fríggjadagur 25. juli 1997síða 24

24 tíðindablaðið Nr. 140 — 25. JULI 1997 sum tjóv á natt - einasta á inntróndum var, at fólkið skuldi halda te ið Cy di tsverkið h 1tslu. so sum øvdu gjørt Halgimenni bølmenni? ella Dråp Tor Ølvasonar Tørir, sonur Ølvirs á Eggju var av fríðastu monnum, mikil madur og sterkur: átjan ára gamal Hann var ógvuliga vinsælur maður. og øllum tókti gott høvdingsevni i honum. Hann beyð Olavi kongi heim til veitslu við liði sínum. Kongur tók væl við boð- unum og fór til Tóris; hann fekk har algóðar viðtøkur. Tað var eitt gott gestaboð, stórmansliga var borðreitt og alt var av besta slag Kongur og menn hansara talaðu saman um, at alt bar so væl saman, og teir vístu ikki, hverjum teir skuldu rósa mest, húsum Tóris, borðbúnaðinum, drykkinum ella manninum, ið ga (Seinni í veisluni kemur fram, at Tórir ber á armi givin av Knúti danakongi. Hetta verður av Olavi útlagt sum svikaráð móti honum sjálvum. Hann Tór taka á hondum, seta í jarn - á sínum egna garði, á egna gestaboði ) Mangir gingu tá fyri kong og bóðu betur og lovaðu fæ sítt fyri at eira Tóri Kongur var tá so reiður, at eingin fekk talað orð við hann; hann segði, at Tórir skuldi hava tann dóm, sum hann hevði ætlað honum Síðan læt kongur Tór drepa Mer verk vakti mesta bæði har um gullring etur hetta hatur ikki Upplond g minni NOrður Trøndheimi, har sum Tórir heyði mestu ætt Ká Vi ógviliga illa um drápið av hesum manni, tí at Tørir sína årnasyni tókti hansara ADDVØKS Bølmenni ella halgi- menni? trimum Bóndaherurin fylkist Stórur bóndaherur tekur seg upp og ætlar at ganga mót Olavi kongi og hansara sterku kongshirð. Ein bisk upur var eisini millum teirra, ið var mesti Óvinur Olavs. Vit skulu nú síggja, hvussu ein andans maður eggjar teimum, ið skulu út í sjálvt stríðið, har mangur áhoyrari skal geva tað dýrasta offurið - sítt egna likam og lív Sigurdar biskupur sigur millum annað: >...longu tá ið hann Ólavur var á ungum aldri, vandi hann seg til at ræna og drepa fólk, og til tess fór hann víða um lond; men at enda vendi hann aftur higar til lands, og hann bar tað so í bandi, at hann gjørdist óvinur við teir mætastu menninar og teir, sum vóru bestir móti Knúti kongi. men ímóti sínum egnu frændum var hann tó grim- astur, tá ið hann rak allar kongarnar burtur av Upp- londum hann meinslaði teir, og hann legði ríki teirra undir soleiðis oyddi hann all- seg ar menn av kongsætt i landinum. Síðan vita tit, hvussu hann hevur borið seg at móti lendum monnum; teir bestu eru dripnir, og mangir eru flyddir úr landi undan honum. Hann hevur farið víða um lond við ránsmonn- um, brent bygdirnar, dripið og rænt fólkið. Hver er her av ríkismonnum, sum ikki hevur stórar sakir at hevna honum? Nú fer hann við teir utlendskum heri, og flestu eru skøgmenn, stiga menn ella rånsmenn. Vænta tit, hann verður mjúkur við tykkum øllum nú hann kemur við útskotinum hann sum gjørdi tykkum slik herverk, tå id allir skila- hesun jim hann nmevel ur kongur , ; í í int rænmndi Fri Á ro nær um ér be Á Þá havt kt vp if ri 4! Tórir tók vid Torsteini, og hann gekk inn í hansara lið A Stiklastødum metast bóndaherurin og kongsher urin og tað segðist, at band ur høvdu ikki minni lið enn 12.000 manns. Herrópið hjá bøndrunum var: »Framfram bóndamenn!< Og sum vit hava sæð vóru tað bøndur úr stórum pørtum av Noregs landi, ið her ganga fram Allir høvdu sínar sakir at gjalda kongi aftur og hevna Herrópið hjá kongsherinum var: >Fram, fram Krist- menn, krossmenn, kongs- menn!