fríggjadagur 21. november 1997síða 8

8 tíðindablaðið +: 7 Nr. 223 - 21. NOVEMBER 1997 Jøhannus E. Hansen, løgfrødingur um viðgerð av oljulóggávu Mugu fáa breiða olitiska semju um oljuvinnu -Tað er ómetaliga týdningarmikið, at vit fáa eina breiða politiska semju, tá vit fara at stinga út í kortið ein kom- andi oljupolitikk. Hetta hevur nógv at síga fyri okkum men eisini fyri oljufeløgini, sum helst síggja, at tað ikki verða gjørdar broytingar í heilum. Tað heldur Jóhannus Egholm Hansen, løgfrødingur, sum herfyri gav út rit við viðmerkingum til uppskotið til oljulóggávu. Jan MULLER Ein av teimum, sum gjølla hevur gjógnumgingið frá- greiðingina hjá Oljuráð- leggingarnevndini um framtidar oljumenningina i Føroyum og harvið eisini kunnað seg við uppskotið til ta oljulóggávu, sum er til viðgerðar í tinginum í dag er føroyski advokaturin Jóhannus Egholm Hansen. Hann starvast i dag hjå danska sakføraravirkinum Andreassen & Partnere”, sum hann eisini er eigari av Nu um dagarnar lat hann ur hondum eina frágreiðing við einum samandrátti av frágreiðingini hjá Oljuráð leggingarneyndini saman við viðmerkingum til upp skoud ul kolvetnislóg Hetta hevur hann gjørt i samstarvi vid skotsku ad vokatfyritskuna „Cameron McKenna” ið hevur verið nógv uppi í oljumålum bæði vegna oljufeleg og stjórnir runt um í heiminum Sosialurin hevur tosað við Jóhannus Egholm Han- sen og spurdu vit hann, hvat hann heldur um tað arbeiði, sum Oljuráðleggingar- nevndin hevur latið úr hondum Lættur lesnaður Hann heldur, at frágreið- ingin er ikki bert ætlað professionellum at lesa og brúka. Hon er lett at lesa, og tað ber prøgv um, at hver maður kann lesa hana -Hetta haldi eg er gott Oljufeløgini leggja allar- størst dent á, at treytir og reglur ikki verða broytt í heilum, tá tey eru farin í gongd. Fær oljuvinnan ikki eina breiða undirtøku bæði politiskt og manna millum, so fær tú ikki tann stabilitet, sum er neyðugur í hesi vinnu. Vit hava nóg ringar royndir frå fiskivinnuni, sum ikki eiga at endurtaka seg í eini komandi olju- vinnu. Heldur eiga vit at læra av hesum Tí heldur Jóhannus Eg- holm Hansen, at tað er sera gott, at ein og hver er førur fyri at lesa frágreiðingina, harvið fáa øll tann neyðuga kunnleikan, og tú sleppur undan misskiljingum Men er henda frágreiðing eitt nóg gott grundarlag til at kunna „leypa út“ í hesa nýggju vinnu? Útbjóðingin avgerandi -Talan er um i ged lóg. Størsti parturin ella tann týðandi parturin av arbeiðinum er eftir, nevni- liga at gera sjálvt útbjóð- ingartilfarið og treytir og reglur í tí sambandi. Tær standardtreytir, sum ganga inn í loyvini, koma at vera við í útbjóðingartilfarinum og sum verður lagt fyri løg- tingið til kunningar. Hetta heldur Jóhannus E. Hansen vera eitt rættiliga krevjandi arbeiði og kanska enn stórri enn tað, sum longu er gjørt Tå so útbjóðingarumfarið hevur verið og umsóknirnar eru komnar inn, skulu myndugleikarnir til at tosa við oljufeløgini um tær treytir, sum ikki eru stand ardtreytir men individuellar Eisini har meti eg, at tað liggur ein ómetaliga stór arbeiðsuppgávu fyri framman. Uttan so at tú standardiserar hetta nógv rokni eg vid, at arbeiðs- trýstið á oljufyristtingina verður sera stórt Mugu fáa sakkøna hjálp i útlandinum eisini Hvussu heldur Jóhannus E Hansen føroyingar eru fyri Mið sakkønum fólki á teim- um ymsu økjunum, nú tá vit skulu til at samráðast um treytir ol. við oljufeløgini, sum hava nógv serkøn fólk og drúgvar royndir! -Um ikki føroyingar velja at keypa sær sakkøna hjálp, her hugsi eg um landsstýrið og oljufyrisitingina, tvs. løgfrødingar, jarðfréðingar og buskaparfrødingar