leygardagur 14. februar 1998síða 22

Viðmerking Bjørn á Heygum og uppskot hansara - ein hottan moti rættartrygdini Bjørn á Heygum legði sum kunnugt herfyri, saman við politiska samstarvsfelaga sínum, Ola Breckmann, fram uppskot til lóg um før- oyskan arbeidsrætt Tad er ikki av tilvild, at tað eru hesir báðir pers6nar, sum í felag leggja fram hetta uppskot, sum ikki bert er ein hóttan móti fakfe- lagsstættini, men eisini er em óhugnalig roynd at traðka niður nakrar av teim- um mest týðandi táttunum í tí rættartrygd, sum vit meta sum eina sjålvfylgju í einum demorkatiskum samfelag Uppskotsstillararnir, og serliga løgfrødingurin Bjørn å Heygum, sum åtti at havt skil fyri vanligum grund- leggjandi demorkatiskum rættindum, hava roynt at bilt fólki inn, at í Føroyum valdar fullkomin ruduleiki á arbeiðsmarknaðinum, og at ein arbeisrættur skal fáa skil á hesm viðurskiftum aftur Føroya fólk og ikki minst føroyski veljarin eigur tó at vita, at Bjørn å Heygum sigur ósatt, tå hann i fjøl- midlunum tykist at leggja føroysku fakfelagsrørsluna undir ikki at virda galdandi sáttmálar og siðvenjur. Tey, sum hava minsta skil á fakfelagsvidurskiftum, vita, at í grannalondum okk- ara, og ikki minst á evrope- iska meginlandinum, eru nógv fleiri og meira álvar- som tiltøk (td. verkfall, fysiskar blokadur o.a.) á arbeiðsmarknaðinum, enn vit hava í Føroyum Tað er tí einki annað enn valagn, tá Bjørn á Heygum við ræðusegum sínum roynir at billa Føroya fólki inn, at føroysku fakfeløgini 'g føroyski løntakarin hava skapt ruðuleika á arbeiðs marknaðinum Lógaruppskotið hjá Bjørn á Heygum, løgfrødi n okKara he 1 Jonsku u IKK % kt r tyr um Á % ur k 10 kk vvirtikið ngur ér annar. nevr KK ir rði sn ne ér setir N , % i 1 Kija øge T i KK t r hú í ug øg Í Íttar Í á á u u øg % r g10 hevu ggavu ildina ella ikki, so er tað ein spurningur, sum átti at havt verið nevndur í viðmerking- unum til nevnda lógarupp- skot. Ætlanin at »revsa« føroyska løntakaran Sambært grein 13 i lógar- uppskotinum, so skal ar- beiðsrætturin kunna revsa tey við bót, sum bróta gald- andi sáttmála Vert er at hava í huga, at sambært lógaruppskotinum hjá Bjørn á Heygum og Óla Breckmann, so eru tað ikki bert feløgini á arbeiðsmark- naðinum, sum skulu revs- ast við bót, men eisini før- oyski løntakarin, sum per- sónliga kann áleggjast bót um hann ger brot á galdandi sáttmála. Í viðmerkingunum til lógaruppskotið framgongur klárt, at td. ein løntakari skal kunna dømast at gjalda bót til arbeiðsgevaran sjálvt um arbeiðsgevarin ikki hevur mist eina krónu or- sakað av sáttmálabrotinum. Talan er tí um eina revsing, ið fyri okkum er púra fremmant, tí vanliga siga vit, at borgari ikki kann revsast, um hann ikki hevur framt eitthvert lógarbrot Kanna vit støddina av teimum bótum, sum danski arbeiðsrætturin hevur dømt, so er ofta talan um hert stórar upphæddir Tað, sum vit eiga at spyrja okkum sjálv um er, um hetta lógaruppskot, sum skal geva arbeiðsrættinum heim- ild at dóma føroyska løn- takaran revsing (bót) er í tráð við vanligu regluna um, at borgarar landsins skulu viðgerast eins Svarið er nei, tí ætlanin hjá Bjørn á Heygum og meduppskotsstillara hans- ara er, at bert partarnir