fríggjadagur 17. oktober 1997síða 21

Nr. 198 — 17. OKTOBER 1997 tíðindablaðið þ r 21 I km nemme ——"" — Av politiskum rørslum er javnadarrørslan ein tann yngsta sum komin er higar til lands. Henda rørsla kann ikki sigast, at vera tað ein kallar »super føroysk«, nei hon stungur seg upp har ar beiðarafjøldin kennir svidan av fåmannaveldinum, sum til allar tíðir hevur skapt ein sostalan ójavna., har tey fáu hava í yvirflóð, meðan fjøldin hevur ligið neyð. At henda rørsla kom at seta sín dám í mongum londum serstakliga í nordanlondum er eyðsæð, og tó hon kom kkara sin Ul Fótin fastan Millum teir fyrstu føroyving ar sum blivu hugtiknir av hesi rørslu, vóru Jóan Petur Davidsen og M. 8. Viðstein Vit hava hitt teir máli. at fregnast eitt sindur um tað fyrstu tíðina henda rørsla fekk fótin fastan her í Før vum Hvussu komst tú á fyrsta sunni í samband vid javn adarrørsluna og hví við javnaðarflokkin ? og svarar Joan Petur A IS ára aldri fór eg til Danmarkar at arbeiða - til Fredericia Her kom eg saman við Johs. Dalsgaard ettaður úr Skálavík. Hann var em aktivur javnaðar maður. Á henda hátt kon eg í samband við nogvar av oddamonnum javnaðar loksins sjálvandi var Javnadarflokkurin 70 ár - reyði tráðurin í føroyskum politikki mær skjótt greitt. fyri hvønn og hverjar hesin fl kkur ar beiddi. Á byrja vid >niðri så eg nakað í hinum radik ala flokkinum. men. sum sagt, teir høvdu ikki tey boð til fólk, sum javnaðarflokk urin hevði. Eisini høvdu danir eina stóra hjálp í teim um skrivandi mønnunum sum bæði í talu og skrift vístu á teir skervleikar, sum vóru millum stættirnar í landinum. Ein kann bert hava í huga bækurnar hjá Nexø, har hann greiðir frå samfelagslivmum, um teir sjálu javnar. har tiéóldir rt skuldi siga takk fyr tað sum tey ríku »allernå digst< untu teimum Ersin Aakjærs eggjandi angir. sum líkasum settu rættvisiskrøv arbeiðar HH Eisini fylgdu vit væl við rundan um okkum, komu skjótt í samband vid javn aðarflokkin í Sveríki og fingu frá teimum bøkur og blað Sosialisman eisini boð til føroyingar Hvørji bod hevdi henda rørsla til Førovingar, og heldur Joan Petur áfram Jú, boðini eru tey somu sum sostalisman hevur til ein, antin ein er føroyingur ella dani Ein vist: jú, hvussu út av lagi ring arberdsmannalønin var, og eisini bústaðarviður skiftini vóru sera vánalig J. P. Davidsen, bakarin av Sandi, var valdur á ting á javnaðarlistanum á Sandoynni í 1936 og sat hann á tingi, til hann legði frá sær í 1970 Hesir báðir tættir vóru evuliga frammalaga tá sum nú Politisk - fakfelagslig Komu so tit fyr i san band vid javnadarrørsluna Í { ! Það fyrsta sambandið var við flokkin, men fyri í heila tikið at føra javnaðar politikk krevst, at man hev ur góð fakfeløg. Sostatt er bæði tað poliuiska og tað fakfelagsliga gvuliga nær knýtt ul hvert annað um eitt gott úrsht skal fáast Var so tað fyrsta í For oYun 7 in av einun arbeiðsmannafelag Nei, tað blev stovnað eitt sindur seinni, tí tað gekk ent sindur striltið at gera fólki greitt tydningin av eim um slíkum felag. Deils var tað óttin fyri arbeiðsgevar um, at fólk kom at missa síni arbeiðspláss. Tí, sum tað bleiv sagt, at nú vóru arbeiðararnir blivnir so forbrendir« at teir sjålvir fóru at krevja løn SUF stovnad 1912 Hvat gjørdu tit so Jú, tað var stovnan av einum politiskum ung mannafelagi Sostalistiskt Ungdomsforbund SUF Hetta greiðir M. 8. Við stein soleiðis frá Sosialistiskt Ungdóms forbund varð stovnað i 1912. Felagið var skipað sum tjakfelag. Inni vist fingu vit í gomlu prentsmiðjuni hjá Tingakrossi (Fram) Møguleikar okkara at fáa innivist