innan oljuvinnu og gjalda tað hetta kostar, so kunnu vit lættliga verða latnir úr. Tað er eingin loyna, at oljufel- øgini eru sera professionell og eru von at samráðast alla staðni kring heimin. Fyri tey er talan fyrst og fremst um eina kommerciella í- løgu, og eru møguleikar fyri at fáa fyrimunir, so taka tey teir Jóhannus E. Hansen held- ur tí, at vit føroyingar næst an ikki kunnu keypa eks pertisuna ov dýra í byrjanini av hesum útviklinginum - til ein so sjálvur hevur fingið eina nóg stóra vitan og royndir Longu eftir 1. útbjóðing- arumfarið verða vit betri fyri. Men til |. útbjóðing- arumfarið eiga vit at fáa ta ekspertisu vit kunnu. Olju- fyrisitingin hevur gjørt nógv burtur úr at útbúgva síni egnu fólk. M.a. hevur Herólvur Joensen, sum nú er leiðari, verið gjøgnum eina útbúgvingarprosess, men teir eru so fåmentir í mun til tað oljufeløgini kunnu gera. Tí er tað óða mannaverk at fara undir eina fyrstu útbjóðing uttan eisini at brúka serfrødingar uttanifrá Tíðarætlanin kann halda Uppá fyrispurning um hann heldur vit klára at halda ætlaðu tíðarætlanina sigur Jóhannus Hansen, at ganga vit út frá, at uppskotið til oljulóg verður samtykt í nøkunlunda tí skapi tað er í í dag, so kunnu vit fáa eina útbjóðing á vári 98 ella kanska miðskeiðis í árinum Men verður lógin ikk: sam- tykt fyrr enn í februar ella szinni í 98, so er ivasamt, um vil megna at hava eina útbjóðingarrundu klára í 98 politiskari viðgerð Hóast forarbeiðið undir lóg- aruppskotinum er bæði gott og nógv, so heldur Jóhannus Hansen, at politikararnir skulu gera sær sinar egnu tankar. -Eg skal viðganga, at lóg- aruppskotid er væl gjøgn- umarbeitt, men vit mugu ikki gloyma, at hetta er ikki eitt politiskt verk men nak- að, sum embætismenn hava greitt úr hondum. -Sum politikari eigur ein at hugsa seg væl um, áðrenn man sigur ja ella nei til tað, sum liggur á borðinum. Tað er einki í vegin fyri, at ein krevur broytingar ella part- vísar broytingar í lógar- uppskotinum —— z Jóhannus Egholm Hansen, løgfrødingur heldur tað vera umrådandi, at politikararnir gera sær sínar egnu tankar um oljumenningina og ikki bara síga ja til tað embætisfólk elggja fyri teir Víttgangandi heimildir til landsstýrið -Sær tú fyri tær viðurskifti í hesum uppskoti, sum kundu verið eðrvísi? - Tad er ilt at siga, men ein eigur at leggja sær i geyma, at lógaruppskotið gevur rættiliga víttgangandi heim- ildir ul landsstýrið. Spurn- ingurin er, um legtingið ynskir tað. Samanbera vit við Noreg, so eru tað har oljufyrisitingin og stjórnin. sum koyra hesi málini. Tað er ikki so, at hverja ferð tú vil hava ein spurning upp at venda, at hann so skal leggjast fyri tingid. Tað vil eisini vera ov tungt at ar beiða, um allir spurningar skulu vendast í løgting inum. Men harfrá og so til at geva so víttgangandi heimildir til landsstýrið sum lógaruppskotið leggur upp til, er nakað, sum tingmenn mugu taka stóðu til, og tað er ikki vist, at teir halda tað vera beint Jóhannus Hansen vísir eisini á, at tað er ein spurn ingur, um oljuráðleggingar- nevndin hevur tikið hædd fyri øllum tí, sum polit- ikararnir kanska vildu ynskt at fingið við Tað kunnu so eisini vera ivamål, sum ein má taka stóðu til og greiða. Eitt nú eru í grein 41 í lógini á settar upphæddir um , hvat ein eigari av einum off- shoreútbúnaði kann koma at hefta fyri. Har broytir ein uppá tær upphæddir, sum annars eru ásettar í sjó- lógini. Spurningurin er, um ein kann gera hetta, tí sjó- lógin er ikki føroyskt ser- mål. Ti er tað spurningurin, um tingið hevur heimild til at broyta uppá innihaldið í sjólógini gjøgnum lóg um oljuvirksemi. Eg meini