leygardagur 3. mai 1997síða 8

8 tíðindablaðið > | Nr. 83 — 3. MAI 1997 Politikkur er stættarstrid Har fakfelagsrørslan og arbeidaraflokkarnir ganga hond i hond, er størsta vælferð, segði Dan Petersen, næstformadur Javnadarflokins, sum helt I. mai dags røduna i Fuglafirði Fyrst ein innilig tøkk til fak- feløgini, at tey vilja halda traditiónina vid altjóða ar- beiðaradegnum í hevd, og síðani ein persónlig tøkk til Fuglafjarðar arbeiðskvinnu- felag, at tær vísa mær tann heiður og álit at biðja meg til rødara Seinastu årini hava vit mangan frå borgarligari ella konservativari síðu hoyrt, at arbeiðarargrslan og arbeið- araflokkarnir hava útspælt sína rollu, tí málini eru nådd, og vælferðarsamfel- agið fyri øll er skapt. Hetta er farlig tala og má sláast aftur hverja ferð. Fakfelags stríðið verður ongantíð strítt at enda. Stríðið fyri vunnum rættindum er ein dagligur bardagi, og nýggj mál eiga vit altíð at hava fyri eyga Stríðið, fyri í dag, vunnin rættindir var í hæddini í Danmark fyri uml. 125 árum síðani. Tá fór fram tað sonevnda »Slaget pá Fæl- leden<, har politisoldátar eftir boðum frá tí konser- vativa forsætismálaráðharr- anum Estrup bardi fleiri hundrað arbeiðarar og fongslaði leiðararnar. Ein- asta arbeidararnir høvdu gjørt til sakar var ein frið- arligur fólkafundus og mót- mælisgonga. Tcir báðir leið- ararnir Pio og Geleff fingu fleiri ára fongsulsrevsingar, har tað eydnaðist myndug- leikunum at bróta teir niður fysiskt og psykiskt. Tuberk- lasjúkir og niðurboygdir orkaðu teir ikki at taka kampin uppaftur, men valdu at rýma av landinum Ein onnur hending, ið stendur rist í arbeiðaraseg- uni, er tað sokallada »Op- røret i Adalen« í Sveríki í 3-atiárunum, har politisol- dátar hjá konservativu stjórnini skutu inn í eina ÆR Dan Petersen friðarliga mótmælisgongu, og fleiri arbeiðarar vórðu myrdir Men slíkt hendir ikki hjá okkum, heldur onkur. Og tó Fyri eini 45 árum síðani var aðalverkfall í Feroyum Opið stríð í Havn og menn áfastir. Fakfelags- og hug- sjónarmaðurin Erlendur Patursson varð settur fastur av myndugleikunum. Jú sanniliga hevur stríðið verið beiskt eisini hjá okkum Fyri stuttum kom bókin hjá Jóannis Dalsgaard um <Fylking< á Tveroyri. Les- ur tú hana, kanst tú ikki ann- að enn hava virðing fyri teimum kvinnum og monn- um, ið stríddust móti teim- um måttmiklu arbeidsgev- arunum. Nú var tað ikki so, at teir blivu skotnir fyri sítt fakfelagsvirksemi, men teir blivu hungraðir. Fingust teir við fakfelagsvirksemi, vérdu teir uppsagdir og fingu ikki arbeiði aftur, fyrr enn teir vóru komnir á aðrar tankar. Hetta var ein spurn- ingur um breyð á borðið. Tí noyddust teir ofta at fáa hjálp frá fólki, ið teir privatu arbeiðsgevararnir ikki kundu raka. Til dømis kann stríðið hjá Símun úr Konoy, Jóhan Danbjørg og Petur M Dam ikki yvirmetast Eg var einaferð inni á gólvinum hjá Chr. Djur- huus, gamla løgmanni Hann segði millum annað, at hóast hann ikki var sosi- a'ist, so skilti hann sera væl, at arbeidararørslan og javn- aðarrerslan fyrst kyknadi á Tvøroyri, ti har, fram um allastaðni í landinum var eitt verunligt prolitariat. Få tækrafólk, ið bara høvdu hendurnar at líta á. Hann segði millum annað, at hann hevði tað tunga starv at vera pantifúti. Og einaferð kom hann í slíkum grindum inn til eina familju. Íbúðin var eitt kjallararúm, har ein renna rann diagonalt ella hjørn úr hjørni í gólvinum Tá ið Chr. Djurhuus segði síni erindi lat í manninum >Tak bernini, vit eiga onki annað<. Jú sanniliga hevur neyðin verið stór, eisini í Føroyum Men hóast arbeiðsgevar- arnir vóru harðir hálsar, ið at kalla áttu arbeiðsfólkið við húð og hár, so fóru summir teirra fallitt og áttu tá ikki sýru í vegg. Í dag er ødrvisi. Parolan