fríggjadagur 6. mars 1998síða 23

Nr. 44 — 6. MARS 1998 tíðindablaðið SON 23 Lesarabrav Altjóða kvinnudagurin 8. mars verður hildin ødrvisi í ár! Sensurering av fjølmidlunum Fimmarin 25/2-98. Herfyri samtykti løgtingid eina lóg, sum summir bólkar í samfelagnum hava tikið sum eitt kærkomið amboð til at avmarka møgu- leikan hjá sjónvarpinum at senda sex og harðskap. Tað er kanska eitt prinsipmál hjá onkrum religiøsum bólkum, serliga upp undir val, tá ið atkvødurnar frå hesum bólkum eru avgerðandi fyri nakrar politikkarar, men í mínari verð er tað tvætl, og um ein sensurur verður gjøgnumførdur, kann hann bara fåa symbolskan tydn- ing og annars verða til for- tred hjå teimum, sum senda føroyskt sjónvarp. At argu- menteringin hjå fortalarun- um fyri sensuri nærum bara snyr seg um sex, medan grovur meiningsleysur harðskapur fer mestsum óátalaður aftur við borðin- um, er eisini hugvekjandi. Tað skal eisini beinanvegin staðfestast, at eftir mínum tykki sendir sjónvarpið ikki nógvan grovan meinings- leysan harðskap. Problemið er jú nógv stórri enn hatta, tí at Sjón- varp Føroya hevur bara ein avmarkaðan part av markn- aðinum. Fylgisveinasjón- varp og video er nógv stórri. Trupulleikin hjá sensurfólk- inum er bara, at tann bitin er Ov stórur at gloypa, so best er at halda seg til ein, sum er minni, tí tað gevur jú eisini umtalu í pressuni. Sama prinsippið sum um- hvgrvisbólkarnir hava við- víkjandi grindadrápi. Jenis av Rana førdi fram f fimmaranum, at vit skuldu seta ein føroyskan standard og nyta føroyska mentan til at skapa hendan standard. Tað ljóðaði eisini sum um starvsfólkið í sjónvarpinum eru mentanar- og gudloys- ingar. Eg havi altíð ímyndað mær at tolsemi var ein týð- andi partur av føroyskari mentan. Tað sum Jenis av Rana umboðar er í mínum eygum reindyrkað fanat- isma. Og ikki er tað so løgið heldur, tí teir flestu av teim- um religiøsu bólkunum av hasum slagnum hava sín uppruna í amerikansku mið- vesturstatunum, har religi- øsur galskapur og racisma, oftast hond í hond, hava rættiliga fríar ræsur. Argu- menteringin var eisini flót- andi og generell, og tá ið Jenis, eftir at hava kritiserað standardin hjá Tróndi Djur- huus, var spurdur konkret um, hvussu hann hevði gjørt, fór hann, í besta Paula Ellefsen-politikkarastíl, út at sveima. Hann misti (les: »slepti«) jórðsambandinum og hevði enntá eina himm- alska hyggjarakanning til at stuðla pástandinum um, at hansara sjónarmið var í meiriluta millum fólk. Sam- svarar ikki heilt vid úrslitið av seinasta løgtingsvalid. Forboðsmentaliteturin hev- ur heldur ikki stóra virðing fyri vanligum viti og skili, sum annars varð høgt í met- um fyrr í tíðini. Eitt argument var at í sosialt veikum heimum hava børnini ofta fría at- gongd til sjónvarpið allar tíðir av samdøgrinum. Tað, sum eg havi sæð av tílíkum er, at sosial og fíggjarlig trongstøda ikki er nøkur forðing fyri at hava bæði parabol og video, og at hesi tól ofta hava ein órímiliga høgan prioritet. Fortreing- ing av einum alt og beiskum veruleika er ikki nakad ókent fyribrigdi, og tå her moralskt og mentanarligt vaktarhald í Sjónvarp Før- oya helst ikki stórvegis áhuga. Tað munnu helst verða tey fægstu sum tíma at hyggja eftir øllum, sum verður sent í sjónvarpinum. Sjálvandi, tí ikki øll hava sama áhuga og mong hava heldur ikki tíð til at siga so nógv framman fyri sjón- varpinum. Men Jenis vil ikki gjalda sjónvarpsgjald uttan so, at tað sum sent verður fellur innanfyri hansara áhugagki. Hetta segði hann heilt konkret. Og tá eru vit komin hartil, at vit ikki bara skulu nýta mor- alska standardin hjá Jenisi. Vit skulu eisini hyggja eftir tí sama sum Jenis. Svørt út- lit fyri hyggjaratalinum hjá sjónvarpinum. Tað næsta verður helst, at tað verður álagt Sony og Philips at framleiða serlig sjónvarps- tól til føroyingar. Tey skulu ikki kunna