fríggjadagur 6. mars 1998síða 25

A A—— "beo Nr. 44 — 6. MARS 1998 tíðindablaðið Sosa 25 Vinnan grund- vøllur okkara Eingin tjóð, lítil ella stór, kann vera inntøkur fyri uttan. Og í allar flestu fórum er tað eitt ella annað slag av vinnulívi, sum rindar samfelagsraksturin. Tí má og skal vinnulívið bera seg Afturvendandi spurningurin tá tosað verður um føroyskt tjóðveldi er: „Hvussu skulu vit megna at gjalda samfelagsraksturin, tá fíggjarstuðulin frá dønum ikki longur er veruleiki<? Og nógv kæra sína neyð um, at tey fáa einki itøkiligt roknistykki sett upp og sum prógvar, at vit fara at klára okkum sum sjålvstød- ug tjóð. Nú er tað ikki bara sum at siga at seta upp roknistykki fyri, hvussu vit skulu klára okkum ár 2005, ár 2014 og ár 2030. Og tað haldi eg er líka- mikið, um vit eru sjålvstødug tjóð ella eitt danskt amt. Her havi eg hug at vísa á orðini hjá íslendska forsætisráðharra- num, Davidi Oddsson, sum vísti á, at var treytin at allar familjur skuldu hava rokni- stykkið púra greitt, so stóðu ikki nógv hús í Havn. Heldur enn at seta upp rokni- stykki, sum menn so kunnu diskutera um smálutir í í nógv ár, haldi eg uppgáva tjóðveldis- manna vera, at seta upp ftøki- ligar møguleikar fyri at inntøk- ur kunnu fåast til vega at gjalda samfelagsrakturin hjå sjålv- støduga føroyska statinum Vinnulivid Og Tjóðveldisflokkurin vísir sjálvsagt á vinnulívið sum tann samfelagsparturin, ið skal gjalda okkara samfelagsrakst- ur. Og hetta merkir, at sam felagið skal leggja stóran dent á at gera vinnulívið ført fyri á gjalda henda rakstur. My g leikarnir eiga tí at slóða fyr nýhugsar inn Vinnugreinir, og fyri Og grundgegl vir KSEM sjålvs og samfel Henda grundre; verri ikki verið galdandi í før oyskum politikki og tí heldur ikki í føroyskum vinnilívi sein astu nógvu árini. Trupulleikin hevur verið, at vinnulivinum og vinnulívsmonnum hava ikki verið settar tær einfaldu treytir, at vinna skal bera seg. Heldur hevur tað verið soleiðis, at vinnan og vinnulívsmenn hava livað av einari gigantiskari sosialhjålp. Ein kann spyrja seg hvi, hava hesar treytir ikki verid settar vinnuni og vinnulivs- monnunum. Og svarið er ein- falt tad, at tad er ti, at vit hava fingid tann peningin uttan ifrå — fyri einki at gera — sum skuldi nýtast til gjald til samfelags- rakstur. Vinnan er einfalt sloppin undan síni høvudsupp- gávu, tí danir hava sent hundr- aðtals av milliónum henda veg í fimti år Hesin figgjarstudul hevur ti heldur enn at hjålpa okkum, skapt drepandi likasælu og åbyrgdarloysi millum politik- arar, embætismenn og ikki minst vinnulivsmenn. Um treytirnar í framtíðini verða, at vinnan skal bera tann partin av samfelagsrakstrinum, = sum blokkurin úr Danmark ger í dag, so verða aðarar treytir sett- ar okkara politikarum, vinnu- livsmonnum og embætis- monnum. Og hesi verða tå noydd til at arbeida sambært nyggju for- treytunum. Og eg ivist ikki i, at nyggju fortreytirnar fara at gera, at okkara politikarar ger- ast meira åbyrgdarfullir, em- bætisfólkið meira dugnaligt og vinnulívsmennirnir minni sjålvsøknir og meiri álítandi. Hvat er at gera Fiskivinnan verður framvegis okkara høvudsvinna, men hon má tillagast treytunum. T.v.s at hon skal bera seg og tí eisini effektiviserast. Um hetta ikki verður gjørt beinanvegin so rættiliga skjótt. Verða færri ar- beiðspláss tá í fiskivinnuni, so mugu onnur finnast í ødrun VInnugreinun Innan fiskafdnadin mugu og Sk leggja nógv størr irka vøruna, áðreni flutt út. Við øktur SKapa irbeiði i gnum el økta inntøku millum 45-6 milltónir árliga pr. 10.000 tor irkadari