mikudagur 8. oktober 1997síða 11

Nr. 191 — 8. OKTOBER 1997 tíðindablaðið Ørvitistala Eidesgaard's um heimastyrislogina Jóannes Eidesgaard's framsøgn á forsíðuni í Søsialinum mikudagin 17. september 1997 at ... >Heimstýrislógin skuldi byggja á samstarv millum báðar partarnar á jóvnum føti« er so grov villleiðing av førovingum, at hon hoyrir ikki heima í einum samfelag, sum kallar see demokratiskt Heimastýrislógin kom 1948 r nakrir av teimum um hjálptu dønum ologhigå at kroysta hana niður yvir førovingar. hava síðan roynt lo Skapt ta mytu um Pk gø, at hon gevur okkun fult vald i Førovum. Men latum okkum stutt hyggja ut hesi lóg, og hvussu hon kom Forsøgan Tå Danmark varð hersett av Tysklandi og Føroyar av Bretlandi í apríl 1940 sam tykti løgting10 fyribilsstyr isskipanarlogina í mar 1940 sum løgtingid síðan ar beiddi eftir. Eftir kríggið vildu danir hava okkum innaftur í amtsstøduna:; før oyimgar/lagungið segði net og folkaatkvødan 1946 varð ett í verk. Førovingar + loysing, men teir fingu ikki fullveldi. Íslaðin fingu ter Hermastyris] aldu IM Samráðingarnar áðrenn fólkaatkveðuna Førovingar vóru niðri frá januar ul mars 1946, alts áðrenn folkaatkvøduna, og samráddust við donsku stjórnina um nýggja styris skipan, og løngu tá fingu teir serverað á einum silvur fati tann heilt avgerandi upplýsing. at:løgtingið ikki kundi fáa loggåvuvald, um Føroyar framhaldandi skuldu verða danskur ríkis partur altso innan ta donsku grundlógina. Og hesir upp lýsingarnir komu frá alra hægsta stað — frá ongum minni enn sjálvum danska statsministaranum Greid bod frå danska stats ministaranum Fyrsta punkt å skrånni i samráðingunum millum føroyingar og danir var lóg gávuvaldið, og føroyingar løgdu fram uppskot/krav um, at Føroya løgting skuldi hava lóggávuvaldið fyri Føroyar saman vid kongi Hygg at svarinum frá danska statsministaranum Princippet om Rigs dagens lovgivende magt maa opretholdes Der skulde maaske ogsaa en Grundlovsændring til, hvis dette principielle Udgangs punkt skulde ændres«. og Vi kan tænke os visse udvidede Beføjelser i Hen hold til gennemførte Love men ikke en Overdragelse af Rigsdagens lovgivende Magt«. (Min undirstriking) Nei, so sanniliga ikki Greið tala. Og millum teirra, sum fingu hesa >salv una« frá statsministaranum so at siga beint frammanå vóru eisini teir, sum síðan hava livað av at framført teir floskarnar fyri føroyingum ut Førova løgting hevur I i ild untio un Fø ir eru undir donsku rundlogit ! ut Før Ir eru á jøvnum fx 3 Danmark amanber J innes Eidesgaard's mein nesleysu framsøgn Sostalinum Legg til merkis, at stats ministarin talar um grund løgarbr yri at: Íøgungið skal fáa lóg ytung, sum fortreyt rávuvald > hetta er heilt eyðsynt og lætt at:skilja, tí danska grundlógin sigur. at bert erttans lóggevandi ung er í danska ríkinum, og tað er fólkatingið (fyrr ríkisdag urin); tað ber sostatt ikki til at hava ettt afturat, sum eitur logungið uttan grund lógarbroyting Sum semi øllum kunnugt bleiv eingin í fólkaatk var sam ríðingunum 3 an vingar valdu 1OVS kom, før ng, mer taðin fyri full tað fult "hva tu Fólkafloksins grund- gevnE fyri at siga nei fur eitt nytt løgtungsval og 2 samrådingarumtør við danir, kom uppskouð um heimastýrislóg. Hygg at grundgevinginmt hjá fólka flokkinum fyrr at:siga ner til heimastýrislógina Eftir stjórnaruppskot inum seinra, skulu Føroyar vera undir danskari grund lóg. og hon leggur lóggávu valdið ul kong og ríkisdag Løgtingid fær tó efur upp skotinum bert skipandi vald; tað neynda »sjåls