vóru ógvuliga vána ligir. Vit vóru noyddir at flyta úr stað í stað. - Men vit fingu tó eitthvert av skafti. Umframt at arbeiða upp aftur 1994. Alla hesa tíðina frá 1936 ul 1990 hevði flokkurin ein stabilan veljaraskara, súm var vaks andi tey seinnu årini. I 1990 bleiv flokkurin næst størst ur f valdøminum vid 1124 atkvødum Valskeiðið 1990-94 var tað trupulasta nakrantíð við samanfallandi = ólukkum Fiskaloysi, vinnulívs- og bankakrakkum við fylgj- andi = arbeiðsloysi. Ein demagogisk agitation gav Javnaðarflokkinum skyld- ina fyri allar landsins ólukk- ur, og vit mistu helvtina av tingmanningini, sum fór úr 10 niður í 5 tinglimir. Ser- liga var ågangurin øgiligur í Eysturoynni. Vit mistu yvir 600 atkvødur og fóru úr 1124 niður í 509, og ong- in javnaðartingmaður var valdur Men vit hava gott mót í Eysturoynni. Veljarakann ingar vísa eina lítla, men stabila og sunna framgongd fyri flokkin. Nógv av tem um, ið lótu seg tøla og vill leiða í 1994, eru komin aftur í flokkin. Eysturoyar Javn aðarfelag hevur 260 trúgv- ar limir, sum eru stamman í veljaraskaranum Hetta skeiðið frá 1994-98 meta vit sum eina parantes í floksins søgu Vit fylkjast manniliga og koma sterk aftur næsta val Dan R. Petersen J e-postur: javnadar G post.olivant.fo Slóðbrótarar innan SUF Samrøda við J. P. Davidsen og M. S. við Stein um fyrsta sosialistiska ung- mannafelagið í Føroyum M. S. Viðstein var saman við P. M. Dam fyrsti tingmaður Javnaðarfloksins í 1928 í lesiningum, høvdu vit nógvar fundir. Eg minnist serliga tveir stórar fundir vit høvdu. Annar var fundurn á Getueiði. Nógv fólk vóru mtt. Jóan Petur var ein av talarunum Sosialistar og borgar- ligir bresta saman Hesin fundur mundi helst vera fyrsti almenni saman brestur fyri almennari hugs an millum sosialistar og borgarligar. >Dimmalætt ing< og >Krossur< høvdu viðmerkingar til fundin »Dimma« skrivaði: »I byen eksisterer en sostalis tisk forening« - - og »Kross ur« helt hånt um, at SUF skuldi takast vid evni, sum ikki beinleiðis kom okkum við. Í okkara heimapolit ikki, so sum hernaðarspurn ingurin Her kann viðmerkjast, at fleiri av okkum bóru svenska hernaðarmótmælis- merkið - ta brotnu byrsuna Dimma dimmilin Ernst Christiansen, sum tá vrmaður i DSU - Danmarks Socialdemokratiske Ung- dom - viðmerkti til orð Dimmalættingar og »Kross- ins« i brævi til SUF, at hann dugdi ikki at lesa føroyskt, og visti sostatt ikki hvat Dimmalætting merkti, men helt, at tad var best håskandi ið merkti dimmelim. Til >Krossin< svaraði hann, at um allir kundu taka undir við >Krossi< segði hann bert »lykkelige lande«. Hin fundin høvdu vit saman vid motorpassarun- um. Hann var i 1915. Or- søkin til fundin var, at teir vóru í verkfalli og fyri best at gera vart við teirra krøv var fundurin havdur Eisini gjørdu vit fleiri út ferðir, sum savnadu hóp av ungfólki. Til hesar hevði Diaba í Funningsstovu gjørt felagsmerki. Reytt merki við hvítum stavum SUF á Hann var annars altíð fúsur tá nakað var á vási í fel agnum Av ødrum serliga aktiv um felagslimum, kann eg nevna Kristin i Geil. Hann var altíð beinasamur, tá heitt varð á hann. Hann gjørdist seinni fyrsti skrivari i ar beiðsmannafelagnum i Havn 3 reydar bibliur Einaferð var komi út i orð at SUF nýtti 3 reyðar bíbli ur, og vísti fólk sjálvsagt sína andstygd moti hesum »Bibliurnar« vóru: 2 bind av Socialdemokratets Aar hundrede og Verdens Un dergang Vit hildu annars eisini nógv blød, bæði donsk og svensk, og av hesum kundu vit fylgja við, hvat fór fram uttan um okkum - At enda siga vit M. S Vidstein og J. P. Davidsen takk fyri samrøduna