fríggjadagur 13. juni 1997síða 4

tíðindablaðið 0 7 Hjalti í Jákupsstovu skrivar um fiskifróði: Leiðarin í Sosialin 7. Juni um fiski- fróði loyvir mær hesar viðmerkingar Tað vór Tal ru ikki ráðini frå skriftlærdu fiskifrødingu num í Nóatúni", ið førdu til, at Føroyar fóru á húsagang ktober 1992. ICES og Fiskirannsøknarstovan hava hverjum ári síðan vidk anina av fiskimarkinunun it á 200 fj. og fiskastovnar indir Førovum blivu en Føroya folks rað i tnliskastovn arnar undir Førovum. Hesi ráð eru og hava aloftast verðið skú fyrimunar fiskifrødingunum í RC Fffersøesgøtu og á Br ubakka 1985-1993 minkað av botnfiski undir Føroyum úr 140.000 tonsum niður í 60 000 tons. Urslitið var eini 1200-1500 færri ar beiðspláss á sjónum og eim! 2000 færri arbeiðspláss á teimum 10 flakavirkjunum ið ikki longur var rúm fyr Ráðini frá ICES og Fiski- rannsóknarstovun! í árunum undan húsaganginum vóru sera greið-gevist við at fiska tosk ella minkið heilt mun- andi um fiskiskapin. Fiski- rannsóknarstovan hevur ongantíð í sínum ráðum tik- ið dagar ímillum, hver skuldi taka politisku av- gerðina. Tað verið seg Dam, Ellefsen, Sundstein, Peter- sen, Joensen ella Nyrup. Ein illgiting um, at hugmóðin á Fiskirannsóknarstovuni varð broytt, er tí púra burtur við. At hetta skal koma frá einum tíðandi fjølmiðli sum Sosialinum, har ein hevði væntað grvísi innlit og álv- arsama viðgerð í einum leiðara, er tí sera ørkyml- andi. Mætti til at biðja Jean Jacues e koma Tað var Fiskirannsóknar- stovan, ið á sumri 1995 mælti Landsstýrinum til á at fáa kanadiska fiskifrød- ingin Jean Jacques Maquire at koma til Føroyar fyri A. Saman við Fiskirannsókn- arstovuni gera eina endur- metan av stovnsmetingu- num hjå ICES sama vår og B. At meta um arbeiðs- gongdirnar á Fiskirann- sóknarstovuni og arbeiðið á stovninum yvirhøvur. Sosi- alurin man vera einasti fjøl- miðil og einasti í Føroyum yvirhøvur, sum ikki minn- ist, at tað var næstan einki livandi at fáa undir Føroy- um í tíðarskeiðnum 1989- 1994, og at hetta var ein tann stórsta orsøkin til hús- agangin. Við ársenda 1994 byrjaði at bragda aftur, og í yvirlitstrolingini hjá Magn usi Heinason várið 1995 var fitt av toski í veiðuni. Hetta, saman við øllum tilfarinum annars, ið Fiskirannsóknar stovan savnar á hvørjum ár! til grund undir stovnsmet ingunum. varð lagt fyr ICES í 1995. ICES me ut hóast glottar vviriits trolingini, so var vandin fyri stovninum enn alt ov stórur til. at teir kundu mæta til ein hinna í reguleri rini g Víst var til. at í eina líknandi stóðu í toskastovnunum við New Foundland og á eyst- urstrondini av Canada nek ur ár fyri. heyði ekta kvot an. ið tá varð latin, ført til at toskastovnarnir har vórð u endaliga niðurfiskaðir, og enn ikki eru komnir fyri seg Gongdin í 1995 Í yvirlitstrolingini á sumri 1995 var eisini fitt av toski at fáa, og vid stød í hesi og yvirlitstrolingini um várið, gjørði Jean Jacques Magui re saman við fiskifrødingu- num á Fiskirannsóknarstov- uni eina nýggja stoynsmet- ing av botnfiskastoynunum undir Føroyum, id varð løgd fyri ICES heystid 1995 Nidurstødan í hesi nýggju stovnsmeting var, at stødan i toskastovninum var betur enn fyrr mett, og at tað var ráðiligt at hækka kvotuna av toski. Hinvegin varð eisini mett. at stóðan hjá upsanum var verri enn fyrr mett, og at henda kvotan átti at verð- ið lækkað munandi. ICES helt tó fast við sína niður- støðu frá vårinum viðvíkj- andi toskinum, men var samd við Jean Jacques Ma- guire og fiskifrødingunum á Fiskirannsóknarstovuni um upsan. Hóast nidurstød- una hjá ICES mælti Fiski- rannsóknarstovan Lands- stýrinum til at hækka kvot- una av toski; samstundis var mælt til at minka kvotuna av upsa. Er vid til at loysa ein pomtisken trupuileika ið at mæla Landsstýrinum til at fáa eina endurmeting av fiskastovninum mitt í ári- num 1995 va” Fiskirann- sóknarstovan við til at fáa loyst ein sera stóran polit- iskan trupulleika. Eftir van- ligari mannagongd skuldu stovnarnir av botnfiski ikki viðgerast av ICES aftur fyrr enn á vári 1996, og uttan endurmetingina hevði Landsstýrið ikki havt meg- uleika at hækka kvotuna av toski heystið 1995. At Landsstýrið ikki samstundis tók ráðini um at lækka kvot- una av upsa til eftirtektar, svíða vit so harafturímóti fyri í dag, nú stovnurin av upsa er minni enn nakrantíð fyrr í tíðini, vit hava stoyns- metingar fyri, og eftir rgtt- um átti at verðið friðaður. Fortreytir og forsagnir Stovnsmetingar