hevur ljóð- að: Vinnulívsmaðurin hevur átt yvirskotið ella ágóðan, og skattaborgarin hevur átt undirskotið. Tí bleiv tann privata skuldin hongd um hálsin á skattaborgaranum ella løntakaranum. Teir stóru fiskarnir svumu víð ari, sum um onki var hent Tað var ikki løntakarin við sínum beru hondum, men spekulanturin aftan fyri telduna, ið koyrdi bank- arnar á heysin. Men løntak- arin fekk rokningina yvir skattin Politikkur er klassakamp- ur. Skattaborgarin keypti ein banka fyri knappar 3 mia. Nú tosa teir borgarligu um at privatisera bankan Selja partabrøvini til priv- HAWAII PACIFIC UNIVERSITY 9 -…— study. valent. + A GLOBAL PERSPECTIVE: With students from all 50 US states & 90 Countries + INDIVIDUAL ATTENTION: The average class size is 22. + ACADEMIC PROGRAMS: A choice of over 40 majors. + GRADUATE PROGRAMS: MBA, MSIS, MA 4 PART-TIME WORK: Paid work available; internships in field of HPU Entry Requirements: 4 Bachelor's Degree - High school diploma or international equi- 4 Master's Degree - Bachelor's Degree or equivalent from a recognized University in any field of study. Take The Next Step Towards Success INFORMATION SESSION & SLIDE PRESENTATION atar fyri nakrar fåar 100 mill. kr. Til teir somu, ið søpladu alt fyri bakka. Men skal hann seljast, skal pris- urin vera tann sami, sum fólkið ofraði, tí hann er fólksins ogn. Trygd á ellisárum er eitt tydningarmikid mál hjá verkamannafjøldini. Í øllum okkara grannalondum verð- ur ásannað, at tað ikki er møguligt at hækka fólka eftirlønina, við at krevja meiri skatt og fleiri gjøld inn í almenna kassan, so- leiðis at almenni kassin kann fíggja eina hækking Tað er neyðugt at ganga heilt aðrar leiðir. Hetta sama eiga vit í Føroyum ersint at ásanna. Og tað hava vit longu gjørt Ein av borgarligu flokk unum á tingi, hevur skotið upp, at vit skulu hava eima almenna eftirlønartrygging, har øll skulu gjalda ein ávís- an brøkpart av inntøkuni inn. Utgjaldid å ellisårum skal so lagast eftir, hvussu mikid tann einstaki hevur kreppuni í samtelagnum, varð avmarkað til bert eitt hálvt prosent frá hverjum parti á arbeiðsmarknaðin- um. Upprunaliga var ætlan- in at inngjaldið í grunnin skuldi vera 3 prosent frá hverjum parti á arbeiðs- marknaðinum. Men hetta var í teimum sera góðu tíð- unum f áttatiárunum. Seinni varð tað lækkað niður í 2 prosent og at enda kom tað niður á eitt hálvt prosent Men hóast alt, so fær hver pensionistur góðar 500 kr um mánaðin, og er hetta eitt gott íkast til húsarhaldið Men politikkur er klassa- kampur. Legmaður fyri hesa borgarligu samgongu hevur ferð eftir ferð sagt, at hann ynskir samhaldsfasta har piparid grør, og politik- arar, sum siga seg styðja kristindómin meira enn aðr- ir her á landi, hava haft upp skot á tingi um at avtaka grunnin. Men tað verður nei. Samhaldsfasti er komin fyri at verða Samgongumenn siga, at stødan er góð, men vit eru ikki øll samd. 13% eru ar- beiðsleys og saman við teimum ið noyddust av durum. lá 10 hon kemur í gongd, megu politikkarar og fakfeløg hava eitt vakið eyga vid, at alt arbeiði, ið kann gerast av føroyskum hondum, verður gjørt av føroyingum. Somuleidis megu fakfeløg ansa eftir, at tær føroysku lønirnar altíð verða á hædd við tað, ið møguliga útlendingar fáa í somu vinnu. Tann óverdigi mátin frá 80unum, har út- lendskir arbeiðarar fingu meira enn føroyskir fyri sama arbeiði, má als ikki verða toldur Sildin er aftur í aftur kom- in eftir mong år. 80.000,00 t. f egnari kvotu og 50.000 t. frå russarum ella 130.000 t. I blødunum sótu vit ein vinnulívsmann siga, at hetta var eitt gott íkast hjá nóta bátunum. Hugskoytt at ein so sentralur maður skal hava so lítið fantasi. Verður rætt atborið, átti henda nøgdin