hósdagur 13. november 1997síða 2

Blaðstjórnarfulltrúi: Randi Jacobsen ÁR Berholdsen Eiríkur Lindenskov, Eina skipan, ið javnsetur allar borgarar landsins Odddgrein Nú okkara kosnu menn og kvinnur eru í ferð við at gera eina nýggja kommunuskipan fyri landið, eigur at liggja allar fremst í huga, at allir landsins borgarar skulu verða eins væl fyri í vælferðarsamfelagnum - og tað líka mikið, hvar í landinum fólk hava valt at búseta seg. At Føroyar eru eitt oyggjasamfelag setur eisini serlig krov. Sjálvandi kunnu vit ikki krevja, at somu tilboð verða í ollum bygdum í landinum, men vit eiga at gera skipanirnar soleiðis, at allir borgarar hava javnbjóðis møguleikar Kommunusamanlegging tykist vera alt og eitt hjá landsstyrismanninum í kommunu- málum, sum í fullum álvara tosar um at tvinga kommunur at leggja saman. Hetta er púra burtur við. Vit kunnu halda tað vit vilja um, at vit í Føroyum hava hálvthundrað kommunur - at tað kanska er ov mikið. Men tað er kortini ikki her, hundurin liggur grivin. Heldur eiga vit at broyta kommunuskipanina soleiðs, at talið á kommunum ikki verður so týdningarmikið. Í dag fer meginparturin av útreiðslunum hjá kommununum til lógarbundnar útreiðslu, sum kommunurnar als onga åvirkan hava á. Soleiðis eigur ikki at vera. Hesin parturin eigur at verða landsuppgáva burturav, og vit eiga at fáa eitt greiðari býti millum, hvat er landsuppgáva og hvat er kommunuupp- gáva. Tí eigur greitt at verða sett upp, hvat ein kommuna fíggjarliga og umsitingarliga einsamall til fulnar eigur at rekja í nærum- hvørvinum. Tað, sum er landsuppgåva, men har umsitingin nátúrliga hevur heimarætt í einum størri avmarkaðum oki. Tey mål, sum eru landsuppgávur og eiga at miðskipast, men hava umsitingardeildir við ávísum myndugleika úti í økjunum. Og tey mál, sum fult og heilt eru landsuppgávur. Kommunurnar eiga tá fult og heilt at taka sær av at fyrireika, standa fyri, ella saman við ødrum taka lut í vinnuskapandi virksemi í heimaumhvørvinum, at skipa kommunu- na tekniskt, at byggja og umsita havnir og lendingar og at standa fyri trivnadinum i kommununi. Kommunuskatturin verður tá sjálvandi settur út frá hesum, og verður hann munandi lægri, enn hann er í dag - og, tað týdningarmesta av ollum - tað verður meira eins at liva í ymsu kommununum, enn tað er í dag. Nýggja kommunuskipanin SKAL javnseta ALLAR borgararnar, tí vit skulu ikki hava eitt samfelag við fyrsta og annanfloksborgarum. Sostalunria Eyðun Klakkslein, Edvard Joensen SS llogustuðul - er hann almenn kuvøsu hjálp Í seinastuni hevur orðaskifti verið í fjølmidlunum um ílegustuðulin. Bankastjórar og reiðarar hava talað Ymiskir á máli. sum ogur menniskjur nú einaferð eru Til tað. sum reiðarin hev- ur ført fram er bert eitt at siga. Sum eitt orðatak sigur »Ammur og ker fyllast, ja sjálvt hvalurin á havin- um, men hasin parturin av flotanum fyllist eis. Eitt botnleyst kar Tað hevði verið hóskandi at komið fram við. hvussu mangir menn eru knýttir at hverjum skipabólki sær, hvat kostar hvert skip og hver maður tí almenna Aftur til bankstjórarnar Tað má vera undarligt at mæla til at avtaka allan stuðul ul fiskivinnuan, og samstundis umsita tann størsta iløgustudulin frá Føroya fólki, nevniliga 3 milliardir. Eru hesir peng arnir kuvøsu hjálp til bank an? Hevur tað gjørt Føroya Sparikassa veikari í mun til Føroya Banka? Kann tað hugsast, at størsta fordingin hjá monn- um at seta pengar i føroyskt vinnuliv er tann, at fortreyt- irnar verða broyttar í tíð og ótíð av teimum stýrandi? Tað valdar alt ov stórur ótryggleiki á øllum økjum Bert við at stara seg blind- an at veiðiflotanum, hava menn sett kikarin fyri tað skeiva eygað. Alt fyritak- semi í samfelagnum fær kuvøsu hjálp. Framtaksgr Fiskavirking - Fiskasølan Sandoyarætlanin - Ferda Seyðaóskil á Tvøroyri Tad er blivid hvønndags kostur inni i Trongisvågi, at so skjótt tú ert vaknaður mást tu fara ut at jagstra seyð úr tínum hava. Aðrar morgnar vaknar tú av tele fon. Tá er tað onkur av ná búgvunum, sum ringir, og tá er tað aftur sum seyð Og nú havi eg fingið nokk. Man stendur við gumpinum hægst frá apríl ul september og grevur Plantur, trø, runnar og ann- að. Tað tekur fleiri år at fáa eitt træ at veksa. Og ein gleðist yvir at síggja, at tað veksir Vit fáa ikki so gott girt okkum inni ímóti vindi, tí vit búgva soleiðis fyri, men noyðast at gira okkum inni ímóti seyði, sum løypir. Og tað er ikk: so lætt. tí seyðir sum loypir, heldur ikki upp- at, fyrr enn høvdid verður tikið av honum. Ég havi í fleiri ár gjørt eigarin av hes um seyði varugan við, at