mikudagur 15. oktober 1997síða 6

6 Hátíðarhald í Æðuvík: Tey fóru út um eingjargarðarnar Leygardagin var hátíðarhald í Æðuvík í samband við, at 100 ár eru liðin, síðan fyrstu fólkini tíðindablaðið >>> f Minnisvarði varð avdúkaður teimum til heiðurs MYNDIR JUDITH JOHANNESEN Såmal Pet Grund, lands ismadur helt hesa rødu tá minr varðin varð avdúk iður Eðuvík á 100 ára i. wdag Góðu Æduvikingar og avvardandi góðu ahovrarar. I | 3 stólar i) K g 3 gt 4 i h ha 0 ) ax i I ) 5 FA k { » sk » n gg kravdi bæði áræð g styrki. Eingir I gt eitt hondur eini tíð torfgrari at liva 1 'g sum kravdi so nógv meira av ti einstaka - enn vit, sum nú liva undir nútíðar viður skiftum, kunnu ímynda okkum Seinri partur av nítjandu eld og tíðin um aldarskiftið var ein broytingartíð i før oyska samfelagnum, og vanligt er, at ein broyting artíð ber bæði tað ' p 'g tað íð mi sær. Nøkur gomlu virðunum to ímóti tí nýggja ríkinum. Tey fara til grundar - meðan onnur, ið eru meira stimbur mikil og rótfest, megna at standa ímóti og finna sær festi í nýggjum jørdildi Hesi niðursetufólk livdu í slíkari broytingartíð; men tey hava havt andaligu røtur sínar í gamla føroyska bóndasamfelagnum, sum hevur verið gróðrarbotnur teirra Um tey mongu ættarlið sum hava livað her á landi í so mangar geldir, og sum flest øll eru farin í gloymsk unnar hav vísindamaðurin Chr. Matras tekur skaldið og sole við gandandt ond i liv id var livad á hø og vid strond 8 ein óskrivað søga ein orðaleys røda um fólkið her livdi og skapaði tjóð ÆÐUVÍK 1897 — 1997 Elsti maður i Æðuvík, 8 ÓLAVUR 8 DANIELLA DAVIDSEN s 22/04-1868 + 07971929 a 12/11.1858 + 03/86-1934 EMIL & DAVIA DAVIDSEN 2 25/09-1881 +30 931359 1204 1 a Davidsen, sum vóru millum tey fyrstu, sum búsettust í Æðuvík Land okkara hevur berguk- ið so mangan mann, og har sjófólk okkara hevur ferðast kring knøttin, hevur tað bor ið minnið um heimlandið við sær Gerandisdagur okkara hevur gjøgnum mangar øld ir verið gerandisdagurin hjá einum arbeiðandi fólki Veitir vóru grivnar, brotið var upp úr nýggjum, garðar vóru lagadir, og djórini vóru røktadi Virðini, bæði tey materi ellu og tey andaligu, vuksu gjøgnum øldirnar; men tað liv, id var livað á bø og við strond, tað er ein óskrivað søga um tey fólkini, sum skaptu føroyska samfelagið, og tey gjørdu tað undir sam felagsligum kørmum, sum vóru nógv broyttir i seimastu eld Tað er at fegnast um, at tit sum hava tikið stig til at seta minnisvarða á hesum stad, ikk: hava í sinnið at lata søguna vera Oskrivada Umleið hálva seinastu øld var samfelag okkara liber- aliserað. Hetta merkir, at vit fingu politiskt frælsi eins væl og vinnuligt frælsi Handilsvirki vóru sett á stovn, og vit siga vanliga, at slupptíðin byrjaði fyrst 1 1870 árunum, tá Trappu- brødurnir í Havn keyptu sluppina Fox úr Bretlandi Henda tíð merkti búskaparliga framgongd og økt persónligt frælsi. Fiski- flotin gjørdist alsamt størri, og fólkatalið vaks í stórum Húskallar og arbeiðskonur fóru av gørdunum og inn í tað nøggju vinnuna. Teir fóru við sluppunum, og tær arbeiddu við at tilvirka fiskin á landi. Nøkur settust í búgv á óbygdum staði og skaptu sær eina tilveru við, jarðararbeiði og heimaútróðri Grundarlagið undir tí gamla bóndasamfelagnum ridlaði av álvara, og tá tað fórst sum samfelagsformur tá fóru eisini nógv gomul virði fyri skeyti. Bóndans varðin varð avdúkaður Sámal Petur í Grund, landsýstýrismaður røddi, tá minnis garður ella roykstovan, har ættarlið eftir ættarlið gjøgnum geldir hevði hildið máli og mentan okkara