hósdagur 5. mars 1998síða 2

Skiftið út fólkatingsumboðini Oddagrein NU bert ein vika er til fólkatingsvalið er stórur spenningur um úrslitið av valinum. Seinasta veljarakanningin vísir nevniliga, at tað er sera tætt millum teir fýra stóru flokkarnar, minni enn 4%. SAMBÆRT veljarakanningini standa fóika- flokkurin og tjóðveldisflokkurin til at fáa um- boðini. Men stutt er niður til sambandsflokkin og javnaðarflokkin. HÓAST talan er um val til eitt danskt ting, so er greitt, at fólkatingsvalið er eisini er eitt slag av startskoti til legtingsvalið, sum verður um ikki so langa tíð. Úrslitið av fólkatingsvalinum verður tí eisini eitt gott barometur fyri gongdina við eitt komandi løgtingsval. HYGGJA vit so eftir tølunum, so er greitt, at tað eru tjóðveldisflokkurin og javnaðarflokk- urin, sum standa til storstu framgongdina, meðan sambandsflokkurin er tann, sum er taparin. Eftir okkara tykki kann hetta helst eisini blíva tendensurin til komandi løgtings- val. Hvat tjóðveldisflokkinum viðvíkur, so nýtist honum ikki at gera stórvegis fyri at fáa veljarar, tí tað liggur líkasum í luftini — við ollum banka- málinum í bakspeglinum — at fólk vilja vísa sína ónegd við førda danska politikkin og harvið atkvoða fyri tjóðveldisflokkinum. Her liggur tí ein stór uppgáva hjá javnaðarflokkinum at gera fólki greitt, at her hevur flokkurin eisini nakað at bjóða uppá HINVEGIN vita vit, at tjóðveldisflokkurin fer hvorki nú ella næstu árini at fáa so mikið av veljarum, at hann er førur fyri einsamallur at stinga út í kortið. Hann verður noyddur til at reka realpolitikk, sum hann hevur gjørt øll hini árini. Ja eitt skifti fordi hetta til, at hann fór í samgongu við sambandsflokkin. JAVNAÐARFLOKKURIN tykist vera tann flokk- ur, sum best fer at at reka realistiskan politikk bæði á fólkatingi og á iegtingi, nú vit fara inn í eina nýggja eld. Flokkurin er ein vinstrahallur flokkur, sum tó eigur tradition fyri at kunna arbeiða tvørtur um miðjuna. Flokkurin hevur hesa seinastu tíðina og gjørdi tað eisini undir Atla sa tíð førkad seg meira á sjálvstýr- isleið, hvat er tað einasta rætta. Flokkurin hevur víst á, hvussu stóran týdning tað hevur, at vit fáa broytt núverandi viðurskifti millum Feroyar og Danmark. Tervur er á einum heilt nýggjum lógarkarmi, sum kann avloysa ver- andi Heimastýrislóg. Vit mugu taka størri á- byrgd av okkum sjálvum, men hetta má verða gjørt við skili og ikki hissini. Stigið hjá javnað- arflokkinum at fáa allar flokkar til at gera upp- skot um framtíðar vidurskiftini millum Føroyar og Danmark er rætt og skilagott, og tað átti at vunnið frama hjá øllum flokkum tó við undan- taki av sambandsflokkinum, sum við verandi leiðslu bara heldur seg fastan í fortíðina. Javn- aðar- og tjóðveldisflokkurin ætla sær ikki at vera partar av oðrum donskum flokkum, tá teir koma á fólkating. Tað ætla fólkaflokkur og samband. Júst henda sannroynd eigur at fáa føroyingar at rakna við og venda verandi fólka- tingsumboðum bakið. Tann tíðin er farin. Nú mugu vit byrja heilt av nýggjum. Erstat Uppundir fólkatingsvalið Hvat er ein realistisk broyting i okkara rikisrættarligu vidurskiftum? At ymiskir flokkar til ymisk- ar tíðir hava ymiskar loysnir til aktuell mál er heilt vanligt. Politiska arbeiðið er tá at samskipa hesi sjónarmið, so- leiðis at ein loysn finst, sum