mikudagur 26. mars 1997síða 27

Nr. 59 — 26. MARS 1997 Aki BERTHOLDSEN Sum at fáa vátan vøtt frammand: Vit eru sett år aftur í tíð tíðindablaðið | # 2 Tað hevur ikki sort skelkað Føroya Arbeiðarafelag, at tey taptu rættarmálið um uppsagnartíðina hjá verkafølki Her er tað Páll Nielsen, sakførari, sum greiðir frá avleiðingunum Føroysk verkafólk hava fingið ein dyggan smeitur Tå fingu tey herfyri, tå ið dómarin, við lógini í hond ini settu tey fleiri ár aftur í tíðina Talan er um málið í gerð arrættinum herfyri um upp- sagnirnar á Fiskavirking í Fuglafjørði Fiskavirking vildi ikki viðurkenna gamla praksis um, at bara arbeðsdagar taldi uppí uppsagnartíðina Tí varð málið lagt fyri ein gerðarrætt við tveimum um- boðum úr arbeiðarafelag- num, tveimum umboðum fyri arbeiðsgevararnar, og dómaranum sum fimmta manni Ikki óvæntað vóru arbeið ara- og arbeiðsgevaraum boðini ósamd, so dómarin avgjørdi málið Og hann gav heilt óvænt- að Fiskavirking viðhald í at uppsagnartíðin var ál manakkadagar og ikki ar- beiðsdagar A aðalfundi í Føroya Ar beiðarafelag vóru tey ikki sért skelkað yvir dómin, tí arbeiðsgevarar hava ongan tíð mótmælt, at bara ar- beiðsdagar skulu teljast upp í uppsagnartíðina Sostatt var trygdin hjá ar beiðsfólkið sett fleiri ár aft- ur í tíðina við einum penna stroki Tey mettu málið so álv arsligt, at tey høvdu bíðið Páll Nielsen, sakførara, um at koma á fundin at greiða frá málinum Málið í tveimum Páll Nielsen greiddi frá, at málið var í tveimum í gerðarrættinum Í fyrra lagi var talan um, antin uppsagnartíðin var ál manakkadagar ella arbeiðs dagar — I ødrum lagi skuldi rætt urin taka stóðu til, um fólkið bara hevdi rætt til uppsagn- arløn í tann mun, arbeitt var á virkinum, ella um tey mistu løn, tá ið steðgur var í orsakað av råvørutroti Páll Nielsen segði, at dómarin gav arbeiðsgevar unum viðhald í báðum før um Tvs. at fólkið eigur bara løn í tann mun, arbeitt verð ur á virkinum og ikki, táið steðgur er í av tí at eingin fiskur er at arbeiða Tað vil eisini siga, at upp- sagnartíðina er almanakk- adagar og at vikuskifti og aðrir frídagar telja við Dómarin helt ma. at skuldi talan bara vera um arbeiðsdagar, fingu tey tím- aløntu betri rættindi enn tey fastløntu og tað helt hann vera skeivt Hann helt eisini, at:tað var skeivt, at:fólk, sum vóru uppsøgd, skuldi hava betri rættindi, enn tey, sum ikki vóru ppsøgd. Ti kundu tey ikki fáa løn, tá ið einki ar beiði var orsakað av råvøru troti Jógvan Páll sigur, at hetta merkir. at verður ein uppsagdur, fær hann, ella hon ikki løn, um tað ikki verður arbeitt á virkinum Hetta merkir eisini, at verður ein td. uppsagdur beint uppundir páskir við stytstu uppsagnarfreist, eru uppsagnardagarnir = bara halgidagarnar og tey fáa so- statt onga løn. Tá ið ein hevur arbeitt í meiri enn tríggjar mánaðir, er uppsagnarfreistin annars 5 dagar. og so leingist hon upp í 30 dagar, tá ið ein hevur arbeitt í meiri enn fimm ár. Páll Nielsen vísti eisini á, at ein dómur í gerðarrætt- inum er endaligur og kann ikki skjótast inn fyri hægri rætt Var hetta eitt mál, sum var vidgjørt í Føroya Rætti, var tað heilt greitt skotið inn fyri hægri rætt. Men soleiðis er skipanin við gerðarrætti bæði óhepp- in og heppin Eitt