mikudagur 21. mai 1997síða 22

22 tíðindablaðið ++" Nr. 93 — 21. MAI 1997 Mentan Tað var ikki ov seint! = Fyri 10 ár síðani - 25 apríl 198 daðist Mortan Nolsøe be 2 ára gamal Mortan fekk starv á Fróð 9713 eftir CTtI sum vísinda ersitetinun Os Longu árið € M KOM jað kadet dirvising í VSKU alt g hok hann saman 3 Johan Hendrikki og eðr góðu kun skipaði Sa ir, sum í dag Vísindaliga arbeiði á setr num er so nógv annað enn undirviså TaO er at g a skapa grundar g fyri gransking. Mortan bæði tað untist honum at arbeiða á Førovamålsdeildini Hetta eru øll tey mongu ljóðbond ini á deildini besta progvi h ssistance and his thorough knowledge of the ballad traditions of his na tive islands. TSB would have been nearly impossib le to complete Magistararitgerðin = hjá Mortanini, tann fyrsta, ið er skrivað á føroyskum við in norðurlendskt univ ersitet var um trúgv og síðir Sjálvur havi eg ersini i min ku dygga hjálp frá Mortani Hann lænti mær fyri mong- um árum síðani tað handrit sum í dag verður utgivid Eg kundi nýta tað eins og hverja aðra bók, tí Mortan var ein óvanliga blíður og gávumildur maður. Hann var fegin um at geva ødrum av øllum tí, sum hann dugdi, og tað var ikki líuð Heima hjá okkum er eitt karamellublikk, sum hevur sína søgu. Tað var ein rættur pionerandi á Føroyamåls- deildini tá undirvísingin í Norðurlendskum, serliga føroyskum máli og bók mentum byrjaði. Student arnir skuldu einaferðina halda eima veitslu og sum tann stórtókni maður Mort hann teimun drekkakorti og legði vist út fyri okkurt eisini. Stutt eftir var ein onnur veilsla, sum gav yvirskot, tá komu tey at hugsa um, at Mortan ikki an var hjálpti hevði fingið alt aftur, sum hann heyði lagt út. Ein av næmingunum, sum seinni kona mín, gav so Mortan peningin, sum tey skyldaðu honum av hesum vvirskoti. Tað, sum Mortan so gjørdi var beinanvegin at keypa eitt stórt karamellu tøkk fyrr at tey ul at geva honum tað. sum hann átti. Soleiðis var Mortan 7. desember vóru Mortan og Jóhan Hendrik tilnevndur professarar við Fróðskaparsetur Føroya Tad at tilnevna ein profess ara tekur sina tíð, tí at pro fessaraevnini skulu kannast og metast av kønum fólki Soleiðis var eisini í hesum føri. Hvorki Johan Hendrik a Mortan vistu hvat var i umbúna. Tað vildi so til, at Mortan um somu tíð fekk svára sjúku at dragast við og hann duldi heldur ikki fyri, hvønn veg tað bar. Tað var kanska ov seint at bera honum hesi tíðindini, vit vistu ikki hvussu hann fór at taka tað. Petur Zacharras sen og eg fingu lid upp i hendi at boða Mortanini frå avgerðini hjá setursráðnum Ongin um hetta frammanundan, allarminst Mortan sjálvur. Vit bankaðu uppá og Mortan lat upp Hann var einsamallur inni Kom inn segði hann >tit ikk: ørindaleysir, tit koma soleiðis<. Orindaleys ir vóru vit ikki. Vit fingu stovuni. Onkur orð fullu um leyst og fast ul vit allir tríggir sótu niðri. Satt at siga so vóru vit fyrireik aðir uppá alt. Kanska fór Mortan at verða illur og keddur. Vit greiddu honum so frá tí. sum var farið fram frammanundan. Nevndu hver hevði sitið í metingar neyndini og niðurstøðuna g avgerðina, sum seturs ráðið hevær tikið, um at til nevna hann til professara í følkaminnisfrødi. Mortan lurtaði fridaliga, segði helst einki. Fór síðani út. Var burtur eina løtu. Tá hann kom aftur, heyði hann try gløs í aðrari hondini og eina fløstu av genever í hinar! Hann skonkti stillisliga í gløsini. Tók sitt glas upp og bað okkum fáa okkum. Tað var ikki ein long tala, hann helt, men ein tala var tað hann segði m.a., at vit vístu hvussu vorðið var, og at tað kanska ikki hevði verið so lætt hjá okkum at boða frá hesum, sum umstødurnar vóru. Hann takkaði fyri heiðurin. Mortan var glaður, tá hann lyfti glasinum og segði >Skál og takk fyri« Mortan sýndi ein sjáldsama hugtakandi tignarligan at burð, sum vit ongantíð fara Skál søgdu Tad var