sløkkjast, tey skulu bara kunna taka eina kanal, og hon skal vera læst til frekvensin hjá Sjónvarp Føroya. Tað undrar meg annars, at Jenis heldur seg hava tíð til at hyggja eftir øllum, sum verður sent í sjónvarpinum, tí hann hevur jú, umframt læknastarvið, løgtingssessin og trúboðaravirksemið, eis- ini moralska og mentanar- liga vaktarhaldið um hendi. At minnilutar verða hoyrdir og hava sín part av ávirkan á samfelagsviður- skiftini er ein náttúrligur partur av demokratinum, men at teir sleppa at halda so nógvan gang er eitt tekin um, at tolsemi føroyinga er ovurstært og at f minsta lagi tnan parturin av føroysku mentanini er ljóslivandi. Tað er kanska eisini eitt tek- in um, at gamli føroyski ótt- in fyri rpesti og helviti eisini livir í best alagi, og at fólk flest fara undan tá onkur sjálvbestaltaður fidus-Jesus sveiggjar teimum heilagu skriftunum, sum um tær vóru hansara egna uppfinn- ilsi. Tå eg var barn i tryssun- um hendu ikki tær stóru broytingarnar í tí elektron- iska undirhaldsídnaðinum. Tað gekk meira lagaliga fyri seg. Nú í 1998, henda koll- veltingar hvgnn dag, og vit hava sum foreldur eina stóra uppgávu sum okakra for- eldur ikki høvdu, nevniliga at læra børnini at fara við hesi øgiligu undirhalds- rúgvu, sum floymir innyvir tey. Og hvørja åvirkan tað hevur å børn flest bara at seta teimum forbod, tað vita tey flestu. Harafturat haldi eg, at tað innanfyri = endamálsgrein fólkaskúlans mátti funnist rúm fyri frálæru í frásorter- ing av elektroniskum burt- urkasti. Tað er skelkandi at síggja, hvussu lítið undir- vísingin er broytt síðan eg gekk í skúla í 60-unum og 70-unum. Summar bøkur eru tær somu, og ein rúgva av teimum somu lærarunum koyra tað somu undirvís- ingina. Stødufesti kann vera gott, men tad skal valdast. Sjálvandi skal sjónvarpið vanda sær um, hvat tey senda, og tað gera tey eftir mínum tykki eisini heilt væl, men, sum tað eisini varð ført fram í sendingini, hvar enda vit, um vit fara t innføra sensur? Hvør skal avgera, nær vit ganga demokratinum ov nær? Og hvør hevur rættin til at av- gera, hvat føroyskt mentan er? Norðoyri 28/2-98 Dånjal J. Hansen Veljið soleiðis, at hetta verður seinasta fó Tað er sum at hoyra líksong at hoyra sambandskvinnurnar og -menninar, sum nú biðja okk- um avnokta okkara sjálvsvirð- ing og sjálvsálit. Líksong yvir øllum, sum eitur føroyskt treysti og áræði. Sambandsflokkurin biður um nakað av okkum, kann vera hóskandi framman fyri Gudi, nevniliga at ásanna, at vit eru lítl og veik, ein ásannan, sum vit finna í sálmum og ðrum trúarorðum. Men tað, sum sambands- flokkurin vil, er at vit skulu hava hesa religiøsu støduna til Danmarkar, sum hann sjålvur hevur. »Vit klåra okkum ikki sjålv«, sigur sambandskonan avgjørd. Hvussu veit hon tað? Satt at siga, so veit hon tað ikki Hon byggir ikki á vitan, hetta er ein trúargrein hjá henni. Tað ringasta er, at boðanin hjá sam- bandsflokkinum av hesari pá- trúgv hevur verið so ágangandi og knýtt at so nógvari makt gjøgnum søguna, at hennara virðistýnandi misálit er seyrað niður í tað ótilvitaða sálarlívið hjá føroyingum. Haðani verð- ur tað kallað fram, tá ið sam- bandsflokkurin hevur brúk fyri tí, og tað brýtur seg fram sum isakøld, óskilvís, ræðsla fyri ikki at fáa mat í munnin og fyri at vera óhjálpin. Bjargingin sum sambandsflokkurin bjóðar í hesari irrationellu ræðsluni, sum hann sjálvur hevur skap- að, er eitt ímyndað >Dan- mark<, sum ber brá av hini guddómligu hjálpini í kristna hugarheiminum og av tí al- góða foreldraveldinum í ti dulvitaða smábarninum, sum býr í tí vaksnu sálini. Tað sær út til, at tað ger tað sama, hvat tað veruliga Danmark ger og hvussu viðurskiftini hava ver- ið okkaramillum, tað broytir ikki lognbráina hjá, í hvussu er teimum gomlu, í sambands- flokkinum av »Danmark« sum tí algóðu, alvaldandi veru, lýsandi sum ein náðisól yvir Føroyum — ið annars høvdu ligið svartar. Konsekvent sam- bandsforeldur mugu siga við síni børn:«Okkara foreldur kláraðu ikki at føda okkum Tey nyttadu einki. Vit klåra ikki at føda teg. Vit nytta einki Okkara land nyttar einki, tað klárar ikki at føda teg. Tú fert ikki at klára at føda teg. Dan- mark má føda teg.