og forsagn- ir um komandi veiðu byggja sum allar aðrar metingar og forsagnir á, hvussu viður- skiftini hava verið áður, hvussu var fiskiskapurin hjá skipunum í fjør, hvussu er aldursbýtið í veiðum, hvussu sá tað út í yngul- kanningunum, hvussu hildnaðist yvirlitstrolingin og so framvegis. Øll hesi tøl verða sett inn í ein hagfrødi- ligan frymil (model), og út frá hesum verða sannlíkindi roknað fyri fiskiskapinum komandi tíðina. Men sum í øllum ødrum eru úrslitini tengd at fortreytunum. Vísir tað seg, at veruleikin er ør- visi enn fortreytirnar, so verður fiskiskapurin eisini ørvisi. Hetta hava vit sæð í fleiri fórum. Eitt var, tá tað í forsøgnini viðvíkjandi toski í 1990 varð roknað við miðal tilgongd, og tað síðan vísti seg, at tilgongdin var langt undir miðal, varð årslitid at fiskiskapurin av toski gjørdist nógv minni, enn forsagnirnar vístu. Eitt annað var í 1996, tá daga- talið hjá t.d. línuskipunum varð roknað eftir miðal dag- i — Persónliga havi eg altíð hildið, at leiðarar í dagblødum áttu sakligir. Leiðarin í Sosialinum 7. juni hevur eftir mínum tykki eitt ósakligt ørin skrivaður í einum demagogiskum stíli, ið tíðin langt í verðini síðani er farin frá, skr atalinum í tíðarskeiðnum 1986-1995. At kalla øll hesi árini royndu línuskipini yv- irhøvur á djúpum vatni eftir longu og brosmu. Men bæði i 1995 og 1996 hava somu skip yvirhevur roynt grynnri eftir toski og hýsu Eisini tykist royndin undir Íslandi at vera minkað. Úr- slitið er, at veiðan av toski hjá línuskipunum er nógv stórri, enn roknað varð vid, tå fiskidagaskipanin varð sett í gildi. Sama kann sigast um t.d. partrolarar og snell- uskip Lurta eftir ICES Skoðsmálið frá Jean Jacqu- es Maguire um Fiskirann- sóknarstovuna loyvir ikki nakra undirmeting av tilfar- inum frå okkum, og vit kunnu uttan at skammast møta å fundi i ICES. Eisini hevur Jean Jacques Maguire bæði í 1996 og 1997 luttikid fyri Føroyar í arbeiðsbólki- num í ICES, sum hevur mett um stovnarnar undir Føroyum. Hann varð í fjør valdur til formann í ráð- gevandi nevndini hjá ICES (ACFM), ið gevur endaligu ráðini frá ICES. Og hann hevur tí í ár og trý ár fram ábyrgdina av ráðunum frá ICES um hvussu allir fiska- stovnar í ICES økinum eiga at troytast í komandi árum. ICES hevur tí, eins og Fiski- rannsóknarstovan, fullt álit á Jean Jacques Maguire Nr. 110 — 13. JUNI 1997 Øl limalondini í ICES lurta eftir ráðunum haðani. Tað verið seg FU, Russland, Is- land, Noreg, etc. , og ersini Grønland, sum hevur eyg leidara status eins og Før- oyar lurtar eftir ICES. Høv- udsgrundin fyri hesum er, at vid virknum fiskirann- sóknarstovum, ið í felag meta um stovnarnar hver hjá ødrum, fæst ein meting, sum er leys av fíggjarligum og politiskum åhugamålum í hverjum landi sær. Tá Sos- ialurin í nevnda leiðara met- ur, at "neyvan lurtar nakar eftir ICES”, má hetta merkj- a vit føroyingar. Hví føroy- ingar skulu vera so framúr klókari enn øll í ødrum londum, ið hava eina virkna fiskivinnu á sjónum, er ilt at vita, men tað ber til at gita, at leiðarin heldur enn eitt ynski um at fáa eina so góða og óhefta meting sum gjørligt, nytir ICES og Fisk- irannsóknarstovuna = við onkrum ósakligum enda- máli Vit eru øll fi Tann vitan, id fiskimenn hava ognað sær í sínum dagliga strevi á sjónum, er ein åtømandi kelda eisini hjá Fiskirannsóknarstovum, og vit kundi ynskt, at um- stóður vóru til í enn størri mun enn nú, at savnað og troytt hesa vitan til frama fyri bæði stovnsmetingar og at havt eina adressu, verið kritiskir, men eisini di, er illa undirbygdur og er ivar Hjalti i Jákupsstovu fyri at savna vitan yvirhøvur um livilíkindi og broytingar í atburði hjá fiski og í sjón um undir Føroyum. Men, samanborið við líknandi stovnar í ødrum londum, er Fiskirannsóknarstovan eim evarska lítil stovnur við eini sera lítlari fíggjar- og mann ingarorku. Dagliga strevið er tí at fáa til vega neyðuga tilfarið til stovnsmetingar- nar. Hetta ger starvsfólkið á Fiskirannsóknarstovuni eftir mínum tykki fyri myndarliga, og tað er tí sera hugstoytt at lesa ein so nið- urgerandi leiðara sum í Sos- jalinum 7. Juni. Persónliga havi eg altíð hildið, at leið- aar í dagbløðum áttu at havt eina adressu, verði kritiskir, men eisini sakligir Leiðarin í Sosialinum hevur eftir mínum tykki eitt 6- sakligt ørindi, er illa undir- bygdur, og er skrivaður í einum demagogiskum stíli, ið tíðin langt í verðini síðan er farin frá. Hjalti í Jákupsstovu í