styri« er ikki landaræði men tað stýrið ein lands lutur hevur«, og Nýskipanin skal altso vera ettt heimastýri, LV.s. Vil skulu fáa nakað av umsit ingarvaldi, men sjálvstýri ella ræði í egnum landi fáa vit ikki« Fólkaflokkurin førdi eis in fram, at hver gerð, sum miðar ímóti at binda Føroyar undir danska grundlóg er ólóglig tí følkaatkvødan 14. sep tember 1946 legði landa ræðið her til Føroya fólk. Feroysku flokkarnir vistu alt Hetta er skrivað í 1947, og hetta vísir, at føroysku flokkarnir heilt frá byrjan im høvdu eina nágreiniliga vitan, um hvat heimastýris lógin var fyri nakað — ikki sjálvstýri, ikki ræði í egn um landi, ikki landaræði hesi eru eitt og tað sama men tað stýrið ein lands lutur hevur; einki lóggávu vald, men nakað av umsit ingarvaldi, sum er útdele gerað frá danska ríkisdeg num (fólkatinginum). Ein sær tey krystalkláru argu mentini fólkaflokkurin Jóannes Eltasen heyði fyri uttan himpr at senda hetta quislingaupp skotið netupp bant Føroyar donsku beinleiðis sum undir grundlogina skrellispannina Einki í heimastýrislógini | iðgverðim av henni ber LI 151 í brá av, at vit sambært hesa skuldu havt lóggavu ild r verið á jøvnum før við danir, sum harra Eides eaard framferir Fólkaflokkurin vikin av leið Lat tað her verða sagt sum ein síðuviðmerking, at síðan tá hevur fólkaflokkur:n púra gloymt, at hann við sera góðum argumentum segði ner til hesa lóg. sum hevur roynst ein vanlukka fyri Føroyar: einki sjálvstýri ella landaræði og eingin veru lig ábyrgd og ábyrgdar kensla yvir egnum landi Ístaðin ein sinnissjúk skipan við stórum rakstrarstuðuli úr Danmark, sum hevur skapt ein stóran almennan sektor, men samtíðis oyði lagt kostnaðarsteðið í Før oyum og fullkomuliga for kriplað og stedgad menn ingini av privata vinnuliv inum, vid hóparbeiðsloysi og hópfráflyting sum ursliti At hesin stuðul harafturat hevur sett djúp arr i før oysku fólkasálina, ja tað er ein sjålvfylgja Men fólkaflokkurin hevur gloymt alla talu um at vinna landaræði til Føroyar, og gloymd er all tala um, at teirra politikkur er grund aður á fólkasuverenitetin Hetta orðið folkasuvereni teturin verður ikki neynt meir, og tað tykist heldur ikki at vera til í teirra huga- heimi meir. Har hava onnur hugtøk tikið yvir. Núver- andi leiðari fólkafloksins tykist vera mest upptikin av, hvussu hann á bestan hátt kann renna erindi fyri tað danska hjálandaveldið — á øllum økjum, har til ber Donsku fólkarættar- serfrødingarnir Teir serfrødingarnir i fólka rætti, sum stjórnin hevði k Fr havt sum høvudsrådgevar, tá heimastýrislógin varð skrivað, søgdu eisini sína meining um heimastýris lógina. Teir eru ofta siter men lat okkum endur taka teir enn einaferð fyri teim, sum einki tykjast at vilja skilja. Alf Ross, sum var heimskendur serfrød ingur í fólkarætti, sigur retligt må det færøske hjemmestyre karakteriseres som ct k aðir mmunalt selvstyre af usædvanligt vidtgående mfang g der vill forfatningsrethgt intet væri til} i j rt T il etabl f | rend rdnir ! Ama Tå } Denne ordning er af rent tatsretlis kk folkeretlig karakter. Den danske vgivningsmågt kan derfor statsretligt op hæve eller ændre løven uden noget samtykke fra færøsk sid Somu tulking Donsku serfrødingarnir skera her tingint ut í papp so eingin kann misskilja tey samsvarar fullkomuliga við tað, sum Kristensen statsministari førdi fram í samráðingun um viði ørovingar, og tað sum fólkaflokkurin førdi fram, tá teir noktadu at góð taka heimastýrislógina P il Anders urat á, at heimastýrislógin kann bi og tað teir