hósdagur 10. apríl 1997síða 15

Nr. 67 — 10. APRÍL 1997 tíðindablaðið 5 Í 15 Finnbogi Ísakson, tingmadur: Politikararnir skulu halda fingrarnar langt vekk frá oljupengum - Heldur eiga vit at fáa ein stovn við bæði fóroyingum og millumtjóða frød- ingum til at gera av vegna okkum fóroyingar, hvussu vit plasera meginpartin av møguligum oljupengum sigur Finnbogi Ísakson, sum hevur fingið undir- tóku fyri uppskoti sínum um at áleggja landsstýrinum at koma við lógarupp- skoti í heyst um umsiting av møguligum oljupengum. Jan MULLER Tingid vidgjørdi í víkum! eitt uppskot ul samtyktar frå tjóðveldisflokkinum um, hvussu møguligar komandi oljuinntøkur skulu umsitast Tad var tjóðveldisting maðurin Finnbogi Ísakson, sum hevði lagt uppskotið fyri tingið, ið fekk góða undirtøku og er farið í figg) arnevndina til viðgerðar Umboð fyri flestu flokkar hildu uppskotið vera skila gott. Marita Petersen fyri javnaðarflokkin helt tað vera rætt nú at tosa um, hvussu vit umsita møgu ligar komandi inntøkur frå eini oljuvinnu, hóast hon eisini ávaraði ímóti. at vit longu nú taka tað sum givið, at nøkur olja er til í und irgrundini. Men hóast møguleikarnir at finna olju kanska eru småir frå byrjan, so helt hon tað kortini vera rætt at tosa um hetta, sum um vit kanska skuldu funn ið olju Helena Dam á Neystabø úr sjálvstýrisflokkinum helt tað eisini vera skilagott at umrøda slíkt mál longu nú men ávaraði samtíðis um tær avleiðingar, sum slíkar inntøkur sum hon samanbar við blokkpengar úr Dan mark, kunnu fáa á føroyska samfelagið Tordur Niclasen úr Mið flokkinum var samdur við uppskotstillara og hinum rødarunum, at tað er rætt nú at viðgera eitt slíkt mál Hvussu lata vit vera at brúka Finnbogi Ísakson, uppskot stillari segði við Degi og Viku eftir viðgerðina á tingi at høvudsendamålid er at fáa politikarar og fólk at skilja, at tá og um olju pengar koma, so skulu vit ikki bara út at brúka. Vit skulu tverturímóti til at finna út av, hvussu vit ikki brúka pengarnar Finnbogi Ísakson heldur, at tað politiska valdið skal vera so langt burtur frá um- sitingini av oljupengunum sum gjørligt. Hann kundi hugsað sær ein stovn ella eina nevnd, bæði við føroy ingum og við millumtjóða frødingum, til at avgjørt vegna okkum føroyingar, hvussu vit plasera megin partin av hesum pengum best møguligt Vid hesum sipar ting maðurin til uttanlanda, ti fara inntøkurnar av eimi føroyskari oljuvinnu møgu liga óskerdar í landskassan elvir hetta til ein upphitaðan landsbúskap við ovurnýtslu, har lítið verður eftir til kom andi ættarlið heldur Finn bogi Ísakson Hann sigur tó. at sjálvandi skulu partar av møguligum oljuinntøkum í umfar í sam felagnum. Hann vísir á at í avtaluni millum Føroyar og Danmark frá 1993 stendur, at møguligar inntøkur frå oljuvinnuni skulu føra til nýggjar samráðingar um blokkstuðulin og ul at gjalda skuld aftur við Ti eiga møguligir olju pengar at nýtast til økja um egna framleiðslu á ødrum økjum, soleiðis at vit eisini klára okkum uttan blokk og olju, og tí er tað umráðandi at eitt kjak um møguligar oljuinntøkur ikki kemur aftaná, at oljan verður stað fest vid Føroyar sigur Finn bogi Ísakson við sjónvarpið Hann vísir eisini á, at tað kanska er ov seint at fara í gongd við hetta arbeiði, tí tað átti at fylgt við arbeið- inum í sambandi við lóg gåvu ol. Í komandi tingsetu eigur løgtingið at vita, hvat tað vil. Sjálvur heldur hann ikki, at løgtingid og lands stýrið hava gjørt sær nakrar sum helst tankar um hetta sigur tjóðveldistingmaðurin við Dagur og Viku. (Vit fara at tríva í eitt viðgerðina á tingi um hetta mál í seinni blað.) Uppskotið hjá tjóðveldis flokkinum til samtyktar saman við viðmerkingum er soljóðandi Løgtingid heitir á