ikki it. hver við varð blikk sum minti untus 1986 vist HT eru SESS Í u gloyma > Tillukku Ov seint søgdu v annan, tá vit nakað seinni fóru og vóru komnir út um Tad var íki ov seint vit | Bókin Trúgv og sambandi við útróður i Før ovum er ein góð bók - eitt sera áhugavert evni, sum færri og færri vita nakað um. Eg veit. at Eivind og Mortan stóðu hvørjum eðr um nær. Tad sæst eisini av ti frålika innganginum, sum Eivind Weihe hevur skriv að, at hann virdi Mortan bæði sum menniskju og sum granskara síðir í Tað var eitt gott val at magistararitgerðina hjá Mortan út. Eivind ivast eitt sindur í fororðinum, um hann sjálvur hevði vilja tað Um eg ikk: fari heilt sker ur, so røkni eg við at Mortan hevði verið sera errin av til- takinum, um hann hexði li að. Tað er ongantíð ov seint at geva eina góða bók út Takk fyri hana. Til lukku við henni Elin Margretha geva Vit prenta her orðini, sum Jøan Pauli Joensen, rektari á Fróðskaparsetrinum bar fram undir hátíðarhaldinum á Føroyamålsdeildini í farnu viku í sambandi við at nit gerðin hjá Mortani Nolsøe, professara sála, „Trúgv og síðir í sambandi við útróður í Førovum “ bók er komin út í út av nýggjum Tann 10. desember í fjør kom út bókin Fylking eftir Jóannes Dalsgaard søgu frøding. Bókin, ið fekk sera góða móttøku, varð útseld í Havn longu fyri jól í fjør Uu um landið varð hon út seld umleið 10. januar 1997 Av tí at stórur áhugi hevur verið fyri bókini og nógv hava spurt eftur henni, verð ur hon nú givin út av nýgg um. Teksturin í ødrum upp lag: er at kalla óbroyttur. í mun til frumútgávuna frá desember í fjør Tad er forlagið Framhald í Hoyvík, sum hesaferð gev ur bókina útaftur og kemur hon í bókabúðirnar í Havn í dag og verður annars at fáa úti um landið seinni í vik uni. Tá bókin Fylking kom út á fyrsta sinni, var tað Ar- beiðsmannafelagið Fylking á Tvøroyri, sum stóð fyri utgåvuni Bókin snýr seg um søg una hjá elsta arbeiðsmanna felagnum í Føroyum, Fylk ing á Tveroyri, ið varð stovnað í 1915 undir heit mum Enigheden Bókin, ið Jóannes Dals gaard, landsskjalaverður hevur skrivað, er innihalds liga sera fjølbroyu. Bókin fevnir íkki bert um søgu Fylkingar frá 1915 ul 1990 Hon snýr seg ersini um søst alu, búskaparligu og polit isku fortreytirnar fyri eini nútímans verkamanna- rørslu, ikki bert á Tvøroyri men eisini í Føroyum sum heild Greitt verður frá lívskor um og búskapi í Føroyum I8. og 19. øld. Eisini verður greitt frå busitingarsøgu og búskaparligum og sostalum vidurskiftum í bygdunum við Trongisvágsljórð frá landnámstíðini og fram til byrjanina av slupptíðini Síðani verður sagt frá stoynscting Enighedens (frá 1932 Fylking), frá lønar- stríði, verkføllum og sátt- málum. Greitt verður frá søguni hjá arbeiðarafyritak unum >Ísvirkið<, AT og Ar- beiðsmanna Kolavirki. Hes ar åhugaverdu fyrtøkur og lagnur teirra verða lýstur út frá keldum ið ikki eru troyttar áður Onnur evni, ið verða um rødd í bókini, eru harða stríðið fyri kontantari løn arrindan, kolanámsvinnan í søguligum baksýni, a beiðs- og lønarvidurskifts í kolanåminum Rangabotni Bókin Fylking kemur og såttmålavidurskiftin eft ir annan heimsbardaga Hóast bókin fyrst og fremst snýr seg um arbeiðs mannafelagið Fylking á Tvøroyri, so fevnir hon kortini um nógv eyni av áhuga fyri allar føroyskar lesarar. Í hesum sambandi kunnu serstakliga nevnast evni sum lívskor, kolavinn an og prís- og lenarviður skifti Bókin Fylking er góð kend til verju sum doktara ritgerð við Fróðskaparsetur Føroya og verður almenna verjan leygardagin 24. maí Í Norðurlandahúsinum Hetta verður fyrstu ferð, at ein doktararitgerð verður vard í Føroyum Hestprent í Havn hevur staðið fyri umbróting, repro og prentumsiting, meðan sjálv prentingin er gjørd hjá Oddi í Reykjavík Í bókini fylking eru um leið 300 myndir Bókin Fylking. ið kostar 380 kr., kemur í handlarnar í dag 20. maí 1997