týsdagur 2. desember 2003síða 35

12 Nr. 229 - 2. desember 2003 Nr. 229 - 2. desember 2003 13 Stjórin á Jarðfrøði- savninum, Sigurð í Jákupsstovu, er verk- frøðingur á Ph.D stigi við serfrøði innan oljuframleiðslu, íroknað drúgvum praktiskum royndum frá boripallum KOLVETNISTØKNI Búi Tyril / PRnewsMedia.com Teir seinastu fýra mánaðir- nar, og teir komandi tjúgu, er stjórin á Jarðfrøðisavnin- um ikki jarðfrøðingur. Hann er hinvegin verkfrøð- ingur og Ph.D innan kol- vetnistøkni, nevniliga 40 ára gamli Sigurð í Jákups- stovu. Hann avloysir Mart- in Heinesen sum hevur far- loyvi vegna serliga ar- beiðsbyrðu í sambandi við fyrireikingar til landgruns- krøv uttan fyri 200 fjórð- inga fiskimarkið. Sigurð í Jákupsstovu skrivaði millum 1998 og 2002 sína doktararitgerð, undir heitinum "Simulation of Gas Injection Processes" og vardi hana við Dan- marks Tekniska Universitet fyri einum lítlum ári síðani. Tíggju ár frammanundan fekk hann sum útbúgvin maskinverkfrøðingur ar- beiði hjá Mærsk Olie & Gas og har arbeiddi hann fyrst sum Well Site Engi- neer og seinni sum kolvetn- isverkfrøðingur; hann starv- aðist í Danmark umframt í Miðeystri og Fjareystri. "At vera Well Site Engi- neer er ofta tað fyrsta ar- beiði ein fær sum verkfrøð- ingur hjá einum oljufelag," greiðir Sigurð í Jákups- stovu frá. "Arbeiðið er praktiskt orienterað, eitt slag av ‘learning by doing’ sum her merkir at seta seg inn í og samskipa arbeiði á einum boripalli. Tað er sjálvandi ógvuliga læruríkt og kanska heldur strævið í longdini, men eg flutti jú upp í hierarkiinum aftan á eina tíð – og eg eri nú sera takksamur fyri royndirnar." Áhugaverd leiting Ph.D verkætlanin, sum varð fíggjað av Gransking- arráð Føroya og Nordisk Energiforsknings Program- mer, snúði seg um teldu- simuleringar av gassinn- spræning í sambandi við oljuframleiðslu – eitt øki sum Sigurð í Jákupsstovu hevur royndir við frá starvstíðini hjá Mærsk. "Hjá oljufeløgum ræður um at fáa sum mest burtur úr einari oljugoymslu," vísir Sigurð í Jákupsstovu á. "Tað kostar nógv at út- vinna oljuna og tað arbeið- ið má, bæði tekniskt og bú- skaparliga, gerast upp á ein so munadyggan og skila- góðan máta sum møguligt." "Í nógvum førum verður gass og/ella vatn sprænt niður í kelduna fyri at økja um framleiðsluna við at gagnnýta fysiskan og kem- iskan skiftivirknað millum løg og goymslugrýti. Í sam- band við útbygging av einari oljuleið er umráðandi at kunna gera álítandi for- sagnir fyri kolvetnis fram- leiðsluni og hvørja ávirkan innspræning av vatn ella gass kann hava; hetta er í stuttum tað sum eg arbeiddi við í mínari Ph.D verk- ætlan…" Tú hevur við øðrum orð- um sæð rættiliga fitt av aktión… Kennist tað ikki keðiligt at koma til Føroya og innstilla seg upp á leitivirksemi? "Eg haldi at leitiarbeiði er sera áhugavert… Hvør veit hvat sum fer at henda í Føroyum? Vit eru stutt síð- an byrjaði at leita, fyrstu loyvini vórðu givin í august 2000. Til samanberingar kann nevnast at BP fann ta stóru ‘Claire’ kelduna vestan fyri Hetland í 1977, og ikki fyrr enn nú verður hon sett í framleiðslu. So perspektivini eru long og Atlantsmótið kemur uttan iva í nógv ár at verða rokn- að sum eitt áhugavert øki millum oljufeløgini." Nýggj loyvi skjótt Ein avbjóðing í sambandi við leiting í Føroyum er basaltfláirnar, sum í fyrstu atløgu tarna seismiska kanningararbeiðið og í aðru atløgu kunnu verða truplar at bora ígjøgnum. "Nógv spennandi arbeiði fer fram í verkætlanum sum seta serligan fokus á júst hesar spurningar við atliti til at menna nýggja tøkni, soleiðis at jarðfrøðin undir basaltinum kann kortleggj- ast neyvari og boringar leggjast betur til rættis." Men øll eru kanska ikki líka optimistisk? "Fólk eru sjálvandi av ymiskari uppfatan um hvørjir teir realistisku møguleikarnir eru… Okk- ara uppgáva er at vísa á at møguleikarnir eru fleiri á tí føroyska økinum. Leitingin higartil hevur verið foku- serað upp á eina skipan í tí sunnaru leiðini har lítið og einki basalt er. Aftaná at fýra