mikudagur 17. september 1997síða 11

Nr. 176 — 17. SEPTEMBER 1997 tíðindablaðið » r Tey skulu ikki longur revsast fyri at arbeiða Nú skulu pen- sjónslógirnar broytast. Men tal- an verður ikki um nakra kollvelting, hóast nógvar broytingar verða. M.a. skulu pen- sjónistar ímillum 67 og 70 ár ikki missa pensjón, hóast tey arbeiða Aki BERTHOLDSEN Um einar tvær vikur fer løg tingid at broyta pensjóns lógirnar Hóast nógvar broytingar verða, er íkki talan um nakra kollvelting kortini Eitt endamál við broyt ingunum er at gera pen sjónslógirnar meiri nútím ans, at gera tær einfaldari at umsita og at laga tær til aðrar skipaninir, segði Jóan Hendrik Svabo Samuelsen av almanna- og heilsudeild ini í Tinganesi, tá ið hann á eldradegnum á Tveroyri leygardagin greiddi pen Fyri u ymsar treytir lúkast. um skdri at at cHisrentu skul framt treytirnar fyri limaskapi, sk uførlerka, bústaði og heima £ árini ikk: har ført en levn ed der í det almindelig om dømme vækker forargelse Og et heldur skuldi vid komandi semastu try árim 3 Joan Hendrik Svabo Samuelsen, hm. greiddi frá broyting um, ætlanin er at gera í pensjónslógini. Men Símun Pauli Poulsen fyltust á, at pensjónirnar ikki verða hækkaðarm tí teir eru afturútsigldar í nógv ár rætti M.a. skuldi tann, sum søkti um ellis og avlamis X ; ikki havt uppá hjálp eftir frátækralógini Jóan Hendrik Svabo A Vogi To vóru tignadartreytir nar í gildi líka til 1961 Jóan Hendrik greiddi síðani frá teimum ymsu pensjón unum, sum vóru Fyrst er tað Fólkapen sjónin. Treytin fyri at:fáa hana er at:tú hevur fylt 67 ár So er tað fólkapensjón til kvinnur. Treytin fyri at:fáa hana er, at kvinnan er fylt 62 år, og at hon er gift við pensjónisti, ella er einsa møll So er tad framskundada fólkapensjónin. Treytin fyri at fáa hana er, at heilsan er farin at bila, at viðkomandi ikki fær so væl arbeitt, ella at aðrar, serligar umstødur gera seg galdandi Síðani er tað tann serliga einkjupensjónin Fyri at fáa hana skal kvinnan verða minst 50 ár, hon skal verða einkja, hon skal verða einsamgll, heils- an skal verða farin at bila, hon skal ikki so væl fáa ar- beitt, ella aðrar umstødur Fyrilestrarnir á eldredegnum á Tvøroyri høvdu stóran áhuga. Ikki minsttann um broytingarnar í pensjónslógini sjónistum úr øllum landin- um frá teimum broytingum, ætlanin er at gera Men fyrst tók hann heilt stutt samanum, og greiddi irå, hvussu vit eru komin so langt á hesum eki, sum vit eru - Fyrsta lógin var lógin, sum kom í gildi í 1949 um ellisrentu rentu lúka ymsar tignaðar- treytir - Tað vildi Ld. síga, at umsøkjarin seinastu 10 árini ikki hevði sett seg sjálvan í eina vánaliga, fíggjarliga stæðu vid at geva børnum allar pengarnar, ella vid oyðsla alt burtur - Ein onnur treyt var, at umsøkjarin seinastu fimm Samuelsen segði, at tey, sum fingu fátækrahjálp, eisini = mistu valrættin afturfyri og tey sluppu held- ur ikki at giftast Í 1959 kom henda lógin, vit nú hava, staðin fyri lóg- ina, sum var Og tað er lógin, sum enn er í gildi, hóast hon er broytt mangar ferðir gera seg galdandi Avlaminspensónin er í trimum Fyri at fáa lægstu avlam- ispensjón, skal viðkomandi hava mist 50% av evnunum at arbeiða Fyri at fáa miðal avlamis- pensjón skal viðkomandi hava mist 75% av arbeiðs- evnunum og fyri ut fáa tað hægstu pensjónina, skal viðkomandi slett ikki kunna arbeiða Fleiri broytingar Efir teimum broytingum sum æltanin nú er at gera verður fólkapensjónin