mikudagur 17. september 1997síða 14

tíðindablaðið Nr. 176 — 17. SEPTEMBER 1997 annið rasi! Í kjalavørinum av, at Danmark og hópurin av oðrum vesturevrope iskum londum dråla vid at liva upp til ST- sáttmálan, um avtøku av øllum rasu- mismuni. kunnu nasistar og aðrir rasistar framvegis frítt breiða seg rasumismuni, narunm at ólógliggerða luttakarum í slíkum felagsskapum ella virksem Sostalt er ra Danmark og nnur lond bundin at banna felagsskapum. i rasumismun og limunum/luttakaru um felagsskapunum. Treyt in er tí ikki at felagsskapurin ore 13! im i hes , 1 til valdsnýtslu er ólógligur Rasistiskt nærvarp Sæð í tí ljósi, tykist tað legið hevur ná at SKA Kar verdur hildin erða undr unnarvert Danmark fyrivarni 'vur uttan kt, at hesin ST sáttmáli sk gildi. hetta bannar soleiðis allari rasismu í Danmark Treydugt so er DNSB fram vegis ein lógligur skapur í Danmark og partur av altjóða nasistiskum neti Igjøgnum telefonavis, út varpt við almennum sendi- loyvi, mótmælisgongum o.s.fr. verður rasistiski boð skapurin útbreiddur samt) setast i felags Frilynta Danmark Higartil hevur frælsislynta Danmark — bæði høgra — og vinstrivongurin í fólkating!- num, ikki bannað slíkum virksemi. Helst er tað tí, at nasistisku felagsskapirnir hava fingið netadressu í Danmark og nýtur landið at knýta nasistisku felagsskap- irnar tættari saman SI | ne eitt rð RDK r 4 ít samband 1 í reysilógini Aðurnevndu flokkar talaðu, at: >tað ikki igast nog erettt. at vil I Danm ark ikk: vilja fara undir at banna flokkum donsku flokkarnir høvdu annars áður hesa me ginreglu Kjakið um stiskum felagsskapum for at banna nas rættuliga í gongd. tá ið upp dagad var, at ein rugva av brævbombum í ng y indi høvdu avsendara hjá donsk treyð ist mot so vent sær €iny at banna flokkkum og eru fleiri kendum stuðlaðir av donskum løgtr ødingum »Reydur Ungdomur« Leggjast Ki inn afturat at tey ið taka ðaljóðið í RDK grein 4 b í álvara — tvs við at krevja at banna nas istiskum felagsskapum — av teirri orsøk verða sædd sum »antidemokratisk.« Tí fær t.d ungmannafelagið Reyður ngdómur< ong an stuðul frá (DUF) >Dansk Ungdoms Fællesrád.< Pen ingurin DUF letur til ung mannafeløgini i Danmark kemur i hevuðsheitum frå upstænastun! »Reydur Ungdomur« hevur í stevnuskrånni, at felagsskapurin >krevur at banna Tað at hava nasistiskan nasismu veri y hugburd, og annars ímóti øllum nasisuskum og rasist iskum felagsskapum.« Ti helt DUF at >Reyður | ng domur« ikk: vidurkennur rættindi tryggjað i grund lógini so sum atkvødurættin pg talu — og skrivifrælsi reyðugt so, hevur kæru nevndin hjá tipstænastuni é gerð DI I og givid »Reyda Ungdómi< stuðul av yvirskotinum hjá tips tænastuni 1993 viðmælið Sambært vidtøkuni hjá ST neyndini CERD General Recommendation XV frá marts 1993, kom fram, at nøkur limalond halda tað ikki passa seg at banna ein um felagsskapi, áðrenn lim- irnir eru sekir í at tosa fyri rasumismuni CERD heldur at grein 4 (b) hevur tad vid sær at slik- ir statir eiga at fylgja betur vid vidvikjandi at rættar- fylgja rasistiskum felags- skapum tíðiliga, ið og við at slíkir felagsskapir sigast ólógligir og bannaðir, og at luttaka í rasistiskum felags- skapum skal revsast Rasisman hevur rúmar ræsur og fær framvegis loyvi at breiða seg. hóast Danmark er bundið av ST bann unnd hennt Støda Noregs! Kjakið millum CERD og nøkrum av limalondunum viðvíkjandi — ådurnevndu grein gav í 1994 hesa niður stóðu viðvíkjandi Norra „Undurskrivandi landið hevur ikki gjøgnumført av gerðunum í grein 4 (b) í sáttmálanum, og hevur ikk: víst á, hvussu henda grein í virkisroynd (praksis) er sett í verk. Í tí sambandi er við merkt at millum 1982 og 89 vóru uml. 5000 møgulig lógarbrot sambært $ | 35 a í no. reysilógini meldaði til myndugleikarnar. ($ 135 a svarar til dk $ 266 b) Sera fáir meldaðir tilburðir førdu til veruligar kanningar Asannast kann at stødan síðani 1989 ikki er batnað Tad er keðiligt at viðkom andi statur ikki upplýsur um rættarstigini, ið tikin verða í hverjum einstøkum ført Eisini áttu lokalu útvarps stødirnar, ið breiða hugskot sum sambært grein 4 a er bannað, at verið avlurtaðar Eisini átti framferðarháttur in viðvíkjandi loyvum til at senda útvarp at verið broytt ur. < CERD legði harumframt herðslu á, at »paragraffirnar a og b eru tvungnar... Eisini verður viðmerkt at hesar av- gerðir enn ikki eru gjøgn umførdar í Noreg. Nevndin viðmælur at undirskrivandi staturin livur upp til alt hann hevur bundið seg til.