hann leypir. Svarið, eg fár, er: »Tu skalt bara stika teg inni<. So er spurningurin Hvussu hegt? 4-5 metrar? Um tú tosar við eigaran um seyðin, so tekur hann tað sum eitt fornermilsi. Og so er tað líkamikið, um tú ert hampulig ella ikki Eg hevði ikki viljað átt seyð, sum eg visti leyp inn í urtagarðar hjá fólki og ru- ineraðið teir uppá eina nátt Duga tit virkiliga ikk: at síggja. hvussu nógv arbeiði ið verður lagt í ein urtagarð, og hvat tað kostar? Duga tit ikk: at forstanda, at ein gledist yvir nakad, sum plivir pent? Ella síggja tit bara seyð og seyðalort? Tað kann ikki vera rætt, at ein lóg, sum kom í gildi 18 grøntkål, skal vera gald andi tann dag í dag, sum sigur at seyður hevur rætt til grundstykkið hjá borgar- unum, sum teir hava goldið fyri Tað er stuttligt at koyra igjøgnum bygdir Norðan- fjørðs og síggja, hvussu alt veksur har uttan stakit, hegn og pikatrå. A Tvøroyri sært vinnan - og mangt annað Tað er bert eitt at vóna, at teir ráðandi gera tað so liv- sligt fyri fiskivinnuna sum gjørligt, bæði á sjógvi og landi, tí tilboðini eru góð úr eðrum londum eftir før- oyskum sjófólki. Royni tí at fara væl um teir, sum eru eftir, so at vit ikki koma í ta stóðu, at eingir indianar eru eftir, bert høvdingar Vinarliga Martin Strøm tú bara seyð og vassar í seyðalorti Er tað virkuliga so Ogjør ligt hjá tykkum í Tveroyrar byråd at gera tað sama, sum tey hava gjørt norðanfyri? Koyrir tú á ein seyð, so skalt tú gjlada. Koyrir tú á eitt fólk, so hendir onki Hvar tú so enn klagar tína neyð, so fert tú bara tað at vita, at seyðurin hevur allan rættin Nú vil eg gjarna spyrja býráðsformannin Páll Vang »Hava vit borgarir í Tv kommunu, sum ongan seyð hava ongan rætt? Og er ongin lóg fyri teir seyðaeigarir sum hava seyð, sum loypir?< Vælsignaðir takið tykk- um saman og gerið okkurt við hendan trupulleika Framtíðar fiskivinnu- møguleikar í Føroyum HANS BIRGIR HANSEN SKRIVAR Tað hevur verið nógv kjak- ast fyri og ímóti teimum ymisku fiskivinnumøgu- leikunum vit hava í Føroy um. Somuleiðis hevur nógv verið kjakast um allan tann fisk, sum fer ótilvirkaður av landinum og um, at føroy- ingar skapa fleiri hundrad arbeidsplåss í donskum og enskum fiskivinnuhavnum. Tað hevur eisini verið tosað um virkis- og góðskingar- møguleikar kring landið Tað hevði tí verið av tydn- ingi, at vit fingu tilvirkad allan fiskin her á landi, sum føroysk skip veiða. Á henda hátt kundu vit skapt møgu- leikar fyri at latið upp øll flakavirkini kring landið Tað vildi eisini givið nógv rbeiði við at seta øll hest virki í hi tey kunr Kandi stand. so úka ES-krøvini Men hver skal so fíggja hesi arbeiði? Her haldi eg, at tað kundi verið bankar, sparikassar, grunnar og fíggingarstoynar annars Einstaklingar og feløg kundu eisini tíkið seg saman um at skipað småpartafeløg, ið kundu ríkið flakavirkini Eitt umboðsráð kundi verið knýtt at hverjum virki, sum síðan valdi sær eina trý- mannanevnd, sum aftur setti stjóra og virkisleiðara Hesi flakavirkini kring landið kundu so verið um boðan innan uppbodssøl- urnar og fiskasøluna og kundu sidan gjøgnum fiska søluna selt sínar góðskaðu fiskavørur til marknadin uttanlands. Annars skuldu virkini verið frítt stillaði at selt sína framleiðslu, har mest fekst fyri hana. og hetta skuldi eisini verið galdandi fyri virkini hjá Føroya Fiskavirking Økta virksemi innan fiskavirking hevði eisini økt um virksemi hjá teimum, sum flyta fiskin - óvirkaðan og virkaðan, millum skip- ini, uppboðsselurnar, virk- ini og millum einstøku virk- ini og skipini, sum at enda flyta fiskin av landinum Slík framleiðsla, har dent ur verður lagdur á góðsking cg flutningsvirksemi, sum verður hareftir, må sam- skipast væl, skal Føroyar verða ein framkomin og nú tímans fiskivinnutjóð Ein trupulleiki hjá før oysku virkjunum er. at tey hava trupult við at kappast við virkini í eitt nú Dan mark og í Bretlandi um rá fiskin. Men syrgja vit fyri at føroysku virkini fáa meiri fisk til virkingar - vid denti á góðsking. so skuldi tað gjørt, at tey verða betri før fyri at standa seg í kapp- ingini um råfiskin, tí tå verða tey eisini størri og sterkar: Tað hevdi eisini verið upp á sítt pláss, at flakavirkini samstarvaðu um fiskasløg og arbeiðsfólk umframt onnur viðurskifti í sam bandi við framleiðsluna Ég haldi eisini, at virkini eiga at leggja seg meiri eftir at framleiða verur til heima marknaðin, tí tað kann ikki vera rætt, at tú sum føroy ingur ikki kanst fara í handil arnar og keypa tær eitt kók av feskum fiski ella fiska verum. sum eru liðugt við gjørdar og klár grýtuna ar at koyra í |