leygardagur 28. juni 1997síða 2

+ — - — Á rblaðstjóri: | Blaðstjórnarfulltrúi: | Dagny Joensen, | Útgevari, uppseting og prent: Telefon: 11820 3 (| úller | Randi Jacobsen | Gras D. Magnussen | Sp/t Sosialurin | Teletax. 14720 | Fyritaksstjóri: Eyðun Klakkstein, Bústaður: | | Krisjan Dahl Blaðfólk: | ; Argjavegur 26, Argjum | e-mail: | Lýsingar og sela: Áki Bertholdsen, | Ljósmyndari: Postadr: Postsmoga 76, sosialur 6 olivant.fo Jens Kristian Vang Marjun Dalsgaard 110 Tórshavn Eirikur Lindenskov, Avgerð Gronlands Oddagrein MONG gjørdust bilsin, tá ið tað frættist, at grønlendski lands- styristormadurin Lars Emil Johansen bjóðaði land sitt fram til goymsluplåss fyri burturbeindum kjamorkulødingum. Grønland og ikki minst Lars Emil sjálvur hava staðið á odda í stríðnum hjá smáum tjóðum fyri at halda umhvervið reint og fyri at halda Norðurlond frí fyri kjarnorkulødingar. Ein kundi tí heldur væntað, at Lars Emil stóð á odda at forða fyri, at atomveldini loysa sínar trupulleikar við at koppa teir yvir á onnur MEN lat tað verða sagt alt fyri eitt, at vit sjálvsagt ongan rætt hava at leggja okkum út í eina slíka avgerð. Hendan avgerð er Grønlands og sjålvt um avgerðarrætturin formliga er hjá donsku ríkisstjórnini eigur avgerð grenlendska fólksins at verða vird Hinvegin hava vit, sum eitt norðurland og sum eitt land í Útnorðuri fullan rætt til at hava eina meining um avgerð Lars Emils. Um uppskotið um Grenland sum altjóða ruskpláss fyri kjamorkulødingar var komið frá einum Uffa Ellemann Jensen eila onkrum av teimum ørvitisfiskum í russiska ella amerikanska herinum, sum hava fylt heimin við kjarorkunar devulskapi. So høvdu vit ikki undrast. Men av ollum Lars Emil, sum vit hava mett sum ein av mætastu oddamonnum hjá smátjóðum og upprunafólkum í stríðnum fyri reinum umhvørvi og fyri at halda okkum uttan fyri klandrið hjá stórveidunum! Tað er beiskur bít og grønlendski landsstýrisformaðurin må hava sera sera tungtvigandi grundir til eitt so radikalt stig — eitt Stig ið kvettir við alt tað, ið Norðurlond higartil hava staðið fyri TALAN er um eitt mål, sum bæði er eitt umhvørvismål, eitt pnnsippmál og eitt storpolitiskt mál Umhvervissjónarmiðið er so upplagt, at tað er óneyðugt at gera viðmerkingar til Vit fara tí bert í hesum umfari at nema við prinsippið og við ta stór- politisku síðuna av átaki landsstyrisformansins Tað hevur heilt frå ti heimurin raknaði við umhvørvisliga verið eitt grundleggj- andi prinsipp, at tann ið dálkar ella skapar dálkandi og hóttandi evni, sjálvur eigur at beina fyri hesum ella goymir dálking- arkelduna hjá sær sjålvum. Tann, ið dålkar, skal sjálvur reinsað upp eftir sær og ikki tveita dálkingarevnið yvir á grannan Hesa stødu hava at kalla oll demokratisk lond í heiminum havt til hendan dag. Men undantak eru og hesi eru kjarnorku- veldini, ið stødugt royna at koppa sínar sjålvskaptu trupulleikar yvir á onnur lond. Nógv eru dømini, men best kenda dømiå um okkara leiðir eru royndimar hjá Bretlandi og eðrum atom- veldum at goyrna geislavirkið burturkast frá idnadi og kavbåtum í havbotninum millum Hetland og Føroyar, har vit skulu bæði fiska og leita eftir olju. At bjóða sær til at loysa goymslu- trupulleikarnar fyri kjarnorkuveldini er at taka ábyrgdina frá teimum — væl at merkja ábyrgdina av einum trupulleika, sum tey sjálv í teirra maktgirnd og markleysa ábyrgdarloysi sjálv hava skapt. Hetta tykir okkum ikki at vera klókur politikkur Talan er jú um radioaktiv evni, ið eru virkin í nógv túsund ár ja nøkur av teimum evnum, ið eru í lødingunum, hava eina hálveringstíð uppá 24.000 ár. Hvussu sær Thule út til ta tíð? Hvor skal rekja goymslumar? Hver vil rinda um eitt nú 200 ella um 500 ella um 1000 ár, tá fólk enn vónandi búgva í Grønlandi? Slíkar goymslur krevja stóra røkt og vidlikahald, ið eru sera kostnadarmikil AT enda vilja vit nevna ta stórpolitisku síðuna av málinum DUP!