av- gjørt, at løgtingið skal hugsa seg væl um og at vera krit- tiskt yvirfyri slíkum. Fær tú ikki breiða semju um hetta, so fær tú trupulleikar fram- yvir. Vit spurdu Jóhannus Hansen, um hann hevði ver- ið nøgdur við verandi lógaruppskot. um hann um boðaði eitt utlendskt oltu felag! -Tað er eingin ivi um, at oljufeløgini føla at:serliga ábyrgdin fyri einumhverj um skaða, sum hendir, er rættiliga strong -Er tað skilagott av okkum at gera tað -Eg trúgvi ikki, at tað verður hetta, sum fer at halda oljufeløgunum aftur við at fara inn í føroyska ekið. Oljufeløgini eru mest áhugað í, hvussu treytir og reglur verða í sambandi við eina útbjóðing og síðani, hverji ski verða boðin út ella hverji ikki verða vid í eini útbjóðing Økini eru y kil Oljufeløgini ynskja sjálv andi at:taka utgangsstød í tí eki, har tey vita, at olja er. meðan feroyingar kanska kunnu hava onnur áhugamál. Velja føroyingar - ella verða teir tvingaðir til tess orsakað av markna- ósemjunt, at halda ein part av teimum mest áhugaverdu økjunum uttan fyri, kann tað koma aftur um brekku seinni Jóhannus Hansen heldur ikki, at føroyingar fáa nógv- ar tjansir, soleiðis at:skilja, at fevnir fyrsta útbjóðing bara um nøkur lítið áhuga verd øki, og oljufeløgini einki finna har eftir nøkrum årum, so er vandi fyri, at áhugin fyri 2. útbjóðing- arumfari = verður nógv minni -Tað hevði sjálvandi ver- ið best, um marknatrætan varð loyst, áðrenn 1. út- bjóðing varð lýst, men lóg- aruppskotið og skipanin eru bygd upp soleiðis, at tú kanst byrja eina útbjóðing, sjålvt um marknatrætan ikki er loyst. Hann ivast ikki i, at å- hugin er tilstedar hjå olju- feløgunum at vera við í eini 1. útbjóðingarrundu, men hon kann sum sagt lættliga kólna, um ein velur at halda tey mest áhugaverdu økini uttanfyri og ein so letur oljufeløgini leita í fleiri ár uttan at finna nakað Jóhannus E. Hansen grund- gevur hetta vid, at krøvini til at leita her um okkara leidir eru rættiliga stør, og tað eru ikki nógv oljufeløg, sum hava orkuna, bæði figgjarliga og tekniskt at leita á slíkum dýpum og umhvervi. Hvat viðvíkur åvirkanini, sum henda vinna fer at hava á føroyska samfelagið, so heldur Jóhannus Hansen, at føroyingar avgera í stóran mun sjálvir, hvussu stóra ávirkan henda vinna skal hava á samfelagið. Føroy- ingar hava í lógaruppskot- inum lagt upp til, at hevuðs- reglan skal vera, at oljan verður tíkin upp í Føroyum. og deils at føroyska arbeiðs megi og tænastuveitingar skulu brúkast. Í hvønn mun tað skal gerast er upp til før oyingar sjálvar. Ein kann sleppa undan øllum teimum vansunum, sum standast av at fáa oljuna til lands í Føroyum við at føra hana aðrastaðni. Men tað hevur so eisini aðrar fyrimunir at føra hana í land. At ein skal brúka føroyska arbeiðsmeg! er í sær sjálvum skilagott, men ein skal ansa eftir, at ein ikki drenar aðrar vinnur fyri arbeiðsmegt, tí so fær tað beinleiðis ávirkan á samfelagið Verður ein rímulig javn vág í teimum krøvum, sum verða sett yvirfyri oljufel- øgunum, hvussu føroysk arbeiðsmegi og tænastu- veitingar skulu vera í Før- oyum, verður árinið á føroyska vinnulívið annars ikki so stórt Mest umráðandi í øllum hesum heldur Jóhannus Eg- holm Hansen er at finna eina breiða politiska semju Fær tú ikki hana, so fær tú heldur ikki tann neyðuga friðin um eina vinnu, sum er so stór. Oljufeløgini mótpartur samstarvspartnari Kr spurdu Jóhannus Hans- en um vit eiga at meta olju- feløgini sum ein mótpart ella samarbeidspart? -Tå tad kemur til tad kommerciella er eingin ivi um, at tey eru mótpartur Men tey stóru oljufeløgini eru hóast alt so mikið pro- fessionell, at tey eru væl-