landsstýr ið um at leggja uppskot til løgtingsløg fyri tingid í seimasta lagi í september mánað 1997 um umsiting av inntekum av kolvetnis vinnu við frágreiðing um m.a. hesi viðurskifti 1) Hver skal hava umsit ingina av oljupeningi um hendur 2) Hvussu stórar upp hæddir ætlandi skulu fara í umfar í føroyska samfel agnum, hvussu og ul hverji endamál 3) Hvussu inntøka av kol vetnisvinnu verður umsitin aðrastaðni, td. í Noregi 4) Hvussu partur av hes um peningi kann plaserast trygt aðrastaðni 5) Hverja ávirkan, hesin peningur fær á samfelagið, bæði yvir stytri og longri áramál Viðmerkingar: Tað tykist vera mestsum vist, at kolvetni - olja og/ ella gass - finst i føroysku undirgrundini og havbotn inum. Roknast kann somu leiðis við, at olía og/ella gass finst í so stórum nøgd um, at við nýmótans tøkni frødi loysir tað seg at fara undir framleiðslu Tad er ilt at siga enn, nær henda framleiðsla byrjar, men mangt bendir, at tað ganga bara nøkur fá år Heimastýrið yvirtók í de sember 1992 málsekið »rå evni í undirgrundini<, og tað eru tí løgting og lands stýri, sum skulu lóggeva fyri og umsita vinnuna, m.a loyvisgeving Tað er somuleiðis heima stýrið, sum skal umsita inn tøkurnar av kolvetnisvinn- uni. Talan kann gerast um heilt stórar upphæddir, sum fáa avgerandi ávirkan á samfelagið, bæði nú og í framtíðini Fiskivinna er so háttað, at um stovnarnir verða skyn samiliga røktir, kann vinnan halda fram í óendaliga tíð Kolvetnisvinna er haraftur- ímóti tíðaravmarkað, í mið- al til eini 30 ár Tað hevði verið Gfyrigev- iligt, um einans tað ættar- liðið, sum livir og búleikast í Føroyum, meðan kolvetn isvinnan er í gongd, fær ágóðan av hesi vinnu. Tí eigur í góðari tíð at verða lagt soleiðis til rættis, at hes ar inntøkur eisini komandi ættarliðum gagna Viðmerkingar til nøkur av punktunum i uppskotin- um Tað má gerast ein føst kipan skjótast gjørligt fyri hvar skal hava umsitingina a kolvetnispeningi um hendur. Um peningurir floymir inn í landskassan og ongar fastar reglur eru fyri nytsluni, kann nýtslan kjótt renna samfelagið um koll | Reglur eiga al vera fyri, í hvussu stóran mun og hvussu politiska valdið skal styra inntøkunum 2) Reglur ciga at ejórdar fyri, hvussu nógvur peningur fer í umfar í sam felagnum, og haraftrat hvussu hann skal fara í um far. Tann møguleiki hevur styrkja ávísar almennar grunnar Førovar hava stóra uttan landsskuld mestsum all er ul danska statin, og verða verið nevndur at sum Finnbogi Ísakson, sum fekk góða undirtøku fyri uppskoti sínum um, hvussu vit eiga at bera okkum at við møguligum inntøkum frá kolvetnisvinnu Heldur fyrrvarin enn eftirsnarin tykist vera boðskapurin hjá tjóðveldisting- manninum tað kann ikki síggjast burtur frá, at ein partur av oljuinn- tøkunum verður briktur at afturgjalda skuld við stjórnin bað um - og fekk - henda møguleika nevndar í avtluni millum landsstýrið og stjórnina frá 12. oktober 1993, har sagt varð í pkt. d í protokollatinum »Ifølge pkt. 6 í »Aftale mellem regeringen og Fæ- røernes landsstyre om rå stoffer i undergrunden af 22. desember 1992« vil eventuelle indtægter fra fremtidig råstofudvinding udløse forhandlinger om nedsættelse af statens til skud til Færøerne. Det er herudover regeringens hen at en del af disse ind ter skal medgå til at ned udestående »ld på statsian 4) Roknast við sun ið, at ein stórur partur av inntøkunum ma pl I | uttanlands. Tað er neyðugt beinanvegin at útvega sær kunnleika um peningur tryggastlå hått Tad er umráðandi. at farið verður undir at leggja henda »olitikk til ræ |! | undirgrundarmálinum } kann plaserast is alt fyrr eitt evur yvirhøvur rátt semja millum teir politisku flokk nar, og tað hevði verið Førovum at gagni un