upp! við kvæðum, vísum og aðrari munnligari fråsøgn, fóru í søguna sum mentanarmiðdepil Samstundis kom økt út lendsk ávirkan - ágangur, kunnu vit eisini siga - inn í land okkara. Fremmandir dansisiðir kappaðust við tann gamla føroyska dansin, og ékendir, fremmandir Nr. 196 — ára gamli Hans Andreas Davidsen, avdúkaði minnisvarðan. Hann er sonur Emil og Daviu sidir budu seg fram. I hesum meldrinum var ikki altíð lætt hjá fólki at fóta sær, og ikki eydnaðist tað tíverri ikki øllum Men framburð á mongum økjum hevði henda nøggja tíðin tó við sær. Lunnar vóru av álvara lagdir undir nú tíðarsamfelag okkara, og sluppfiskiskapurin og tey virði hann skapti, kom at bera samfelagnum uppi Ein ídnaðarkollvelting fór fram í fyrra partinum av okkara eld, sum saman við tí politisku menningini vísti leiðini inn í nútíðarsamfelag okkara Vit avdúka í dag minnis varðan, sum er settur til minnis um fyrstu niður- setufólkini á hesum staði Tað. sum vit vita um hesi fólk og avrik teirra í einari farnari tíð, sum var so nógv fátækari og kargari enn okk ara, eiga vit at læra nakað av Tey høvdu í andaliga við fórningi sínum aldargamla føroyska mentan og sið- vejnu, sum var arvalutur teirra frá fornum fedrum Hesi fólk kravdu ikki nógv av lívinum ella tí samfelagi, tey vóru partur av; men tey lótu nógv, og hetta kom til sjóndar í teirra arbeiði og virki, íð var merkt av áliti og trúfesti. Æran var teirra mið Hetta er andaligur við førningur og lívsáskoðan sum vit á okkara døgum hava ov lætt við at gloyma Nútíðar materiella samfel 15. OKTOBER 1997 settu búgv á staðnum. agið hevur gjørt, at vit hava ov lætt við at gloyma fedr annar arv og tey lívsvirði sum vóru ald fram í eini tíð har tú einki fekst upp í hendurnar uttan fruktirnar av tínum egna virksemi Ein herð búskaparlig kreppa rakti land okkara seinast í 1980-árunum. Tað er ikki neyðugt at:siga nógv um hana, tí all kenna vit avleiðingarnar av henni og vit liva við hesum av leiðingum enn. Millum ann að komu tær til sjóndar tann hátt. at ein partur av fólki okkara valdi at:flyta úr landinum - og royna at inna sær útkomuna í eðr um londum I slíkum tíðum kunnu fólk sum niðursetufólkini í Æðu vík vera okkum ein fyri mynd. Tey fóru hagar, sun ovði og óbygt var. Tað hex ur verið ført fram, at til vildin átti sín lut í at tad just bleiv Æðuvík sum bleiv vald. Eg fan at loyva mær at halda, at:aftanfyri tilvild ina vóru kenslur og alskur til hetta pláss, alskur sum vunnin var, tá niðursetu menninir hava verið í um hvørvinum her og m.a røkta seyð. Her var frítt fyri og sást út í havsbrunna Tey bygdu sær heim her, ikki við at innheinta tilboð úr timburhandlum og tilboð uppá sanitet. Bøurin var veltur, ikki við maskinum, men handakraft og tátíðar amboðum. Tún vórðu løgd og garðar vóru lagaðir, ikki við kranabili ella lyftigreyð um, men við likamsevnum teirra. Og fram vaks bygdin, íð byrjaði við fyrstu niður setufólkunum og mentist til tað hon er í dag. Hóast tíði rnar vóru ringar, tóku tey avbjóðingarnar upp. Tey stóðu stinn og skaptu virði fyri hetta land, sum eftir komarar teirra og allir før oyingar kunnu liva í Tit hava sett teimum virðiligan minnisvarða, sum verður avdúkaður um eina létu. Måtti hin livandi Guð, sum var álit fedra okkara, framvegis verið okkara álit undir teimum heilt ørdvisi fortreytum vit í dag liva undir. Fortreytir sum mill um annað niðursetufólkini í Æðuvík hava verið við til at skapt Við hesum orðum vil eg ynskja tykkum og bygdini hjartaliga tillukku við tem hundrað árunum Takk fyri.