hósdagur 22. mai 1997síða 8

Nr. 94 — 22. MAI 1997 Stóra amerikanska oljufelagið Á s RCO ger langt lop: Ur Alaska til Foroya Jan MULLER Stóra ameri- kanska oljufelag- ið ARCO er eitt av mongum olju- felógum, ið ynskja at vera við í leitingini eftir olju og gassi við Føroyar. Við drúgvu royndum sínum frá Alaska, er Arco nú av ál- vara farið at fyri- reika seg uppá „fóroyska ævin- týrið“. Í hesum sambandi hava ikki færri enn 10 fólk frá felagnum vitjað í Føroyum og kunnað seg við ikki minst, hvat fóroyingar hugsa um um- hvørvisspurn- ingin i sambandi vid eina komandi oljuvinnu. Roynd- irnar frå Alaska siga Arco-følku- num so mikid, at ein umhvørvis- vinarligur pol- itikkur er altum- rådandi. Tað fer neyvan dagur, at ikki okkurt oljufelag bankar á dyrnar i Tinganesi, á Olju- fyrisitingini ella á skriv- stovuni hjá Føroya Olju- ídnað. Talan er um tey mongu altjóða oljufeløgini, sum hava sett sær fyri at vera væl fyri í kappingini um |. útbjóðingarumfar á føroyskum øki Eitt av hesum feløgum er tað stóra amerikanska olju- felagið Arco. Tað er kanska ikki so væl kent um okkara leiðir - enn - men í USA og serstakliga í Alaska kennir hvert mansbarn ARCO Í farnu viku vóru ikki færri enn 10 fólk frá felagn- um á kunnandi vitjan í Før- oyum. Her var talan um verkfrødingar, jardfrøding- ar, umhvervisfólk, infor- matiónsfólk og ein serfrød- ingur í vulkanum Endamálið við vitjanini var at røkka grasrøturnar í Føroyum tvs. at standa and- lit til andlit til mannin á gøt- uni soleiðis sum leiðandi informautónsfólkið hjá Arco í Bretlandi, Elizabeth Wild málber seg á tíðindafundi á Hafnia -Hetta hevur ikki bert ver- ið ein áhugaverd kunning- arferð fyri okkum, tað hevur eisini verið eitt einastand- andi høvi til at læra mannin á gøtuni á kenna sigur hon og vísir til, hvussu fryntlig og løtt fólk eru at koma á tal við, antin tú situr á eini matstovu, eini ølstovu ella tú hittir tey á gøtuni Elizabeth Wild er eins og øll hini i ferðalagnum hjá Arco rættiliga ovfarin av, hvussu vinsælir føroyingar eru. -Vit fara avstað aftur við eini kenslu av, at her býr eitt ómetaliga fryntligt men eisini stolt fólk sigur hon. Vilja vera við í Føroyum Men hvat vilja so øll hesi Arco-fólkini í hesum fjar- skotnu oyggjum spurdu vit hana! - Vit eru størsti oljufram- leiðari í Alaska, ið liggur í einum ødrum parti av heim- inum. Men vit halda, at vit kunnu brúka nógvar av royndum okkara frá tí part- inum av heiminum í arbeiði okkara í Føroyum. Vit hava stóran áhuga fyri at vera við í leitingini eftir olju og gassi í føroysku undirgrundini, men vit vilja bert gera hetta arbeiðið, um tað er i tråd vid tykkara egnu ynski og å ein slíkan hátt, at hetta ikki hevur óhepnar avleiðingar á umhvørvid og landið ann- ars. Elizabeth Wild heldur fyri, at strongu umhvørv- isreglurnar í Alaska og tað stóra arbeiðið tey hava lagt í at tryggja umhvervið og somuleiðis fólkinum har eigur eisini at koma eini leiting og møguligan fram- leiðslu í Føroyum til góðar Tosað við umhvervisfólk Meira enn nakað annað felag. sum hevur vitjað her áður, hava Arcofólkini ti brúkt tíðina til at tosa við føroyingar, sum á ein ella annan hátt hava tilknýti til umhvørvisspurningar Undir vitjanini hittu tey umboð fyri Føroya Náttúru- og Umhvørvisverndarfelag, Sílaveiðufelagið, Fugla- frødifelagid, Grindamanna- felagið, Kommufelagið, Fiskirannsóknarstovuna, Biofar fyri bert at nevna nøkur. Eisini vóru fundir við Oljufyrisitingina, nýggja vinnumálastjóran, Arbeiðsgevarafelagið og Føroya Oljuidnad. Men har- aftrat vóru tey eisini saman við fólkum frå Marinustød- ini og Vaktar- og bjarging- artænastunm! -Hetta hava verið nakrir fantastiskir fundir og ikki minst vitjanin á Biofar, sum vit gjørdust heilt hugtikin av sigur Elizabeth Wild. Hon sigur, at tað er teirra innasta ynski, at fólk í Før- oyum ikki eygleiða hesi oljufólkini sum fremm- andafólk, men sum nøkur, ið saman við føroyingum vilja troyta ressursir, sum møguliga eru í føroysku undirgrundini. -Fyri okkum er tað so ómetaliga týdningarmikið at vita, hvat tit føroyingar sjålvir halda. Tad er umråd- andi, at tit seta okkum allar hugsandi spurningar. Tað er eisini