« Søgnin um dråpid Sum nevnt í byrjanini, varð Ólavur kongur feldur av teim Torsteini Knarrar- smiði, ið hjó kong við øks oman knæ; av Tori Hundi, ; 1 it hann mur inn i føroyska søgu. Sigmundur Brestisson hevði her á landi havt sama leiklut. sur sjenadi Olavur hevði havt í CISINI KE n Noregi. Førovinga søga sig at Sigmundur verður ripin á Sandvíkar s ) 16/0 c - d r)) i fund ng ilt | } k Olavur halgimenni Noregi verður Olavur menr í Danmark Mr net ørdu enni. Og Svørik Erik den Í verður gjørdur halgimenni Tad var av kirkjupolit- iskum og trúar grundum. Og tað hevdi nakað við tann vællydda norðurlend ska gudin Tór at gera Okkara Tórshavn er jú uppkallað eftir honum eins ómetaliga mong stadarnøvn um øll nordanlond og Bret- landi bera navn eftir honum, Tón Fyri at fáa fólk burtur frá hesum sera vælumtókta gudi - Tór var populerur - meintu kirkjumenn, at við at forguda (glorius, sanktus) Ólav og hinar báðar, kundu teir koma inn á Tórs stað sum eitt slag av erstatnings- gudum. Tað eydnaðist til ein viss- an mun.Eftir germanskum siði var Tór gudurin fyri fysiskari styrki, sum við vápni sínum, Mjølniri, helt jatnunum (risunum) í Út- arði burtur frá Ásgarði o Olavur Kongur herjar ann mót trøllum ið við spjóti rakti kong í búkin undir brynjuna, og Kálvur rakti kong á hálsin Ongin veit hvør Kálvur tað mundi vera Men ofta er tað s« tavger andi løtum í teim gomlu søgunum, at tær krevja ein trilidadan bygnad: try bana- Miðgarði Vit kenna úr føroyskum kalt er í fjøllum hjá trøllum varar Utgarði) - heit ntðri nHK r ibår lans earði á grónum vøllum (samsvar ar Míðgarði hvers teolog iski yvirbygandur var Ás garður). Býarvápn Tórs ude *—-—— 5 atnalagva sun ð mynd av Olavi kong, sun OLAVUUS REX NORVEGIT havns er hamarin Mjølnir men eisini armur Tors (arm ur á latíni: armus og harav Ír.: armée, en.: army: útinn andi vald!) Før vardi eisini tingstadin og tann halga tingfridin Dingið og Tór hoyra saman eins og Legting og Tórs havn Trøt Eins og Tór bardist mót jatnunum kemur seinni í kristnari midøld signaði Ólavur kongur at berjast móti trøllunum Hetta síggja vit eina best í kvæði okkara »Trøllini í Hornalondum,< sum eisini finst á norskum og donskum. Tað er við norska fjallið Hornelen, eisin nevnt Hornelummer, at slagið stendur millum signaða halgimennið og teir heidnu. Her verður Ólavur eisini av Arint Bunkabjørn (trølli- num, risanum, jatnanum) kallaður hin reydskeggjuti, sum jú eisini er Tórsheiti Struktururin er hin samisum í heiðinskapinum, bert nøvnini eru partvís skift út, ella heiðinskapur í kristnum katólskum hami Trøllini í Hornalondum búðu seg út so víða út við stórum jarnstongum, tá tók hellið at síga. Tí svaraði Ólavur kongur: verði her enn sum fyrr, aftur lokist hetta helli, verð her ongar dyr. (Soleiðis hava prestar í katólsku og seinri tíð gingið og lisið gandaformularar, ið skuldu verja móti trøllum og trøllskapi) Tad var signadur Olavur kongur, alt var sum hann vildi, einki slapp av hellinum út, men alt hann inni byrgdi Signaður verði Olavur kongur, alt var sum hann mælti, i Fødikirkjuni i Betlehem er ein sula ber áskrifuna einki slapp av helli út, tað hann inni læsti Olavs(vjøkan verður nú hildin í Tórshavn. Orðið vøka, sum liggur í orðinum gongur heilt aftur ul Harr ans vøkunått, sum Ísraels menn hildu ta nátt, teir stóðu ferðabúnir ul at fara úr trældómshúsinum Egyptalandi Høvudstadur landsins miðdepil oyggjanna - og tingstaður fólksins eitur enn Tórshavn, og í Havn Tórs halda vit nú stevnu Skál! Poul Vestergaard mytologur, magistari í religión og føroyskum