siga n vísir haraft vtast ella veri ivukin uttan at:Ísroymgar eftirspurdir. Einki ti heimastýrislógin er ein fólkatingslóg Er henda tulking broytt til idag? Nei! Millum 70 og 80 talur eru hildnar í fólka tinginum í sambandi við føroysku bankakreppuna frå 1992 og eingin fólka tingslimur hevur nevnt aðra tulking av heimastýris neyndini enn hana, sum omanfyri er nevnd Rett og nøktandi upplýsing Sum sæst av omanfyri framførdu dokumentation, so samsvarar Eidesgaards skriving als ikki verulerkan um, og er samfelag okkara ul lítlan sóma. Styrisskip anin er krumtappurin í sam felagnum, og at borgarar samfelagsins fáa eina ófor falskaða og rætta/sanna og nøktandi mynd av teirra egnu stýrisskipan er av sera stórum týdningi fyri samfe lagið. Røtt og nøktandi upp- lýsing um avgerandi viður- skifti, er ein av grundstudl- unum undir fólkastýrinum og ein høvudsfortreyt fyri at fólkastýrið kann virka Einaræðisstýris haraftur ímóti ynskja ofta, at borg arar tess skulu ikki verða rætt og nøktandi upplýstir Tann rabiati Hitler gav in struktion í hesum sambandi Lúgv groft og halt á við at lúgva. Í einum slíkum landi hevði omanfyri nevnda Eid- esgaardska skrivingin tí- verri eftir míni meting pass að væl inn Jóannes Eliasen tjóðveldismaður Minningarorð um lærarinnu okkara Annu Smith Boðini um at Anna + bestu árum, y Ja Anna teg. Sjónin væntað, sjálvt um skygd. Vit tos vit høvdu upplivað saman okkara flokslærari all tey 10 árini í fólka g enn minnast vit nógv Tu lærdi okkum ikki bert at:lesa at vera menniskjalig og Tu var skúlanum « okkum CISINI nen okkara medmenniskjum aldrin at missa mótið og tað, ið vit vildu. bert Oftani vóru vit ymsastaðni í Førovum iðust saman við tær. t.d. vóru vit í Klaksvík. hein aði tínum tínum. Eisini ar tíkin frá okkun i sjúkrahúsinum iðu um gamlar dagar húsur 1 sinum it hoyra g vitjaðu vit høvdu var tú bjart um alt tað ið ikki tann, ið var verki sum tú lærdi og skriva rættvis mót: lærdi tú okkun kundu verða alt Eisini at vil 1 e ferð 1 hja toreldrum okkt á námsferð Svøriki, har ið vit upplivdu mangt og hvat, bæði gott og ringt Ikki var tað lætt at:skiljast eftir lokna skúla gongd, vit væntaðu at:síggja teg aftur, men lagnan vildi tað ikki Tað var svárt at fara til Klaksvíkar tann sól skinsdagin, at fylgja tær til tín síðsta hvíldarstað Fankar okkara eru hjá tykkum Sonni, Maria Kristina, familju og kenningum í hesu sváru tíð Vit fara ongantíð at gloyma teg Anna Við hesum ynskja vit at lýsa frið yvir minnið um Onnu Árgangur 85-95 Eysturskúlin Seismikkur og fiskiskapur Hóskveldið 9. oktober kl. 19.00 skipar Føroya Fróðskaparfelag fyri al- mennum fyrilestrum um seismik og árinið av hes- um á fisk og fiskiskap. Fyrilestrarnir verða á Fiskirannsóknarstovuni í Nóatúni. Ein norskur og ein skotskur granskari fara at tosa um evniå Fyrilestrarnir = verða hildnir í sambandi við at umhvervisbólkurin und- ir GEM-samstarvinum skipar fyri kunnandi seminari fyri fóroyskum fyrisiting í Havn í hes- um døgum. Í GEM-samstarvinum hava oljufelegini, ið hava áhuga fyri at vinna pm | Haldið SOSÍalin olju úr føroysku undir- grurdini, sett sær fyri í felag at savna og fáa til vega vitanina, íð er neyðug fyri trygt, effek- tivt og við ábyrgd fyr umhvervinum at virka í føroyskum øki. Tað er vid fíggjarligum stuðli frá åhugadu oljufeløgu- num, at fyrilestrarnir verða hildnir. Fyrilestrahaldarar eru John Dalen frå Hav- forskningsinstituttet í Bergen og Derek Moore ella Clem Wardle frá Marine Laboratory í Aberdeen. på Fyrilestrarnir verða á enskum