stórmál Páll Nielsen segði, at hetta var ein ógvuliga 0 heppin stóða Ti tað merkti Ld. at em arbeiðsgevari kundi leggja eina uppsøgn ul rættis so leiðis, at hon kom at liggja beint uppundir eitt tíðar skeið við ongum arbeiði, tí so slapp hann frá at betala uppsagnarlen Hann helt, at tað var Ogv- uliga umráðandi at fáa tað staðfest í komandi samráð ingunum, at uppsagnartíðin bara fevndi um arbeiðsdag ar — Tað er heilt greitt, at bæði vit, og arbeiðsgevarar, hava alla tíðina skilt upp- sagnartíðina soleiðis, at hon fevndi bara um arbeiðsdag- ar, segði hann — Men nú hava arbeiðs- gevarar so dóm fyri, at talan er álmanakkadagar og tað fara teir sjálvandi at brúka hereftir A aðalfundinum hjá FA var full semja um at streingja hart á fyri at fáa hesi viðurskifti broytt, so at tað stóð greitt í uppsagn- artíðini, at hon fevndi bara um. Ingeborg Vinther segði, at hetta førir við sær, at ar- beidsgevarar fara at leggja uppsagnir so til rættis, at teir sleppa frå at betala upp- sagnartíð fyri råvørutrot og soleiðis fáa teir skumpa løn- ina yvir á ALS, sum so kem ur at betala uppsagnartíðina Hetta er at misbruka ALS Tað er fýra ár síðani at uppsagnartíðin kom í gildi Førova Arbei varafelag kann nú áleggja limum bót, sum mótarbeiða fel- agnum Í serligum førum kann tað koyra lím úr felag- num Hetta varð samtykt á Føroya Arbeiðarafelag um vikuskiftið Nevndin duldi ikki fyri, at tað vóru arrini eftir ósemjuna um royki- virkið í Porkeri, sum ikki vóru lekt enn. Tá mótarbeiddu nakrir limir í arbeiðarafelagn- um í Porkeri Føroya Ar- beiðarafelag og málið avdúkaði eisini, hvussu veikt eitt felag kann vera, tá ið á stendur, og ódám!- igar avgerðir skulu tak- ast. Føroya Arbeiðarafelag helt, at attað ti er rættast, at meginfelagið átekur sær eitt sindur av ábyrgd fyri lokalfeløgini og bjóðaði sær tí til at taka ávísar keðiligar avgerðir fyri lokalfeløgini. Tí skeyt Feroya Ar- beiðarafelag upp, at tað skuldi fáa loyvi til at á- leggja limum í lokalfel- øgum bót, sum bróta sáttmálan. Bótin skal verða úr 100, uppí 5000 krónur. Tað sama skal vera galdandi um fólk mót- arbeiða lokalfeløgunum ella meginfelagnum. Føroya arbeiðarafelag skeyt eisini upp, at var 27 talan um grov, ella end urtikin brot, kann stjórn in stríka viðkomandi lim úr lokalfelagnum Limaru, sum er út- koyrdur, kann bara verð- a limur aftur undir treytum, sum stjórnin ásetur. Limurin fær tó ta trygd, at hann altíð kann royna eina líka avgerð á aðalfundi í felagnum. Hovbingar vóru meiri víðgongdir, tí teir skutu upp, at limur, sum varð koyrdur úr einum felag, skuldi ikki kunna fáa á- virkan á stjórnina aftur. Aðalfundurin samtykti uppskotinum hjá FA, men tey vrakaðu upp- skotið úr Hovi, tí tað hildu tey vera í so víð- gongt. Osmund Berg úr Skopun helt at hetta var at taka nøkur rættindi frå lokalfeløgunum og hann helt litid um feløg, sum ikki megnadi slikt sjålv- i. Men hann tók kortini undir vid uppskotinum. Ingeborg Vinther visti å, at talan var ikki um at skerja rættindini hjá lok- alfeløgum, men at lætta um hjá t eimum, tá ið truplar avgerðir skulu takast. Hon helt, at tað fór kanska at verða lætt- ari hjá stjórnini í Havn at taka avgerðir, enn hjá lokalfeløgunum, tí ta vóru so smá forhold á bygd.