leygardagur 5. apríl 1997síða 18

lærara- og studentaskulum eingin sangur á Tinghus vellinun nki at Í i t h f i tt I kúl Hetta førir okku inn triðja táttin - nevt ' að u bókmentir og hist - um nøkur dygd er í i altíð peika langt út um sína tíð. Tað, sum liggur eftir kkara bestu listafólk. fer 2-300 ár at vera Humm eIsini um virkið í okkara landi (um smáum óðum verður liv lagað). ettt íkast í okkara vinnu. ein flógv í okkara mentan, ein táttur í okkara samleika. Teirra glóð fer frambhaldandi at festa í sálir kveikja virkir. Longu iðrenn hest fólk høvdu Tviføld serstøda MKII Á f hj & ka ru her MósU kil I i handaliga sum herld skerdir serstakliga i smáum markn iðum. Í hesum er listin eðr vísi enn øll onnur fram leiðsla. Hetta var grundin til, at kongar og ríkmenn fyrr stuðlaðu listina. Eftir at feudalskipanin hvarv, tók staturin hesa uppgåvu upp a seg Eitt herðaklapp Tað kann vera gagnligt at hava hetta perspektiv í hug a, tå ein hyggur at tí byrjan til ein mentanarpolitikk, sum ráðharrin í mentamál um nú er farin undir. Allar fyrst skal ráðharrin hava eitt herðaklapp. Tí hetta er mær vitandi fyrstu ferð ein lands stýrismaður av álvara hevur tikið mentanarpolitisk við urskiftir upp. Ein skipan við årsstyrkum er eitt framstig, sum listafólk leingi hava ynskt og bíðað efur. Hon kann koma at vera til stórt gagn fyri okkara bókmentir, myndlist og tónlist Tann vakni eygleiðarin ansar her samstundis eftir einum vansa. Tann nýggja skipanin verður skapt á tann hátt. at:ein rótfest. gagnlig skipan verður avtikin Framstigið er tvinnað sam an við einum afturstigi Øvu Ein et borgari kann ikk: annað enn undrast á framferðina í hesum máli Hevur ráðharrin í menta málum ráðfært seg við tað listaliga umhvervið og tey hstaligu fakfeløgim, sum í mong år hava hug að um og vidgjørt hesar spurning ar? Hetta tykist ikk: at vera hent. Og tað má vekja undt an. Vit hava øll havt eina kenslu av, atcftr at vit fingu eima nýggja landsstyrisskip in. skuldi byrjast av nýggj B um. Vit høvdu øll fingið ein ralsk hvøkk kuldu k kit Í k f () k Ju h t rð 3 í { ro 5 nx mn nu h um føn í mentanarhga Ráðharrin hevur kilagolt víst á. at cilt orðaskifti var neyðugt, áðrenn fand varð til verka. Hvi er so farið til verka. áðrenn orðaskiftið hevur verið? Haldakoppurin Aðrenn nomið verður við spurningin um sømdargåv una. fari eg at koma við ein um personhgum hjartasuffi Nøvn eru ikki nevnd í hest grein. Eingin nevndur, eing in gloymdur. Kanska kann tó pláss vera fyri einum undantaki. Skaldið og tón smiður Regir Dahl er helst gávuríkasta listafólk í Førovu 0. øld Han: kann Í ul af T her k taka hook i ro nd indir liðini kjarum sur Runer Maria Rilk WB Yoat M R i fø NK i Belli W. B in han kl ti at han ra Ometaliga vøkru løg ofta kontrapunktiskt - andøva ímóti tekstunum. Hansara list hevur eitt menniskjans ligt og religiøst innihald sum helst fer at vera okkara álu i tí komandi villingar somu 21. øld. Triggjar ferðir hevur hann fylt Norðurland ahúsið við sínum legum og tekstum. Har fleyt yvir, og tey 2-300 fólkini fóru heim Sømdargåvan við fullari skál. Litillåtin Latokkum til seinast venda sum hann er yrkti hann ein aftur til sømdargåvuna. Tey aferð listafólk, sum hava fingið heilsubrekaður, varð strik aður av fíggjarlógini, er einki minni enn hjartasker andi Her ganga kallmenn, stórsleggjan dynur, neistafok úr náttaralva. Lat meg vera ein haldakopp bara, at onkur smágenta óstúrin fær leskað seg úr mær, nývaknað miðsummarmorgnar. | | | | | | L må Men far ikki skeivur. Hesin listamaður er líkur fjarum stjórnum í ti, at hansara ljós ikk; rættiliga er komið til okkara enn hesa samsýning, kunnu být ast sundur í tveir bólkar Annar bólkurin er