leygardagur 17. januar 1998síða 8

tíðindablaðið R rr Nr. 10 — 17. JANUAR 1998 ekkabuff i Landsstýrið. afturvið Gekkinum Hotel Hafnia lagar seg eftir, at fólk hetta vikuskifti helst fara at sita nógv framman fyri sjónvarpsskíggjanum Hugflognum hjá teimum á Hotel Hafnia bagir einki Hetta vikuskiftið var ætl- anin uw ha kinesiskt kveld. men av tí at hugsast 3 5 1 DSSK era sæ e rra % stilboð 9 sær buffar frå Hafnia, sum koyrir út ókeypis. Búffarnir eita sjálvandi Gekkabúffar og Sjónvarspbúffar. Fimm sløg eru at velja ímillum, og hver búffurin kostar 125 krónur - Hetta funnu vit uppá. I at fólk hetta viku t vænt na sær, sigur Johan Res rff á Hafnia Kinesiska kveldið verður staðin næsta vikuskiftid Johan mælir fólki til at bera skjótt at og tekna seg, tí áhugin plagar at vera stórur fyri kinesiska kvøldinum Hundar bita eisini í Gøtu RANDI JACOBSEN Sosialurin hevði í gjár grein um ein havnarmann, sum hevði mist fleiri hønur, tí ein hundur í grannalagnum hevði dripið tær Tað er ikki bara í Havn, at hundaeigarar ikki ansa nóg væl eftir hundum sín- um Ein maður í Nordagøtu sigur, at har hevur ein hund- ur eisini dripið hansara høn- ur. Tvær ferðir hevur hund- urin dripið hønur, fýra hverja ferð - Tað líkist ongum, at foreldur lata bernini fáa hund, sum tey skjótt missa áhugan fyri, og hundarnir sleppa at gera sum teir vilja - Eg meldaði hundin, og politiið hevði ikki onnur ráð at geva mær enn at skjóta hundin. Men eg átti einki at skjóta við, sigur gøtumad- urin Áður gjørt um seg RANDI JACOBSEN Ein kona á Norðasta Horni í Havn var illa við, tá hon í Sosialinum í gjár læs um hønurnar sum hundar høvdu gjørt av vid Undir Brúnni - Hasin hundurin var fyrr úti í okkara grannalag, og har drap hann eisini fleiri hønur. Eigarin lovaði tå at drepa hundin, men flutti í staðin bara hundin. Ég mælti til, at hasin hundurin verður dripin, tí tað kann lætt henda, at hann fer at bíta børn ålvarsliga. Hund- urin er svakur, sigur konan, sum ikki skilir, hvi eitt slikt ódjór skal sleppa at liva A aðru viku liggja studenta- skúlarnir og HF-skeiðini kring landið í undirvísing- arloysi, tí at Yrkisfelag Stu- dentaskúla- og HF lærara, YF, ikki við einum penna- stroki vil strika avtalu gjørda við Landsstýrið und- ir samráðingum. Avtalan sigur, at í mesta lagi 24 næmingar skulu vera í hverjum flokki. Tað er ikki uttan orsøk, at YF ger slíka avtalu við Vit vilja | tryggja okkum, at vit kunnu geva næmingunum dygdar- góða undirvísing. Sostatt snýr umrødda kreppa seg ' um 1) avtalubrot og 2) verri pedagogiskar umstødur. Studentaskúlarnir og HF skeiðini eru lestrarfyrireik- andi, m.a. til hægri lestur. Tað er av sera stórum týdn- ingi, at okkara ungdómur í hesum arbeiðsloysistíðum fær gott í beinið á skúla- økinum, so tey hóast ringu tíðirnar kunnu vera við í hørðu kappingini um at nema sær útbúgving uti I heimi. Føroyska samfelagið hevur so lítið at bjóða teim- um sum nú er og útbúgving av ungdóminum er góð íløga fyri land og framtíð okkara Oman fyri nevnda punkt 1) hevur verið nógv lýst seinastu dagarnar í fjólmiði- unum, meðan punkt 2), tann pedagogiski parturin, ikki hevur fingið tað innivist, hann hevur uppiborið. Aðr- enn vit koma nærri inn á tað pedagogiska, vilja vit gera vart við, at hølisvidurskift- ini