rætt av tykkum at seta okkum krittiskar spurn- ingar. Í heila tíkið er ein opin dialogur tað mest týð- andi í øllum hesum. Hann er lykilin ul ein rættan út- viklingar fyri bæði føroy- ingar og tey feløg, ið eru komin higar at arbeiða legg- ur Arcokonan aftrat Alaska flaggskipið Arco stendur í dag fyri ti størsta oljufeltinum í øllum USA og er tað eitt felt í Prudoe Bay í Alaska. Tað er einki dulsmál, at nógv olja er runnin, síðani felagið fór undir framleiðslu har fyri meira enn 20 árum síðani. Umframt Arco er tað serstakliga BP, sum stendur fyri framleidsluni her Framleiðslan av olju í Alaska hevur hava ómeta- liga stóran týdning fyri USA. Frá oljukeldunum í Alaska kann USA nøkta ein stóran part av sínum orku- tørvi og harvið gerast minni heft at umheiminum og her serliga londunum í Mið- eystri, nakað, sum ameri- kanska stjórnin leggur stór- an dent á Oljuævintýrið í Alaska, sum nú hevur vart í skjótt ein mansaldur hevur gjørt Alaska til eitt av ríkastu økjunum í heiminum Íbúgvarnir í statinum gjalda ikki skatt og medallønin er góðar 300.000 kr. um árið. Haraftrat fáa íbúgvarnir hvert árið útgoldið nakrar túsund krónur úr olju- grunninum, sum er uppá 20 milliardir dollars. Almennu veitingarnar eru eisini hægri enn í nøkrum ødrum stati í USA. Í løtuni verður nógv tosað um, hvussu farast skal víð ari fram í Alaska. Nú ver- andi oljukeldurnar eru við at minka verður tosað um at finna enn ein stóran oljuelefant, og eftir tí sum amerikanska tíðarritið „National Geographic Magazine“ frá maí veit at siga frá, so rokna oljufólk víð, at ein risastór oljukelda goymir seg í einum av teimum nátturuvakrastu økjunum í Alaska. Spurn- ingurin her er, um mynd- ugleikarnir fara at geva loyvi til leiting f hesum økinum. Ein av indiånara- stammunum har um leiðir roynir at forða fyri eini oljuleiting har. Men aðrir síggja ein møguligan ele- fant í hesum øki sum ein møguleika at bjarga Alaska undan húsagangi, tá verandi keldur tømast og samtíðis eisini ein framhaldandi møguleika hjá USA at verða minni heft at oljuni år Mideystri Medan Arco higartil mest hevur arbeitt í USA, so er nú avgjørt at gera fløgur í ødrum londum, og her koma Føroyar inn sum eitt av teimum áhugaverdu økjunum. Ikki minst tí at Føroyar eru partur av „The Atlantic Margin“, sum Arco eins og so mong onnur olju- feløg hava stórar vónir til goymir nógva olju og gass Góðar vónir til olju Martin Rowe starvast sum verkfrødingur hjá Arco. Hann sigur, at Føroyaøkid hóskar væl inn í arbeiðs- ætlanina hjá felagnum. At Arco hevur áhuga fyri Før- oyum sæst kanska eisini av, at felagið longu í 1988 gjørdi fyrsta veruliga jarð- Nøkur av Arcofólkunum sum vitjaðu í Førovum í farnu viku. Martin Rowe og Elizabeth Wild uttast til høgru. Mynd jan frødiliga kortid av føroysku undirgrundini. Teir hava higartil keypt sær allar tær seismisku kanningar, sum gjørdar eru og fara at halda fram við tí Eg sjálvur ivist onga løtu f, at tad er olja vid Føroyar Vit siggja strukturar her, sum likjast teimum å Foi- naven og Schiehallionleid- unum vestan fyri Hetland So mangt bendir å, at møgu- leikin er góður at finna líknandi oljufelt á føroysk- um øki, men leggur hann aftrat: -Møguleikin er sjålv- andi eisini fyri at finna dry holes eins og hinumegin Sjálvur heldur Martin Rowe tað vera meira enn 50% møguleiki fyri, at olja er í føroysku undirgrundini -Neyvan høvdu heldur meira enn 20 oljufeløg bankað á dyrnar her, um tey ikki roknaðu við at finna olju Arco hevur enn ikki funn- ið sær onnur feløg at ar- beiða saman við á Føroya- leiðini, men teir leita og hava verið í sambandi við eini 5-10 felag. Tað stendur greitt, at Arco ætlar sær av vera operatørur í einum slíkum bólki Martin Rowe váttar ann- ars, at umframt tey 25-30 oljufeløgini, sum í løtuni hava víst flaggið á féroysk- um øki, eru tað fleiri onnur, sum liggja og bíða. Hann vísir annars á, at tað verður at kosta nógv at bora í føroyskum øki. Prisurin fyri eina boring verdur ikki nidanfyri 120 mill. kr. Hjå Arco rokna tey annars ikki við at bora á føroyskum eki fyrr enn um ár 1999 ella ár 2000, og tá skal tað so ganga væl við forkanning- unum fyri at halda tíðar-