eldri list afólk, sum fyri langari tíð síðani hava lagt eftur seg Hvar mant tú hølast, armingin, nú, | í díkisskógum, fjallahellum, ímeðan eldur og eiturbland rigna oman av himni? Í | varandi virðir. Tað er ungi num til heiðurs, at tey stand a á fíggjarlógini Hin bólkurin er listafólk sum eru dagliga virkin og fara at vera tað mong ár aftr at. Hest og onnur listafólk i Ongantíð hava hesi orðin tónað innantanna, uttan at ein kendi skjålvta niður eftir bakinum. Og lat tað vera sagt akkuråt, sum tað felist At hesin listamaður í januar í ár. tætt við tey áttalti og Føroyum eru - mótvegis lærarum, tinglimum, prest um, løgfrødingum osfr. - í tí stóðu, at tey ongantíð løn- arliga hava nakað fast at halda um - hóast tey, sum nevnt, eru vinnuliga virkin og búskaparliga skapandi í ólukkumát. Eg kann skoyta uppí her, at tann regluliga samsýningin til ein rithev- und kanska er 20.000 krón ur árliga Hesi fólk hava brúk fyri hverjum íkasti, tey kunnu fáa. Sømdargåva, bóka savnsgjald osfr. - allir hesir snøklar - eru teirra grund arlag. Mong gávurík lista fólk hjálpast við so lítið, at sømdarpeningurin svarar til kanska ein triðing av teirra årsløn. Hóast - sum rímiligt er - ikki øll listafólk standa á hesum lista, hevur lista heimurin sum heild gagn av honum - av teirri einfaldu grund, at trýstið á aðrar grunnar er minni, so leingi tað lagrar úr hesi lækju Eitt uppskot Ráðharrin í mentamálum skal hava takk fyri, at hann hevur tikið hesi vidurskiftir upp. Hann hevur uppiborið at fáa eitt umhugsað aftur svar. Hann hevur einki gagn av treytaleysari undirtøku men heldur konstruktivari viðgerð - annars hevði hann ikki havt bíðið um eitt orð askifti. Eg fari her stutt at vísa á. hvussu hetta mål um viljin er til staðar - kundi verið loyst. Talan er um ettt leysligt uppkast, sum kundi verið íkast til eina heildar loysn 1. Játtanin til Mentanar- grunn Føroya Legtings verður hækkað, so hon kemur upp á sítt gamla stød- i. Meirupphæddin verður brúkt til ársstyrkir 2. Sømdargåvan verður varðveitt 3. Onkursvegna verður skipað soleiðis fyri, at um- sóknir verða dygdarmettar, av uttanveltaðum fólki við fakligum fyritreytum Kanska eigur eisini at bera til av og á at endurskoða listan yvir tey, sum fáa sømdarpening, um tað tyk- ist neyðugt 4. Hevuðssjónarmiðið eigur at vera, at tað ræður um at byggja aftrat tí sum er. At fremja nýhugsan uttan at beina fyri skipanum, sum hava víst seg at vera gagn ligar Tíðin eggjar til okt medvit Alt talar fyri, at tað er rætt at fremja eitt slíkt sug nú Bæði tann ekta vælferðin og tann vaksandi listaligi kreativiteturin - innan fyri tónleik, myndlist, sjónleik og bókmentir - í okkara merkiliga = mótsagnaríka samfelag eggja til størri mentanarpolitiskt medvit og stórsinni. Skerjingin fyrst í 90' árunum var úrslit av eini kreppustødu. Henda stóða Skaldið og tónasmiðurin Regin Dahl er helst gávuríkasta listafólk í Føroyum í 20. eld. Hann kann - uttan at saman beringin skal takast ov bókstaviliga - verða nevndur undir liðini á yrkjarum sum Rainer Maria Rilke og WB Yeats, skrivar Hanus Andreassen m. a. í grein ini, har hann annars ikki nevnir nøvn - tí sum hann sigur: „Eingin nevndur eingin gloymvdyur.... er nú so mikið linkað. at vit eiga at hava ráð til nýhugs an Onkur hevur nevnt, at listafólk eiga at sleppa und an skatti. Persónliga taki eg ikki undir við hesum sjón armiði. Tað kann kanska vera rætt í summum førum at seta í verk skattalætta fyri ávísar samfelagsbólkar Men hevuðssjónarmiðið má vera, at:allir borgarar gjalda skatt Hinvegin er tað tinginum til heiðurs at varðveita eima upphædd til listafólk, sum samstundis sum hon get stórt gagn - hóast alt ikki er stórri enn tann ariga