á føroysku studentaskúl- unum als ikki eru til 28 næmingar i hvørjum flokki. I veruleikanum åtti ti einki verið at kjakast um hesum viðvíkjandi. Hevur lands- stýrismaðurin eisini longu gloymt, hvat arbeiðseftirlit- ið sigur um inniluftina á Kambsdali? Hvenn týdning hevur pedagogiski parturin av umstrídda máli? Pedagogiski parturin av hesum máli eigur ikki at verða undirmettur. Grundin til at vit halda so fast við hámarkið 24, eitt tal, ið framman undan er í ovara lagi fyri gagnlig arbeiðsvið- urskifti á flokkunum, er, at vit hugsa fyrst og fremst um, hvat ið er pedagogiskt ráðiligt. At fara upp á 28 er ørskapur. Hvi? Tí at undir- visingin å HF og studenta- skúlum er ikki fyrilestrar- kend, men snyr seg um at aktivera næmingarnar. Plåss skal vera bædi fyri heildini og einstaklinginum. Sum er kann vera nóg ringt at náa øllum, fer talið upp um 24, verða fleiri, id detta burtur ímillum Næmingafjøldin og næm- ingatypurnar eru nógv broyttar seinastu árini. Í dag fer umleið helmingurin av einum árgangi á studenta- skúla. Hetta førir vid sær, at spjaðingin í førleika og motivati6n er munandi pol- ariserað. Pedagogisku krøv- ini til lærararnar eru tí nógv økt. Fyrr var fakligi kunn- leiki lærarans í sjálvum sær nóg gott grundarlag undir hollari frálæru, tí undirvís- ingin var meiri fyrilestrar- kend og flokkarnir meira homogenir. Nú er veruleik- in ein annar. Umframt fak- liga kunnleikan er pedagog- iska avbjóðingin til læraran stórri enn nakrantíð. Hetta kemst av, at studentaskúla- næmingar í dag eru minni traditiónsbundnir og autor- itetstrúgvir enn fyrr og for- treytirnar eru sera ymiskar. Hetta er veruleikin, vit mugu taka stødi í Hví skulu vit ikki gera sum danir? Landsstýrismaðurin í skúla- málum førir fram, at í Dan- mark kunnu 28 næmingar vera í hverjum skúlaflokki, og so heldur hann, at vit eisini kunnu hava 28 í Fer oyum Okkara samstarvsfelagar á danska skúlagkinum halda ikki, at høga næmingatalið gagnar undirvisingini, tvørt- urímóti eru tey sera mis- nøgd við hesa skipan. Ann- ars er eisini mangt, ið bendir á, at danska skúlaverkið er í skeljasori. Oivað ein syrg- ilig avleiðing av Haarder politikkinum í 80unum, sum okkara myndugleikar ókritiskt herma eftir. Al- tjóða kanningar vísa, at danskir næmingar eru mill- um heimsins ringastu, tá tað snýr seg um lesifgrleika. Hví skulu vit hava slíka fyrimynd í skúlaskapi okk- ara? Snýr seg um fýra hundrað túsund kr. brutto Vert er at leggja dent á, at ósemjan millum YF og Landsstýrið ikki er ein løn- arspurningur hjá studenta- skúlalærarunum, men sum nevnt ein spurningur um at varðveita dygdina í undir- vísingini Stríðið stendur um tveir | studentaflokkar å Kambsdali og snyr seg i pengum um fýra hundrað túsund kr. brutto. Trætumál- ið er ikki íkomið, tí at skúlin má fáa eykajáttan, men tí at landsstýrið framman undan hevur kalkulerað við, at næmingatalið skuldi lækka meira enn tað gjørdi. Hetta vil við øðrum orðum siga, at landsstýrismaðurin í skúlamálum undirbudgett- erar skúlan meira enn gott er. Síðani leggur hann eftir avtalum, ið gjørdar eru á arbeiðsmarknaðinum. Tá ið landsins myndugleikar ikki eru sinnaðir at halda og virða gjørdar avtalur, er demokratiska samfelags- skipan okkara tå ikki av ålv- ara farin at