-frågreidingin hevur avdúkað eitt kyniskt spæl um Grøn- land, har amerikanskir og danskir politikarar uttan fyrilit hava spælt við lagnu Inuits i Grønlandi. Uttan fyrilit fyri trygd grøn- lendinga varð Grønland drigið upp i ósemjurnar millum stor- veldini og tað er hvørki USA ella Danmark, men bert Vårharra og happinum fyri at takka, at hetta kyniska spæl ikki endaði í eini ræðuligari altoyðandi katastrofu fyri grenlendsku tjóðina og grønlendska umhvervið. Nú er kalda kriggid av og Grønland eins og okkara land leys av stérvaldaåhugamålum. Hetta mátti tó verið ein fyrimunur og politisku leiðararnir máttu tó hugsað so, at teir gjørdu alt fyri at okkara lond íkki aftur vórðu drigin inn í hernadarliga áhugamáisoki stórveldanna. Vit hava syrgi- liga domið um tað mótsatta, tå løgting og landsstyri í fjør bjóðaðu okkara land fram til NATOvenjingar og harvið brutu sínar egnu samtyktir. Við einum goymsluplåssi fyri kjarn- orkulødingar í landinum, verður Grønland aftur drigið inn í åhugaøki, ikki bert hjá stórveidunum, men hjá ollum londum, ið hava kjamorkuambitionir. Tað er torført at síggja, hvussu henda framtíðarstoða skal kunna gagna inuit — tí ediligu og háttmentaðu grønlendsku tjóðini, ið hevur megnað at yvirlivað undir kolonialismu og í eini kargari og til tíðir harðari náttúru á markinum, har menniskju kunnu liva yvirhøvur. Men vit vilja enda, sum vit byrjaðu. Vit kunnu ikki og eiga ikki at forða grønlendingum í hesi avgerð, men vit hava loyvi til at vóna, at grønlendska tjóðin við Lars Emil á odda summar seg og broytir stødu, tí hetta mål viðkemur øllum fólkum í Norðurlondum, sum hóast alt hava verið kjarnorkufri til hendan dag Sosialurin Viðmerking Viðmerking til grein hjá Bjørn á Heygum í Sosialinum 24. juni 1997 Málið. sum Bjørn á Heyg- um skrivar um, er >Nóls ovar Påll«, skipið, ið varð keypt av Sambandinum fyri 6 mió. kr. og skuldi gerast klárt fyri 3,2 mió. kr. Sagt varð tá, at vit komu at hava eitt gott skip, ja nógv betri enn »Olavur Halgi« var, g skuldi hesin ti eisini seljast Síðani vísti tað seg, at skipið ið keypt varð, als ikki var so gott sum sagt varð fyri unginum, tå játtanin varð givin til keyp og um- bygging. Tá skipið endaliga var keypt og alt var avgreitt og ein fekk høvi til at síggja pappírini um, hvussu skipið var, vísti tað seg, at skipið var upplagt og hevði ligið í 2 år, tí eigarin (seljarin) helt tað ikki vera ráðiligt at brúka skipið. Skipið hevdi jú hol fyri ein stóran part um allan skrokkin. Tí var eisini í søluformulårinum strikad tað punktið, at keyp- arin kundi síggja klassa- pappírini áðrenn keypt varð Eftir at hava brúkt 12,7 mió. kr. uppá skipið er tað líka ónýtiligt, og so kann ein venda og snara málinum so galið ein vil Spurningurin, sum reistur varð í tinginum í fjør av Bjørn á Heygum varð svar- aður, og skuldi tilfarið sagt Bjørn á Heygum, at hetta skip ongantíð skuldi verðið keypt til vaktarhald og bjarging í Føroyum. Bjørn, hetta var so grundarlagið