mikudagur 26. november 1997síða 11

Nr. 226 - 26. NOVEMBER 1997 tíðindablaðið 11 Kirkjubømururin Kirkjubø yri Herman sum 16 ættarlið, havi € Sum festari av garði í "eins og for fedrar mínir skyldu til at irðverta henda fedranna Ir r lata næsta ættarliði arð h kk ert in tå ið ri skjót i i ro Kirkiubøn k IK n så K Í hvenn d ør LØ i f kjotari k 3 tØ Á }! T T > Gk! | IS i her ið í sellum práti sum her et farið fram av nógvum mæt um fólki, um varðveitslu av Múrinum. Ég kann td nevna Sverra Dahl fyrrverandi landsantik varur Glob protessart Bodil Kock, Kristian Eldjarn, Há kon Christie, Knud Krogh, Curt V. Jessen, Benner Lar sen, Helge Brinch Madsen, Søren Abrahamsen, Kirstin Eliasen og mong onnur Sum vaksin havi eg lisið mest alt sum mínir forfedrar og aðrir hava skrivað um Múrin og onnur fornminni og forngripir her á staðnum, og um teirra stríð, eisini í móti embætismonnum, at verja hesi fornminni. Eisini havi eg lisið nógy um hvat kendi norski arkitekturin Johannes Meyer hevur skrivað um ætlanir í 1926 um at varðveita Múrin Eg havi verið víða um í verðini og ferðast, og havi altíð havt eyguni við mær, og hugt hvussu onnur hava rgkt teirra fornminni; eitt nú í Íslandi, Grønlandi, Dan mark, Noregi og Finnlandi, og samanborið tað eg havi sæð, við hvat vit møguliga kunnu gera, fyri at varðveita Múrin á ein skinsaman hátt, og hetta hevur verið við til at lagt lunnar undir okkara verkætlan Tað er eingin loyna, at eg ótolin í nógv ár havi bíðað eftir at nakað itøkiligt kom frá okkara serkønu um hvat skal gerast. Seinasta ár spyrji eg meg sjálvan, hvat vil eg? Hvat kann eg gera? Her er eingin ivi hjá mær Eg vil at Múrurin skal ver) ast, so at hann ikki ferst meira. Hann má fáa eitt tak vindeygu og hurðar Samstundis vil eg at tetr kirkjugripir, sum vóru tiknir higani ífrá, ímóti mínum forfedra vilja. koma aftur á teirra rætta pláss, og her kunnu sýnast fram fyr Fer oya fólki og øðrum Síðani vendi eg mær til PJ. Gregoriussen, arkitekt Una Patursson, verkfrøding Trønda Patursson, lista mann og onnur góð fólk Eftir tveimum mánaðum høvdu vit okkara verkætlan klára. Eitt valaverk. sum ikk: á nakran Múrin Vil verta hátt skala tvørturimoti hann, soleiðis men hann í framtíðin bæði kant í Mururin ska tast ant f hátt Mal va tey Múrin im hann í út í 1997 rtur rtur aftu Okkara ver u | HO prak k jørtt h ar Í ið 3 mæli frá i sðrum , , } tI millu if 3 Koldinghus Verkætla hansara ulmæli kkara ir eftir Somuleiðis hevur verkætlan fingið góð um mæli frá serkønum fólki bæði í Førovum, Íslandi Noregi og Danmark Verkætlan okkara ble løgd fyri Landsstýrismann in í mentamálum Sámal Petur í Grund og varð mót tikin við vælvild, somulzið is av bygdaráðnum, kirkju ráðnum, kirkjumynduglerk um, Føroya fólki og ikki at gloyma, sellum teimum mongu vitjandi, sum hava verið her og sæð ætlanina Henda góða ítekiliga verkætlan okkara, sum ikki higartil hevur kostað Fer oya fólki eitt einasta oyra, kann setast í verk beinan vegin og kann standa liðug um eini tvey ár, um bara slepst í gongd við arbeiðið Hava vit ráð og tíð at bíða longur? Vit hava nógvar vitjanir