at givið arbeiði til mong hundrað fólk. Allar góðar kreftir, lokal- og landspolitikarar saman við fakfeløgunum mega leggja doyðin á at reisa eitt fesk sildavirki í bygdini. Fyri reikingar eru gjørdar. Vón- andi verða mong arbeiðs- pláss skapt í hesum sam- bandi. Val er í Onglandi í dag Margareth Thatcher og goldið, og hetta merkir, at landinum, er fjórði hver før- ; ; tann stættarmunur, sum ver- oyingur arbeidsleysur. Í em ar er ÁN ; - ið hevur í arbeiðsárunum, londum har arbeidaraflokk- '% gr rt og eisini skal verða á ellisårun- um. Og tað kann og skal ar ráða, verða almenn ar- beiði sett í gongd í arbeiðs- eftir. Sambært blødini so vísir ein ES kanning, at 32% av ensku børnunum verkamannafjøldin = ikki loysistíðum, Ld. Lítlabelts- dyder góðtaka. brúgvin í Danmark í 30ár- 429“ 100 ateta Kanningin Va um. Atbeiðsgevararnir blivið eitt sosialt u-land og standa saman um eina sam- haldsfasta skipan, eina sol- idariska skipan, ið gevur øllum somu trygd á ellis- árum. Her hava vit sam- haldsfasta, ella arbeiðs- marknadare ftirlønargrunn- in, sum hann nå eitur. Hetta er ein samhaldsføst - ein solidarisk skipan. Løntakar- ar og arbeidsgevarar gjalda eins nógv inn í grunnin. All- ir løntakarar gjalda sama brøkpart av inmtøkuni til grunnin og øll fáa eins nógv úr grunninum. Uttan mun til um tey hava goldið nógv ella lítið inn í grunnin. Og tey, sum onki hava goldið fáa eisini Hesin grunnur fór at gjalda út 25. apríl í ár. Men tíverri er útgjaldið ikki so stórt, sum roknað varð við av fyrstu tíð, og kemst hetta av, at inngjaldið, orsakað av BESTU TØDINI Eftir nógvar og drugvar taðingarroyndir kunnu vit bjóða bestu toðini til foroyskt jarðar- og hava júst fingið nýggjan formann, og fyrsti boðskap- ur hansara er at ávarða móti øktari almennari bygging Hetta hóast stórt arbeiðs- loysi og óteljandi føroying- ar í útlendskari bygging Hetta má sigast at verða ein sjáldsamur boðskapur. I øll- um førum vita verkafólk hvønn tey hava fyri sær Politikkur er klassakampur Tað er ein óreingiligur ver- unleiki, at har fakrørslan og arbeiðsflokkarnir = ganga hond í hond, er størsta væl- ferð. Hetta eru tey fýra nordurlondini, Noreg, Svø- riki, Finland og Danmark bestu dømir um. Móti hes um kunnu vit seta fátækra dømid í Suðureuropa og Suðuramerika, har hava ar- beiðaraflokkarnir ongantíð verið sterkir Oljuvinnan stendur fyri urtagarðsbrúk. Tað verið seg almannaverkið liggur í sori Tað verður samanborið við lond í Afrika, og munurin millum rík og fátæk er vorð- in stórri og størri Politikkur er stættarstríð: Í dag sjálvan arbeiðaradagin sópar arbeiðara fjøldin yvir- stættina frá valdinum, og útlit eru til, at Labour, ar beiðaraflokkurin fær reinan meiriluta. Verkafólk føra eitt rætt- vísisstraíð. Tí sum tit vita, so ber væl til at vera arbeið- ara uttan arbeiðsgevara Men tað ber ikki til at vera arbeiðsgevari uttan arbeið- ara Ég fari at ynskja góða eydnu í stríðnum og enda við teimum kendu orðunum hjá Gamla Grundtvig: >Da har í rigdom vi drevet det vidt, nár fá har for meget og færre for lidt« OPID VÁRIÐ/ SUMMARIÐ '97 Kollafjorður Månadag -riggjadag Saturday May 3. 1997 - Hotel Hafnia, Aarvegur 4-10, tlf 8.00 p.m 11270 INTERVIEWS Interviews by appøintment with Mr. Stephen Wright Sunday May 4. 1997 - 10.00 a.m. to 9.00 p.m idmission is Free. Parents and students welcome HAWAII PACIFIC UNIVERSITY 1164 Bishop Street, Honolulu, Hawaii 96813, U.S.A. Tel: (808) 544 0238 Fax: (808) 544 1136 E-mail: admissionsGhpu.edu Home page: http: / Í www.hpu.edu kl. 8.00-12.00 kl. 13.00-17.30 Leygardag kl. 09.00-12.00 GRASTØD - EPLATØD - tnasna = Kollafjorður Bryggjan TIf. 21478 Havn Mánadan-fríonjad Tórshavn - 8 Vegurin Langi Tif. 21300 kl. 11.00-13.00