á arbeiðsmarknaðinum skulu kunna revast fyri sáttmála- brot Vanligi føroyingurin spyr st jálvan, hví Bjørn Hey um skal royna at gera lørovska løntakaran tr jørdurr Biø g u KA 1T tu 17 u at aktør eknar, handilsm skoði reiðarar skum slag, eisini skulu revsast við bót, um teir ikk halda teim sáttmálar teir I tarvsbólka sur r f nmanfyri þú g rå att k T 4 Kk 18 1 1 Bar 8 KEY ólu jen kir Biør Heveurn KK ur 1 bólk 1 b 3 teir bróta ørdar sáttmálar? tíðindablaðið SOSU Tað er eingin ivi um, at uppskotið hjá Birni á Heyg- um og Ola Breckmann leggur upp til, at gera mun á borgarum landsins. Eftir uppskotinum, so skalt tú kunna dømast bót, um tú sum t.d. løntakari ikki held- ur galdandi såttmål, men tað skal ikki hava somu avleið- ing, um ein sakførari ella handilsmaður ikki heldur ein sáttmála um keyp ella sølu. Eg skal eisini vísa á, at lítið fantilsi tykist vera á lógaruppskotinum, tí í $ 13 verður hvert um annað víst til >sáttmálabrot< og >lóg- arbrot/lógbrótari<, so ilt er at fáa skil á, um uppskots- stillararnir vilja hava revs- ingina tengda at sáttmála- broti ella lógarbroti, men hesin hurlivasi vísir greitt, at Bjørn á Heygum hevur ilt vid at skilja millum sått- ålabrot og lógarbrot, og hetta er kanska ein av or- søkunum til, at hann er vid at seta fram slíkt lógarupp- skot. Viðvíkjandi teimum hag- tólum, sum eru tók um rætt- armál, sum vidgjørd eru í danska arbeiðsrættinum, so vísa kanningarnar, sum Ole Krarup professari gjørdi í 1980, at meginparturin av málunum vóru mál, har ar- beiðsgevarafelggini stevndu fakfeløgunum, so tær ódokumenteraðu met- ingar, sum útvarpið hevur fingið fatur á herfyri, eru neyvan eftirfarandi. Vit innan fakfelagsrørsl- una er nøgd við ta skipan, vit hava, har vanligu regl- urnar um endurgjald eru galdandi, og hetta hava fleiri av grannalondum okk- ara eisini valt í staðin fyri at gera partarnar á arbeiðs- marknaðinum kriminell við at lógarfesta heimildina at geva bót fyri sáttmálabrot Bjørn á Heygum og rættartrygdin Umframt at leggja upp til, bert ávísir samfelags- 1 ØMAast labrot, sc í Mætt ul, at dom arbeiðsrættinum skulu kunna skjótast inn fyri annan rætt ella fyrisiting- arligan Stovn Vid ødrum ordum vil løg- tingslimurin og løgfrøding- urin Bjørn å Heygum seta i zildi lóg, sum ikki bert revur arbeidsrættinum i rr 1 t KiImna al áleggja ávísum felagsbólkum revsing áttmálabrot, men hann taka frá hesum rgarum rættin at royna avgerð hægri rætti { Kunni yýna ett nægr rætt er, sum einum og hvørj- um demokratiskum samfe lag ein høvudshornasteinur tá talan er um rættartrygd Borgarin, sum ikki er nøgdur við avgerðina, sum Føroya Rættur tekur, hevur sjálvsagt rætt til at skjóta avgerðina inn fyri lands- rættin, og fyri allar føroy- ingar er tað helst heilt óhugsandi, at hesin rætturin at royna mál sítt í hægri rætti verður tíkin frá okkum. Tað er sera umráðandi, at allir føroyingar gera sær púrasta klárt, at Bjørn á Heygum og Óli Breckmann við lógaruppskotinum um arbeiðsrætt vilja taka frá okkum rættin at royna eitt mál í hægri rætti, tí teir mæla til, at dómarnir hjá arbeiðsrættinum skulu vera endaligir. Aftur her kunnu vit spyrja, hví skal hendan 6- hugnaliga skerjing av