millum ár og dag. og tvist eg ikki í, at um okkara verk ætlan verður til veruleika, verður ikki neyðugt at tyngja okkara skattgjaldarar við at gjalda nakað til hana um vit ikki vilja sjålvir, ti at tad eru nógvir grunnar og aðrir sum fegnir vilja sleppa framat at gjalda Ella, skal sum so mangan áður. ovundsjúka, partapoli tikkur, klandur og stríð í fjølmiðlum og aðra staðir, enn einaferð forða fyri, at nakað verður gjørt? Skulu vit bara framhaldandi sita hendur í favn og bíða til Múrurin er farin fyri skjeyti? Okkara mætasta fornminni? Nekur orð um og spurningar til varðveitingarætlanina hjá Føroya Fornminnissavni Í veruleikanum hav eg ong antíð verið samdur í tí máta tit ætla at gjøgnumføra tykkara Varðveitingarætlan við klimaskermum og eðr um verjum, sum tit ætla at seeta uttanum og á Miårin Eg haldi, at Mårurin er ein náttúrligur bygningur, og tí haldi eg erða at:verja hann á nátt við tekju, hurð im og vindeygun g ikki seta hann inn í eitt ella ann Hann er bygdur at standa úti, men undir taki. | rå ngarætlan at besta verja má úrligan hátt kkat hav sið t kk Á síðu 4 stendur: > / á FU torun inu ut Múrurin verður r nd alIKOMU i r 4? nu ? 4 eramnd í Á rekk ja A síðu 13 stendur: Hu í | KkU er ø imrølderte r Gt 81 ók fru! rki. cru eu í 4, Mt ið 181 kirkiurumio fer at tanda í einum heilt broytt- um líki.< Mín spurningur er hvussu kann hetta lata seg gera? Broyttum líki? Á síðu 11 stendur: Konserveringstltók undir teirri fyritreyt. at Múrurin verður innilokaður fram yvir.< Er tað ikki tað vit gera Eisini stendur: »al klimaskermur verður festur sum tvinguok og hildin saman við tverboltum gjøgnum op í Múrverkinum, soleiðis at múrverkið sjálvt verður órért.< Hvussu ætla tit at tílíkur klimaskermur, sum eftir mínum tykki verður bæði stórur og tungur, og tekur ómetaligan nógvan vind á seg, skal kunna hanga á Múrinum uttan at nerta Múrin? Serliga á norðursíð- uni og endunum har eingi op eru at bolta igjøgnum?? Eg havi hoyrt eldri kønan verkfrøding siga, at hvørki Múrur ella klimaskermur kemur at standa uppi eftir fyrsta harðbalna veturin Á síðu 8 er mynd av hug skoti um hvussu møguliga framtíðar gjøgnumskygd tekja kann koma at síggja út. Hvussu halda tit at kon struktiónin til hesa tekju fer at síggja út? Á síðu 14 stendur: >Við eitt fáa vit sostatt eitt rúm, sum í øllum fórum summ- armánaðarnar kann verða nýtt til ymisk endamál, eitt nú guðstænastur, konsertir vm. Heldur ikki kann úti- hýsast, at tað fer at bera til at sýna fram savnslutir í serliga tilevnadum og á all an hátt tryggum eindum KirkjubøstOlarnir kunnu kanska koma uppá tal um framt aðrir lutir, ið hava til knýti til kirkjuumhvervi í Kirkjubø. Hugsa vit okkum stólarnar og aðrar lutir sýndar fram í Kirkjubø, hevur eydnast at skapa nak að heilt einastandandi.