< RDK grein 2.1. (d) er so- leiðis orðað; »Eitthvørt lut- takandi land... skal tí við øllum nýtiligum miðlum, her eisini at lóggeva soleiðis sum viðurskiftini eru háttað, banna og stødga rasumis- muni framd av einstaklingi, bólki og/ella felagsskapi.« Tulking Svøriki og Bretlands Svøriki gjørdi, i 1987 i sjeyndu ársfrágreiðingini til CERD, vart vid, at hvørt + limaland sær sjålvt av gjørdi, hvussu umfatandi verksetingin av grein 4 (b) skuldi verda og hvussu átroðkandi hetta var CERD rættleiddi í hesum sambandi „sjálvbodnu nýtsluni av fyrivarninum í lóvgevingini viðvíkjand at oyða rasumismun!, ikki set ur tí neyvu tvungnu orðing ina í grein 4 b ul viks CERD beit, í 1993 í árs frágreiðingini frá Englandi merki í »at nevndin stúrur fyri, at undirskrivandi stat urin ikki livur upp til grein 4, ið heilt einfalt krevur at samtykkja revsiløg. Við ikki at banna The British Natio- nal Party og ðrum bólkum og felagsskapum, og fram vegis at loyva hesum at for seta virksemi, hevur undir skrivandi staturin — ikki gjøgnumført grein 4, ið jú krevur. at alt virksemi, ið eggjar rasuhatri og -mis muni, verður fordømt. Aður hevur nevndin umhugsa um ikki — í ljósinum av vekstri í fyribrigdum av rasistisk um hugskotum og — hugað um ålopum — avmarkandi tulkingin av grein 4 er í stríði málinum hjá neyndini og endamálum hennara, og eisini ósam bæriligt við Recomondation (viðmæli) XV nevndarinn ar.“ Bretska stjórnin svar aði,<at banna bólkum so sum the British National Party fór at geva baksláttur og fólkið fór at geva tí stórri ans og stuðulin til hesar bólkar økist samsvarandi Tí er tað í andsøgn til máli? og endamálið hjá nevnd- ini.« við Mogens Glistrup »sakin« Hetta svar samsvarar tí, ið danski rikissakførarin As- bjørn Jensen hevur ført fram viðvíkjandi = »skadaføri- num.< Hesa grundgeving + hevði rikisåkærin, tå ið hann ikki åkærdi Mogens Glistrup, sum i nærvarps samrødu í 1987, hevdi tosað niðursetandi um persónar úr Mideystri, ið búgva í Dan- mark. Hóast ákærumyndug leikin var samdur við teim um, sum høvdu meldað hetta, at úttalilsi Glistrup livdu upp til gerningsinni haldið í $ 266 í donsku reysilógini Vesturevropeiski viljin Staðfestast kann, at i Vest urevropeiskum londum er vanligur og prinsipiellur ill vilji fyri einum árinamikl um banni í tjóðarrætti mót vegis rasistiskum skapum og mótvegis ólóg liggerding av at luttaka slíkum felagsskapum. Hó ast RDK grein 4 (b) treytar at banna slíkum Provførsla statanna í hes um sambandi nevndarinnar »sum viður skiftini kunnu krevja« fyri varni. Hetta er viðvíkjandi talu-, skrivi-, samkomu og felagafrælsi samantvinna við ymiskum orðingum um skaðaárini, eitt forboð førur við sær. Og at hetta er just ímóti endamáli RDK: At virka ímóti rasismu Frælsi fyri frælsisfíggind ar ST-sáttmálin um at sleppa av við allari rasismu er sera vittfevnandi, tå ið hann í grein 4 (b) áleggur undir- skrivandi statunum felags byggir á »at síga samskiparum, felagsskapum, og øllum ødrum, ið eggja til rasumis- mun, ólóglig at verða og banna hesum at virka, eisini at ólógliggerða limum/lut- takarum í slíkum felags- skapum.< Til tað stendur í donsku grundlógini $ 78 stk. | „borgara hava rætt at, uttan loyvi áðrenn, at stovna sáttmála um at felagsskapir við einum og hverjum lógligum enda máli.< Spurningur er tó, er enda málið lógligt hjá nasistisku felagsskapunum? $ 266, ið var nevnd i hinari greinini, sigur hetta »Tann, ið alment ella við vilja til víðari útbreiðslu úttalar seg ella viðmerkur okkurt, har ein bólkur av persónum hóttist, háðast ella verður nidurgjørdur vegna húðarlit, ættarslag (rasu), tjóðar — ella etniskan uppruna, trúgv ella kynsliga leið, revsast við bót, hefti ella fongsul upp í tvey år« Aðrenn hetta kann nýtast skal — sambært løgfrøding um eitt veruligt, geringsinnihald verða til staðar. t.v.s. at onkur itøki hga skal hava framt okkurt, ið er brot á regluna. Akæru myndugleikin skal útfrá -Oppo rtunitets« meginregl uni, halda tað verða stríðið vert at fylgja sakini Henda revsilógin er ikki nóg mikið til, sum heild at banna og reysa rasistiskari felagsluttóku. Tað krevur eina nýggja og meir umfat andi heimild. $ 78 stk grundlógini um at upploysa felagsskapum við dómi, >ið avist royna at nåa málið við valdsnytslu, eggjan tl valdsnýtslu ella líknandi revsiverdum ávirkan av øorvisi hugsandi« er eisini avmarkandi, sum eisini er komi fram í samband við, at roynt hevur verið at upp loysa rokkarabólkar Spurningurin tykist ti verða, um danir hava vilja at seta ST — reglurnar í gildi? Ella teir hava hug at avmarka frælsi hjá frælsis fíggindum? Sonja Jógvansdóttir týddi og partvíst umskrivaði Kelda: Information sept. 1997