< Fær teirra hugmynd ta undirtøku, sum tey Ikatingsval Í Føroyum ætla og vilja, so kann tad henda, at hon verður ein sjålv- uppfyllandi spádómur, so at trúargreinin um ósjálvbjargni gongur út. Tí >lítið kemur av lítlari vón<, sigur orðatakið Vóna og krevja vit lítið, tá kann so lítið spyrjast burturúr Seta vit okkum neyðarslig, smá mál, so mikið neyðarsligari málum náa vit. Men seta vit okkum sømilig mál, tað er fult frælsi og ræði á egnu viður- skiftum okkara, tá verður grundarlag fyri einum sonnum tjóðlívi í Føroyum, ið kann loysa andliga megi, sum enn liggur bundin í fólkinum, okk- um til eydnu og sóma Turið Sigurðardóttir A ———————— /——————{—— /—2—/——idieiueisi Altjóða kvinnudagurin verður av ymsum orsøkum hildin ødrvisi í ár enn so mangan fyrr Byrjað verður við Kvinnukveldi uppi á loftinum á Café Natur leygarkvøldid tan 7. mars kl. 22 og varar líka til sunnunáttina tann 8. mars kl. 01. Har verður »Speakers Corner< við mikrofon, so øll áhugað kunnu siga sína hugsan um mål, sum upptaka kvinnur í hesum døgum. Annars verður tónleikur, sangur, prát og vanligur caféhugni Havið Grønu sangbók við! Atgongugjald er onki, men høvi verður at keypa sær bæði mat og drekka. Næsta sunnudag, tann 15. mars, verður Berit As aftur í Føroyum, og hon fer tann dagin at halda tveir fyrilestrar í Sjónleikarhúsinum í Havn. ; Tiltakið byrjar kl. 15, og evnini verða: Árin av veikum radioaktivum geislingum á heilsuna hjá fólki, og tann seinni eitur: Hevur heimurin ráð til kvinnur? Amnesty International fer eisini sum vant at hava framsýning og innsavning av undirskriftum í Sjón- leikarhúsinum hendan dagin. Atgongugjaldið er 50 kr. og umfatar eisini drekka- munnin í steðginum millum fyrilestrarnar 8. mars tiltakið í ár endar við eini longri gjøgnum- gongd av teimum fimm herskarateknikkunum niðri í Mettustovu mikukveldið iann 18. mars ki. 19.00. Tað seminarið kallast: Kyn, makt og mål, og kostar 40 kr. við drekka. Atlar kvinnur eru hjartaliga vælkomnar! Loysingar- romantikkur ella loysingarveruleiki Eg vildi ynskt — og helst allir føroyingar við mær — at vit kundu havt einar fríar og fræls- ar Føroyar við 40-50.000 glað- um føroyingum, ið allir høvdu tað gott bæði materielt og sál- arliga. Ja, hetta er mítt ynski. Nú er tað tó so, at tað er sjáldan, at ynski ganga í upp- fyllilsi uttan nakað. Oftast er tað so, at tú mást gera upp, hvussu stødan er, hvat grund- arlag hevur tú at standa á, og hvussu vil tú røkka tínum máli Við øðrum orðum, hvussu fært tú ynski uppfylt Turrisligt — men veruleiki. Í dag er veruleikin, at lívsgrund- arlag er ikki fyri 45.000 fólk um í Føroyum, um vit skulu hava á leið sama liviføt, sum nú Við ødrum orðum kunnu vit tíverri ikki vera blokkstuðulin fyriuttan. Soleiðis er tað bara Men tíðir kunnu broytast. Vit fáa kanska nýtt lívsgrundarlag innan leingi. Hver veit? Ti ræður um longu nú at fáa ein nýggjan nútíðarhóskandi virði- ligan sáttmála við Danska rík ið, sum greitt tilskilar rættindi og skyldur í einari framtíðar samvinnu. Hetta er stórarbeiði ið má gerast, um okkara fólk skal hava vinnuliga Konstruktivur sum Javnað arflokkurin altíð er, so er hanr framtíð einasti flokkur. ið hevur mið vísa ætlan um hett Ynskja kunnu vit altíð. mer oftast skal konstrukti urbeiði til, áðrenn ynski er uppfy veit vanlig! førovingurnin san an við Javnaðarflokkinum Tummas Arabo, valevni Javnaðarfloksins Alt innan gólv... Ókeypis tilboð verða givin. Vit ferðast um alt landið Skemmingsgeta 19 100 Tórshavn Tlf. 18875 - 88875 Fax 18809