sum hon er Men nú kunnu kvinnur ikki longur fáa pensjón, tå ið tær eru 50 ár, ella 62 ár Men ístaðin kemur ein pensjón sum eitur lægsta fyritíðarpensjón Uppii hesari pensjónini er tann framskundaða fólka pensjónin, pensjónin til kvinnur, sum eru 50 og 62 ár, og lægsta avlamispen sjón Treytirnar fyri at fáa hesa lægstu fyritíðarpen sjónina er, at viðkomandi hevur fylt 50 ár, at heilsan er farin at bila, og møgu leikarnir at fáa arbeiði eru skerdir, ella aðrar umstød- ur Er viðkomandi ímillum 50 og 60 skal tað almenna royna at endurbúgva við- komandi fyri at fáa hann, ella hana í arbeiði aftur Miðal og hægsta avlamis- pensjónin verða varðveittar, sum tær eru nú To hækkar lægsta avlam- ispensjøn so hon verður á sama stødi sum aðrar fyri tíðarpensjónir Eisini aðrar broytingar Jóan Hendrik Svabo Samuelsen geiddi frá, at umframt at savna fleiri pen sjónir í eitt, verða eisii aðrar broytingar Ein broyting er, at sum er ber til hjá 15 ára gomlum at fáa avlamispensjón. Nú verður aldurmarkið hækkað til 18 ár Ein stór broyting verður, at tá ið pensjónin verður roknað út, vórðu frádrátt- irnir tiknir við Teir frådråttirnir eru nú burtur. So ístaðin verður pensjónin roknað út eftir eini skattskyldugari inntøku har ið ymiskt er drigið frá Enn stendur í lógini, at oyðsl kann føra við sær, at viðkomandi missur pen- sjónina. Men tað verður stríkað Tó verður tað varðveitt, at tað kann ávirka pensjón- ina um fólk geva allar ognir sínar burtur, beint áðrenn tey fylla 67 ár, Ld. geva barnum arvaforskot Sum er kunnu pensjón- ístar, sum eru serliga illa var at tosa um á eldradegnum á Tvørovri leygardagin fyri, søkja almannastovuna um ískoyti ul ymsar stórar útreiðslur, td. nýtt oljufyr og vaskimaskinu, og tað verður varðveitt, men greið ari reglur verða gjørdar fyri hvussu farast skal fram Kunnu arbeiða. Hinvegin sló Jóan Hendrik Svabo Samuelsen kalt vatrn í blóðið á teimum, sum høvdu væntað sær meiri í pensjon Ti pensjónirnar fara ikki at hækka, segði hann Í løtuni er grundupp hæddin í fólkapensjónini 47.784 hjá støkum um árið og 37. 968 hjá hjúnum Hesir takstir hava verið galdandi síðani 1993 og hann helt, at tað kundi verið áhugavert at tosa um møgu leikarnar at dagført pen- sjónirnar Men ein stór broyting verður, at hava tey ímillum 67 og 70 ár arbeiði, hevur tað ávirkað grundupphædd ina Hetta hevur stór misnøgd verið við, tí tað hevur verið uppfatað sum at revsa tey, sum vilja arbeiða Men hetta er ætlanin at fáa burtur nú, so at tað ikki longur skal ávirka grund upphæddina um tey 67-70 ára gomlu hava inntøku aft urat pensjónini Hinvegin fella onkrir frá dráttir burtur. M.a. hjúna bandsfrådråtturin uppá um leið 350 krónur um mán aðin, men tað fer at bera til at søkja um hann og fáa tann eftir forsorgarlógini Aldursviðbótin til tey yvir 80 fellur burtur Jóan Hendrik Svabo Samulsen segði eisini, at nú er tann norðurlendski sátt- málin komin í gildi Sáttmálin ber í sær, at hevur pensjónistur áður búð minst trý ár í einum ødrum norðurlandi, ber til at fáa ein brotpart av pensjónini úr ti landinum, alt eftir, hvussu leingi tú hevur búð har Tað kann verða ein fyri- munur, um pensjónistrin hevur búð í landi við hægri pensjón enn í føroyum — Samanumtikið er hetta ikki tær stóru broytingar talan er mest um tekniskar reguleringar fyri at gera lóg- ina einfaldari at umsita. Men málið skal nú fyri tingið, og í viðgerðini har, kann so mangt broytast aft- urat