rilla? Spurningur um prioritering ax Samstundis sum millióna- upphæddir verða játtaðar á fíggjarlógini til alskyns endamál, er á onkran hátt kuril komin á, tá tað snýr seg um skúlaverkið. Vanliga royna landsstýr- ismenn av gllum alvi at loysa trupulleikar á sínum øki og ikki øvugt. T.d. var sjúkhúsverkið aftur í svár- um trupulleikum herfyri og mátti hava eykajáttan upp á uml. 5 mió. kr. Um henda játtan ikki fekst mátti hópur av fólki sigast upp. Málið er tíbetur fyribils loyst uttan uppsagnir, væl fyrst og fremst tí vilji var at loysa tað A studentaskúlanum og HF skeiðnum í Eysturoynni mangla fýra hundrað túsund kr. ti skúlamyndugleikarnir hava undirbudgetterad skúl an. Men hetta málið sær út til at vera torført hjá lands- ins skúlamyndugleikum at loysa. Viljin sær ikki út til at vera til staðar. Uttan at taka stóðu til einstakar eykajáttanir á fíggjarlógini vilja vit tó nevna tær fyri at vísa, hvussu einføld trætan ímillum YF og landsins skúlamyndugleikar í grund- ini er. Hugburður landsstýrismansins Mikudagin 7. jan. gingu stu- dentaskúla- og HF næming- ar úr øllum landinum krav- gongu í Tinganes at vísa sína ónggd við støduna. Á hesum fundi vísti lands- stýrismaðurin í skúlamálum á, at YF hevði sagt upp av- taluna um 24 næmingar Hesum var sjálvsagt einki hald í | útvarpstíðindunum månakvøldid 12. jan. visti hann å, at avtalan vid YF skal broytast til 28 eins og i Danmark. Tað er ein ótrúl igur hugburður um arbeiðs- marknaðaravtalur, ið her verður lagdur fyri dagin Í somu sending hótti landsstýrismaðurin eisini við, at um trætan millum YF og Landsstýrið ikki varð loyst eftir hansara høvdi, so fóru kanska eini 50 færri — verkfallið hjá studentaskúla- og HF lærarum næmingar at sleppa inn á miðnámsskúlarnar eftir summarfrítíðina. Tað er ein politiskur spurningur, hvussu nógvir næmingar sleppa inn á mið- námsútbúgvingarnar. Mið- námsútbúgvingarnar hava seinastu árini verið einasta alternativið til arbeiðsloys- ið, ið vit hava havt at bjóðað ungdóminum. Tað kundi hent, at tað var nógv dýrari bæði menniskjaliga og sam- felagsliga um ungdóminum ikki stóð í boði at fáa eina miðnámsútbúgving. Vit síggja, at londini rundan um okkum, m.a. Darnmark, hava stórar trupulleikar av ungdómskriminaliteti, rús- evnismisnytarum, rockar- um o.g. Hetta eiga vit at gera alt fyri at sleppa undan. Tað kunnu vit m.a. royna við at hava eitt dygdargott skúlaverk, har tað eisni er rúm fyri einstaklinginum Skúlafólk á øllum økjum stuðla YF í umstrídda máli, men kortini letst landsstýr- isimadurin ikki um vón Skelkandi er eisini at hoyra, hvussu landsstýrismaðurin í skúlamálum málber seg í fjølmiðlunum um hesa trætu Konturar til framtidar skúlapolitikk? Eru tað konturar til skúla- politikk hjá sambandsflokk- inum vit eru við at hóma í hesum døgum? Vit kunnu í hvussu so er sanna, at prioriteringarnar eru ymiskar á ymisku sam- felagsøkjunum. At fýra hundrað túsund kr. brutto skulu vera so stórur trupul- leiki at finna á skúlagkinum er ófatiligt, tá hugsað verður um játtanir og eykajáttanir á mongum gðrum økjum. Tiltikid er at dríta í egið reiður, og tað er okkurt ið bendir á, at tað er júst tað, ið landsstýrismaðurin í skúlamálum ger í hesum døgum. Elisabeth Holm og Kristinbjørg Høgnesen, studentaskúlalærarar