rætt- artrygdin bert vera galdandi fyri partarnar á arbeiðs- marknaðinum? Hví skal t.d. sakførarin, handilsmaðurin og reiðarin, sum verður drigin í rættin, tí hann ikki heldur sáttmálatreytir sínar, framvegis kunna royna mál sítt í hæri rætti, um hann er ónggdur við avgerðina hjá Føroya Rætti, tå fakfeløg- ini ikki skulu hava henda rætt? Eisini munnu teir flestu føroyingar spyrja seg sjålv- ar, hvussu hetta, at taka so munandi partar av rættar- trygdini frå åvisum samfe- lagsbólkum, svarar til tey penu orðini hjá Birni á Heygum undan seinasta løgtingsvali, har hann í fjøl- miðlunum førdi seg fram sum tann persónur, sum skuldi tryggja okkum før- oyingum rættartrygdina. Vónandi sær føroyski veljarin, og ikki minst van- ligi løntakarin, at talan r bert um valagn, og at Bjørn á Heygum í veruleikanum ger beint tvørtur ímóti tí, sum hann lovaði undan valstríð- num Bjørn á Heygum og herferð hansara móti fakfelggunum I Dimmalætting leygardag in 7. februar 1998 avdúkar Bjørn å Heygum veruliga andstygd sina móti før oysku fakfelagsrørslur Tad er ilt at skilja, at hesin persónur, við sínum fakfe- lagsfíggindaliga hugsunar- hátti kann hava virkað sum semingsmaður Greinin í Dimmalætting er úr enda í annan ein illgit ing av føroyskum fakfelags rørsluni, og tað er nógv fyri at síggja, at hesin maður, við síni ófantaligu skriving skal ditta sær at tosa um út søgnina hjá øðrum Hví sígur Bjørn um í greinini ósemja um lønina á Porker is Roykivirki«, tá hann veit, einaferð var Nr. 30 — 14. FEBRUAR 1998 at talan var um arbeiðsgev- ara, sum í mánaðvís hevði goldið arbeiðsfólkinum ov lítla løn, og at hesin arbeiðs- gevari ferð eftir ferð, til fánýtis hevði fingið at vita, at hann rindaði ov lítla løn? Hví ber hann í bøtuflaka fyri arbeiðsgevara, sum í mánaðir ikki rindar løntak- arunum lønina, sum teir eiga rætt til, tá hann veit betur? Greinin í Dimmalætting vísir skilliga, at Bjørn á Heygum ikki hevur áhuga í at lýsa støðuna á arbeiðs- marknaðinum objektiwt. Hann vil heldur lýsa stød- una sum um at tað eru fak- feløgini og løntakararnir, sum bróta gjørdar såttmål- ar, medan hann einki nevnir um tey ótaldu dømir, har arbeidsgevararnir ikki rinda løntakarunum lønina, sum hesir løntakarar eiga til góð- ar. Bjørn å Heygum tykist t6 at hava fingið góða hjálp frå ødrum, tå hann skrivaði grein sína í Dimmalætting, har hann goysir gor og gall yvir fakfelagsrørsluna og serliga Føroya Arbeidara- felag. Tad sæst skilliga, at tey dømir, sum imyndadu sått- målabrotini hjå FA, sum Bjørn å Heygum visir til, eru tey somu sum formað- urin hjá Føroya Fiski- mannafelag í áravís hevur ført fram, so her hevur Bjørn á Heygum tíkið við góðari læru, men at endur- taka hesi ósannindir um FA ger tey ikki meira sonn. Mín vón er, at ikki bert fakfeløgini, men eisini teir túsundtals løntakarar kring landið, við lógaruppskotin- um hjá Bjørn á Heygum og Óla Breckmann, og skriv- ingini hjá Birni í Dimma- lætting, síggja vandan við tí politikki, sum hesir menn standa fyri, og ikki minst nú val stendur fyri durum er tað sera týdningarmikið at hava í huga, hvgrjir polit- ikarar vilja skerja rættar- trygd okkara. Tórshavn, 10.02.1998 Ingeborg Vinther «AN