sum sambandsflokkurin við sínum landsstýrismanni keypti skipið eftir. Sjálvur haldi eg, at hvørki Bjørn á Heygum ella eg høvdu keypt eina trillubøru fyri 1000 kr. á so spinklum grundarlagi Eg havi sagt í tinginum, at tað er óðamannaverk at fara undir at brúka meiri pening uppá hetta skip, ti vit koma ongantíð at fáa et brúkiligt skip. Skipið er 26 ára gamalt, hevur eina vána- liga maskinu við alt ov litl- ari orku sum bjargingarskip og einum illa tærdum skrokki, fyriuttan alt annað, og hetta verða teir trupul- leikar, sum vit koma at stríðast við tey komandi árini. Vit skulu helst brúka einar 2 mió. kr. á hverjum ári til utskifting av stáli, fyri at lúka krøvini, ið verða sett Vit skulu minnast til, at tað sum nú verður gjørt er bara tann parturin, sum ikki lýk- ur krøvini í dag. Hetta er tað, sum sambandsflokkur- in vil fyri einhvønn pris brúka 20 mió. kr. uppá aftrat teimum 13, ið longu eru brúktar Spurningurin um útboðs- tilfarið vísir seg nú at vera tað stóra málið hjá sam- bandsflokkinum. Tilfarið var ikki verri enn so, at skipasmiðjur kundu geva ein prís eftir tí. Hetta vísir seg eisini í tilfarnum, sum kom innaftur. Sum stødan er nú vísir tað seg, at vit skulu brúka fleiri pengar uppá hetta skip fyri at staðfesta, at tað er ónýti- ligt. Vit skulu ikki gloyma, at løgtingid hevur felt upp- skotið um játtan at brúka fleiri pengar uppá >Nóls- oyar Påll« og tað eri eg sum landsstýrismaður noyddur at taka til eftirtektar. Sum stødan er, eru ongir pengar at brúka uppá skipið. Tá so bæði Bjørn á Heygum og Atli Hansen úr sambands- flokkinum síga, at lands- stýrismaðurin ikki virðir tingið, er hetta beint øvugt, tað eru Bjørn og Atli, sum ikki virða tingsins stóðu Men eg skilji væl Bjørn og Atla og sambandsflokkin, tað ræður um hjá teimum at binda navnið hjá mær sum mest við >Nólsoyar Påll«, tí so halda teir, at Føroya fólk fer at gloyma, at tað var landsstýrismaðurin hjá sambandsflokkinum Ivan Johannesen, sum keypti skipið og segði tinginum, hvussu gott skipið var. Um vit skulu fáa eitt so gott skip, sum tá varð sagt frá, eri eg bangin fyri, at tær 20 mió. kr., vit tosa um, ikki røkka til. At John Petersen er ein trupulleiki í hesum máli skilji eg ikki, tað einasta ið kann vera ein trupulleiki er, Få at John Petersen hevur greiða stóðu til málið, at tað er skilaloysi at brúka so nógvan pening uppá hetta skip. Hesum havi eg boðað frá, og hetta eigi eg at gera sum landsstýrismaður »Olavur Halgi< mátti seljast, tí hann var ov dýrur í rakstri, og maskinan var so vánalig. Hví skulu vit so hava eitt skip í staðin fyri sum er nógvar ferðir verri enn »Olavur Halgi« og hev- ur nógv verri maskinu og verður nógv dýrari í rakstri? Tað vildi verið ábyrgdar leyst av landsstýrismannin um ikki at sagt frá hesum Ein nógv størri trupulleiki er, at sambandsflokkurin ikki kann hava eina greiða stóðu í hesum máli sum sigur, at kostar skipið meira enn 10 mió. kr., skal einki gerast. Bjørn sigur eitt nú og annað tå, 0 honum er ringt at lurta eftir Bjørn, heyði tingið greitt fingið at vita, hvat tað var fyri eitt skip, ið teir góvu jåttan til at keypa, høvdu vit ongantíð fingið hendan trupulleikan Bjørn, eg fari tí at skjóta upp at loysa hetta mál uppá sama máta, sum tú loysti trupulleikan við grísunum á Tveroyri á sinni, har ert tú specialistur, so um tú ikki fært IRF at brenna skipið, so kundi tú bíðið Skála Skipasmiðju hjálpt tær John Petersen, landsstýrismaður