ein meiriluti vil kennast við. Politisku flokkarnir í eini slíkari semju kunnu tá kenna nakað av teirra aftur í semj- uni, men tó ikki alt. Slíkt er tað, sum vit kunnu kalla gott politiskt arbeiði. Tjóðveldisflokkurin hevur nú fingið ávísan vind í segl- ini, og nú verður stovnsetanin av Tjóðveldinum Føroyum havd á lofti í heilum, sum um tað var ein møguleiki, sum lá beint fyri framman. Men taka vit seinastu veljarakann- ingina, so eigur flokkurin uml. 25% av atkvødunum, og tað vil so aftur siga, at 75% ikki taka undir við teimum. Loysingin hevur sostatt ikki ein demokratiksan meiri- luta aftan fyri seg hverki í fólkinum ella á Føroya Løg- tingi. Sambandsflokkurin, sum undir ongum umstødum vil gera nakrar sum helst broyt- ingar í okkara ríkisrættarligu viðurskiftum, hevur sambært somu kanning uml. 20% av veljarunum aftan fyri seg. Tað vil so eisini aftur siga, at uml. 80% ikki taka undir við teirra stóðu um als ongar broytingar. Støda Sambandsfloksins hevur sotatt heldur ikki ein demokratiskan meiriluta aft- an fyri seg hvørki í fólkinum ella á Føroya Løgtingi. Men eftir eru, tá hesi uml. 25% og hesi uml. 20% eru tikin frá, so ein bólkur, sum telur eini 55-60%. Hetta er ein bólkur, sum ikki vil hava loysing, men samstundis heldur ikki, at vidurskiftini fáa loyvi at verða óbroytt. Spurningurin er so, um tað ber til at mobilisera henda meiriluta í fólkinum í einum politiskum samstarvi. Stjornmålanevndin Just hetta er tað, sum Javn- aðarflokkurin nú á øðrum sinni hevur roynt við upp- skotinum um setan av hesi góðu stjórnmálaneynd. Ein nevnd úr Løgtinginum, sum her heima fer undir at sam- skipa sjónarmiðuni hjá polit- iska meirilutanum til eitt skilagott føroyskt útspæl. Til eina føroyska semju um broytingar í vidurskiftunum millum Føroyar og Danamrk. Ein semja, sum ikki inniber eina loysing, hóast Sam- bandsflokkurin í einari des- peratari stóðu nú roynir at skjóta okkum hetta í skógv- arnar. Hann fer enntá so langt, nú veljaratølini fara eftir hæli, at hann einsamallur tekur sær æruna av øllum framstigum, sum hend eru sidan krepp- una. Hvørki aðrir flokkar í samgongu ella Várharra eiga longur nakran leiklut. Tosk- urin kom aftur á grunnarnar, tí Edmund vildi hava hann. Okkara ríkisrættarligu við- urskiftu skulu ikki gerast kastibløka í danska fólka- tingssalinum.Tað er ikki á danatingi hetta arbeiðið skal gerast. Tað nyttar lítið Heina O. Heinesen ella nøkrum ødr- um tjóðveldismanni at boða frá stovnsetanini av Tjóð- veldinum Føroyum á rødara- pallinum á Christiansborg, tá øll onnur vita, at teir ikki her heima eiga ein meiriluta. Hverja stóðu skulu danir hava? Eins lítið nyttar tað Johan- nes Martin Olsen ella nøkr- um ødrum sambandsmanni ferð eftir ferð at føra fram á Christiansborg, at eingin stavur skal nemast ella broyt- ast í galdandi heimastýrislóg, tá øll onnur vita, at teir ikki hava meiriluta fyri tí her heima í Føroyum. Í so máta kann sigast, sum so mangan áður er ført fram, at besta trygdin fyri, at einki fer at henda á sjálvstýrisleið eru bæði Tjóðveldisflokkur- in og Sambandsflokkurin. . R Realpolitikkur er at føra út í lívið tann politikk, sum hevur ein meiriluta aftanfyri seg. Hvørki sambandshugsjónin ella loysingin hava henda meiriluta, men hinir flokkar- nir á tingi sita inni við møgu- leikanum. Tí er einasta loysnin, sum