< Er tað ikki akkurát hetta okkara verkætlan frem- ur? Tað haldi eg. Til seinast kundi verið á hugavert fyri almenningin at fingið at vita. hvat tykk ara varðveitingarætlan hig artil hevur kostað? Rættleiðing til okkurt av tí sum er komið fram í fjølmidlunum Landsantikvarur Arne Thorsteinsson segði í Degi og Viku herfyri, at okkara Verkætlan vildi skaða Múrin, og tók aftur í aftur „eg veit tað=. Hetta áttu vit at fingið meira at vita um, hvat hann meinar við. Eisini segði hann at nú mátti Múrurin verjast móti menniskjum. Spurningurin er hverjum menniskjum? Við at lesa søguna, sæst at mínir forfedrar hava roynt at barst fyri at røkt okkara fornminni, og ikki hevur tað altíð verið lætt at staðið á odda, dómi um hetta er t.d.: Hví var ovasti endi á Stokkastovuni rivin niður í 1833 og hví varð Petur bóndi noyddur til at reka Holten amtmann av garði í 1868? Nei, embætis- menn og yvirvøld hava ikki altíð verið tey bestu menn- iskju fyri fornminnimi í Kirkjubø Eitt skulu tit vita á Forn- minnissavninum, at um okkara forfedrar og aðrir ikki høvdu verið so at sær komnir, at teir høvdu sæð neyðina í at umvæla Múrin, og fornminnini yvirhøvur, av og á, so hevði eingin Múrur og fornminni verið til í Kirkjubø í dag, men bert toftir. Síðani Sverri Dahl, sáli umvaldi Múrin seinast, er eingin umvæling farin fram, uttan at maður fyri nøkrum árum síðani tók al- mikið av leysum klípum úr vegginum, og legði tær í ein krók, og har liggja tær enn Eisini eru tvey hol borað tvørtur igjøgnum Múrin, og standa tey opin enn. Er hetta vardveiting? Í Søstalinum 3. juli stend ur. at Håkon Christie, norsk ur fornfrødingur sigur um okkara verkætlan »den ville få som følger, at Muren blev skadet som kulturminne.« Í brævi til min, skrivar sami maður, »efter grundig gen- nemgang af jeres projt kt, ser jeg at dera prøver at forene de mange ønsker som vi alle har.«? Í sama Sosiali stendur, í 1990 fór Curt V. Jessen úr nevndini, og at eitt sindur av fornermilsi hómast í hansara ummæli av okkara verkætlan. Eg kundi hugsað mær at fingið at vita frá Fornminnissavninum, hví Carl V. Jessen, sum er ein tann ið veit mest um Múrin, hevur teknað allar tær tekn- ingar, sum enn í dag vera brúktar av Múrinum, fór úr nevndini? Eisini hevur i onkrum bløðum staðið at lesa, at eg vil ogna mær Múrin til egn- an vinning, og vil eg burt- urvisa hesari skriving, sum reinur heilaspuni. Min ætlan at verða vid ul at varðveita Murin og forn minnini fyri eftirtíðina er bert Nógvir spurningar og nógv ymisk svar hava verið í fjølmiolunum, men felags fyri tað mesta er, at við komandi ikki hevur sett seg nóg væl inn í málið, sum skrivað og talað hevur verið um. Ella møguliga vid vilja reingja veruleikan, ið ikki tænir Múrinum, so eg haldi at orðatakið, at tað er ikki hvert orð tú skal svara til, hóskar væl at enda við Til enda: Múrurin er og verður í min- ari verð Dómkirkjan, Magnus Katedralurin, sum myndugleikar og embætis- menn eftir trúbótina hava rivið takið av, vindeygu og hurðar úr, og flutt ella selt tað burtur. Nú er tíð uppá at fáa alt hetta gjørt aftur, og ongantíð ov skjótt. Á klæmintsmessu 1997 Páll Patursson Matseðil Kjøtfrikadellur v/ eplasalati og reyðkál: Toast v/ osti og skinku Biksimatur v/ stoktum eggi og reyðrót Rivjasteik a la Skåin v/ eplasalati og reyðkáli Sjokulåtakøka Kaffi Te Minnist til heimkoyringartilboðið! SKAIN - N. Finsensgøta 20 - Tlf. 18866