brunnar eru boraðir kann staðfestast at vit hava eina virkna kolvetnisskip- an. Amerada Hess brunn- urin boraði ígjøgnum 170 metrar av fláum sum inni- halda kolvetni. Enn eru fýra brunnar eftir at bora í sambandi við fyrsta loyvis- umfar; teir fara at geva okkum meira vitan um møguleikarnar í tí sunnara økinum. Harumframt vænta vit at annað loyvis- umfar, og arbeiðið sum verður gjørt í samband við 9 ára loyvini, fer at viðvirka til at onnur økir og aðrar jarðfrøðiligar skipanir verða kannað – her finnast eftir okkara tykki stórir møguleikar." Sigurð í Jákupsstovu vís- ir á at vit eru bara komin í helvt í okkara fyrsta leiti- umfari og at vit hava allar orsøkir til bjartskygni – tað er, tolið bjartskygni. Fyrsta loyvisumfar gong- ur út um miðjan august í 2006; innan tess skulu fýra royndarboringar afturat gjøgnumførast. Annað loyvisumfar verður í løtuni fyrireikað. "Vit arbeiða við øðrum umfari og væntandi kunnu vit skriva loyvini við árslok 2004," upplýsir Sigurð í Jákupsstovu. Tolið bjartskygni Sigurð í Jákupsstovu er fyribils stjóri á Jarðfrøðisavninum í tvey ár. Foto: Maria Olsen / PRnewsMedia.com – Stóri trupulleikin er tann, at tíðarbilið er vorðið ov langt. Tað skuldi verið kravt, at meiri ferð varð sett á, soleiðis at vit varð- veittu ta vitan, sum vit hava arbeitt upp á oljuøkinum. Her hugsi eg bæði um føroyskar fyritøkur og eisini tey, sum hava veitt cathering og veitt tænastur í útgerðarhavnini. Tí fer henda vitanin fyri bakka, so eru vit illa fyri heldur Kári Høj- gaard, ein av undan- gongumonnunum í oljuvinnuni á Skála- fjørðinum UNDANGONGU- MAÐUR Jan Müller Ein av teimum, sum hevur fylgt við oljumenningini nær sagt frá byrjan er Kári Højgaard, í dag løgtings- maður fyri Sjálvstýris- flokkin. Sum lokalpolitik- ari í Runavíkar Kommunu, hevur hann luttikið í nógv- um av oljuráðstevnunum, sum verið hava í Stavanger og Aberdeen upp gjøgnum øll 90 árini. Og hann hevur so eisini verið ein av heit- astu talsmonnunum fyri at fáa útgerðarhavnina til Runavíkar. Ta søguna kenna vit – har tað loksins eydnaðist at leggja tí fyrstu oljuútgerðarhavnina nakr- antíð í Runavík. Og vit kenna so eisini víðari til- gongdina, sum kanska ikki hevur verið alt ov positiv, nú fýra brunnar eru boraðir og einki lønandi fund enn er staðfest og har tað ganga í hvussu er tvey ár, áðrenn nakað virksemi verður aftur í Runavík. Kári Højgaard var eisini við á oljuráðstevnuni í Aberdeen herfyri. Heim- aftur komin staðfestir hann, at tað er lítil fokus og áhugi fyri Atlantsmótinum sum støðan er í løtuni, tó at feløg hava bundið seg til at bora tilsamans átta brunnar á landgrunninum. - Tað er hugstoytt at síggja, at vit longu hava borað helvtina av brunnun- um, og at spenningurin er minkaður. Hinvegin vita vit, at olja og gass eru staðfest í undirgrundini. Enn hava vit ikki mist mótið. Men stóri trupul- leikin er tann, at tíðarbilið er vorðið ov langt. Tað skuldi verið kravt, at meiri ferð varð sett á, soleiðis at vit varðveittu ta vitan, sum vit hava arbeitt upp á olju- økinum. Her hugsi eg bæði um føroyskar fyritøkur og eisini tey, sum hava veitt cathering og veitt tænastur í útgerðarhavnini. Tí fer henda vitanin fyri bakka, so eru vit illa fyri. føroysku undirgrundini. Og vit vita, at tað eru fýra leitiboringar eftir. Men Kári Højgaard hev- ur ikki mist mótið fyri tað. Hann er bjartskygdur og tolin maður av lindi og heldur tað man fara at ganga rætta vegin. Hann dugir ikki at síggja nakra orsøk til tess, tá oljufeløg- ini enn trúgva uppá tað. Vit vistu, at sannlíkið fyri at finna olju var sera lítið, og hyggja vit til Noregs, so vórðu boraðir nógvir brunnar, áðrenn nakað veruligt var funnið. Kári Højgaard sigur seg annars vera sera spentan um, hvat Amerada Hess veruliga hevur funnið í Marjunbrunninum. Kári Højgaard hyggur frameftir: – Enn hava vit ikki mist mótið Kári Højgaard hevur ognað sær vitan um oljuvinnuna á mongum oljumessum. Her er hann við á oljumessuni í Aberdeen herfyri Mynd Jan Müller C M Y K 13 12