hevur ein realistiskan møgu- leika, tann loysnin, sum Javn- aðarflokkurin hevur víst á. Fyrr ella seinni fara vit at ásanna, at so er. Men vit kunna geva eina týðiliga ábending longu nú við fólkatingsvalið við at geva Javnaðarflokkinum eina álitisváttan. Jóannes Eidesgaard Sjálvbjargni Tyskvøldid var framløgu- sendingin hjá tjóðveldis- flokkinum, og má eg siga at eg var ikki sért forvitin at frætta, hví tjóðveldismenn stilla upp til hetta danska ting, sum teir plaga at taka til, og hvat teir ætla at gera har. Hóast teir báðir oddafisk- arnir í flokkinum ikki lutt6ku, so var mang ført fram, fyrst og fremst um loysing og tjóð- veldi. Men har varð lítið itøkiligt sagt um, hvat hesin flokkur vil í fólkatinginum. Tó har var ein grundgev- ing fyri at velja tjóðveldis- umboð í fólkatingið, sum eg legði merki til, og tað var, at tjóðveldisflokkurin vil vera til staðar, tá heimastýrislógin skal til viðgerðar á fólkatingi. Hetta er sanniliga áhuga- vert, at tjóðveldismenn ætla sær til Danmarkar at viðgera heimastýrilógina, tí her í Før- oyum vilja somu menn einki realistist gera við ríkisrættar- liga spurningin. Tá føroyingar fóru til Dan- markar eftir kriggid at sam- rådast um rikisrættarligu stóðu okkara, vóru teir ikki samdir. Tað var stór skomm, og tað gjørdi stóðu føroyinga veika. Hetta má ikki endurtaka seg. Tí hevur javnaðarflokkur- in lagt uppskot fyri løgtingid um setan av stjørnmålanevnd at gera uppskot um nýggja skipan av viðurskiftunum millum Føroyar og Danmark. Hesin framferðarháttur skal tryggja, at vit eru vorðin samd, áðrenn vit fara at tosa við hin partin. Upppskot javnaðarfloksins liggur nú í rættarneyndini, og ikki eru serlig útlit fyri und- irtøku frá hinum flokkunum. Hetta er triðju ferð, at javn- aðarflokkurin roynir at fáa sett eina stjórnmálanevnd, men ikki hevur eydnast at fáa hetta samtykt í løgtinginum. Heldur ikki tjóðveldis- flokkurin hevur tíkið undir við hesum máli, sum er eitt avgerandi stig á leiðini móti stórri sjálvbjargni. Hví? kunnu vit spyrja. Man tað vera tí, teir eru bangnir fyri sjálvstýrinum? Í sendingini tyskvøldid varð eisini sagt, at hetta verð- ur seinastu ferð, at vit føroy- ingar velja fólkatingsumboð. Eg skilti tað so, at tá fólka- tingsval verður aftur, eru rík- isrættarligu = vidurskiftini broytt. Hetta er tað, sum javnað- arflokkurin virkar fyri. Men við tí mótvilja, sum tjóðveld- isflokkurin vísir hesum máli á løgtingi, verður tað ikki tjóðveldisflokkinum fyri at takka, um hetta eydnast. Javnaðarflokkurin er ein- asti flokkur, sum tekur ríkis- rættarliga spurningin í álvara í Føroyum, og eitt javnad- arumboð á fólkatingi er besta trygdin fyri at føroysku sjón- armiðini koma væl fram, tá hetta mál kemur til Danmark- ar. Besta leiðin móti størri sjálvbjargni er at stuðla javn- aðarflokkin eisini til fólka- tingsvalið. Marita Petersen Øllum tykkum sum sýndu samkenslu og hjálpsemi, tá kæri maður, pápi, verpápi, abbi og langabbi okk- ara HANS PAULI HANSEN Haldarsvík andaðist og varð jarðaður. Tøkk til tykkum øll, sum vóru um hann, tá hann var sjúkur. Tøkk til berarar, sangarar, gravarar og annars øll sum hjálptu til við jarðarferðini. Tøkk fyri blómur, kransar, uppringingar, brøv og peningagávur. Og til tykkum sum fylgdu honum á hansara seinasta hvíldarstað. Fyri tey avvarðandi Tensa og børnini