað so skjótt hann er búgvin, kem- ur til Føroya og stevnir tinginum saman. Hann leggur síu mål fram, at Olavur kongur hevur sent hann at snúgva øllum fólk- inum til rætta trúgv. Trónd- ur í Gøtu hevur samráðing ar við bøndurnar og teir semjast um at ganga ímóti boðum Sigmundar, sum fær valið millum at vera dripin ella fara av tingi. Siemund- ur fer av tingi og rýmir til Skúvovar og er har um vet gg Koma a sin 1 Tá id leið út urin fer Sigmundur til Várið eftir Gøru brýtur inn á Trond og gevur honum tvinnar kostir í at velja annadhvørt at ve rða dripin ella verða doyptur Tróndur velur dópin Nú Tróndur var doyptur var tann ringasta forðingin Hann 1å sær hjá Sigmundi burtur i: tann sami sum Tangbran« ) varð sendur til Íslands Hervid hava vit fingið tåttin aftur til Bernhard. at kristn- ingin ikki bert var at doypa men eisini at »prædika« og umvenda« Eftir hesi teljing eru try ár at leggja afturat tí ári, Olavur Trygvason verður kongur. Verður hann kongur í 995. sum í flestu førun verður hildið, kemur Sig- mundur til Noregs 997, tá ið Olavur hevur verið kong ur í 2 ár (1). Í 998 stevnir hann tinginum saman, men verður kúgaður av Tróndi (2). I 999 fer hann til Gøtu og doypir Trónd (3). Eftir hesum er kristnitakan so- statt í 999 Leggja vit tíðarásetingina hjá Ólafíu Einarsdóttur sum stødi, at Olavur er kongur frå 994 til 999, verður kristnitøkan i 998, og Olav- ur doyr i 999 Skuldi nakað verið um tíðarásetingina fyri kongstíð Olavs 997 til 1002, verður kristnitøkan ikki fyrr enn í 1001 Tað tykist sum fløkja er í årstølunum bæði hjá Wis laff og Kolsrud. Teir seta báðir stjórnartíðini hjá Olavi frå 995 til 1000,0g báðir seta kristningina i Før- ovum til 998. Tað kann vera, at teir ikki hava verið varir vid, at Sigmundur ger tvær royndir, i 998 og i 999, men bert hildid seg til tad fyrra árið. Høvdu teir hildið seg til tíðarfestingina í Nor egs konungatali (sum Olafis Einarsdóttir) skuldu teir sett kongsárim til 994 til 999 Nidurstødan her verður ut kristnitøkan í Feroyun fór fran 998 ella i 999 kk 1000. Tað er einki i ið ur år 1000- men tá ið vit við sama keldugrundarlagi koma til eitt ávíst ár, hevði eg hild ið. at:tað átti at verið gjørt so vit leggja 1000 ára haldið til 1998 ella 1999 P. M. Rasmussen I. mars 1997 verður nýggjur økisleidari settur í Føroya og Cand. merc. Seinastu árini hevur hann starvast í Alideildini og Vinnulívsdeildini. Leiðarin kemur at hava ábyrgdina av økinum Norð- streymoy - Sundalagið, sum fevnir um deildir bankans í Vestmanna, K vivik, Kollafirði, Norðskála og Eiði. Ari Johanneson kemur at hava dagligu ábyrgdina av virksemi bankans í økinum. Viðskiftafólk bankans eru væl- komin at stokka inn á gólvið í Vestmanna mánadagin 3. mars millum kl. 14.00 - 16.00 at heilsa uppá nýggja leiðaran. FØROYA BANKI Nýggjur økislei0dari í Nordstreymoy/Sundalagnum