vøru erga gjá NOEV stør dent á attern fiskasløg Men eisini aðrar vinnugre ir Eiga at útvega føroyingum arbeiðspláss. Ein møguleiki er smáídnaður. har vit kunnu virka í samstarvi við onnur lond. Antin sum undirleveran- dørar ella í pakkatilboðum. Eitt gott dómi er útgerð til fiski- vinnuna, sum í 70'unum og 80'unum so at síga øll varð keypt úr Danmark. Her kundu vit uttan nakað sloppið upp í samstarv við íslendingar i einum pakkatilboði, har vit t.d framleiddu stálvgrurnar og teir tað tókniliga. Hetta krevur bert, at okkara fyritøkur sleppa at levera til heimamarknadin og soleiðis sleppa at menna seg og royna seg. Annars verður tað alt meira soleiðis innan vinnulívið, at menniskjasligu eginleikarnir er tað týdningarmesta innan framleiðsluna. Og hetta kemur sjálvsagt av tøkniligu menn- ingini. Og sjálvsagt hava før- oyingar eins góðar eginleikar og onnur félkasløg, og tí eiga vit at leggja nógv stórri dent á at føroyingar fáa møgulleikar at menna seg á tøkniliga øki- hum, og at vit tí um nøkur ár kunnu vera við í kappingini á hesum øki. Her krevst eingin råvøra og fløgan er ein brot- partur av tí, vit tosa um í ver- andi vinnu í Føroyum. Um rætt verður atborið, kunnu vit uttan iva skapa fleiri hundrað ar- beiðspláss á tøkniliga økinum á føroyskum arbeiðsplássum. Hetta innanfyri fá ár. Okkurt er eisini, sum bendir á, at tað ber til at skapa vinnu- ligt virksemi av tí, sum land- búnaðurin gevur Satt at siga trúgvi eg, at tað í veruleikanum bert er viljin og hugflogið, sum seta mørkini fyri einari dyggari samfelag menning í einum føroyskun stati. Størsta forðingin er tíverri enn persónligu áhugamálini, ið gera alt ov nógvar av okkara vsmonniun il tunga Finnur Helmsdal, valevni Tjóðveldisfloksins til Fólkatingið Jon Krabbe og folkatingsvalid Í 1918 gjørdist Ísland sjålv- stóðugt ríki, men í kongs- felagsskapi við Danamark Samstundis varð gjørd lóg ella sáttmáli, ið ásetti, at hesin kongsfelagsskapur kundi upp- sigast einvíst av báðum pørt- um, nær tað skuldi vera. Í 1944 segði Ísland ríkjafelagsskapin við Danmark upp Politiska stríð íslendinga fyri politiskum frælsi var mangan beiskt, men við og við skilti Danmark, at soleiðis mátti tað blíva. Rætt er tað, at danir vórðu trystir til at geva eftir, men kjarnin í málinum er, at innast inni skiltu teir, hví Ísland mátti verða sjålvstødugt Ein persónur átti ein heilt serligan leiklut í hesi gongd Hann æt Jón Krabbe, og alla fyrru helvt av hesari øldini ar- beiddi hann í danskari tænastu, — frá 1899 til 1953. Hans Jacob Debes fortelur okkum í síni Islands-søgu, at Jón Krabbe var løgfrødingur og hagfrødingur, mamman var íslendsk og pápin dani. Í 1899 fekk hann starv sum hj maður á ísle 1 sty deildini Keypmannah fimm ár seinni gjørdist hann skrivstovustjóri á íslendsku stjórnarskrivstovuni nska høvudsstadnum. Í 1918 i samband við íslendska full veldið — gjørdist hann umboðs maður Íslands í danska uttan- Fólkatingsvalið A eykaflokstingi í Havn 24. febr. varð samtykt, at Tjóðveld- isflokkurin stillar upp til fólka- tingsvalið tann 11. mars 1998. Millum fýra teir størstu flokkarnar i Føroyum hevur Tjóðveldisflokkurin eina ser- stóðu við tað, at vit ikki leggja okkum út í danskan politikk, at vit líma okkum ikki inn í danskar tingbólkar, og at vit gerast ikki tungan á vágskálini hjá donskum stjórnum. Ella stutt sagt: vit eru ikki til sólu fyri løtuvinning Sambært seinastu veljara- kanningunum í Danmark, so er munurin millum teir tveir sam- gongumøguleikarnar so tepur, at danskir politikarar eru farn ir at seta sítt álit á útnorðurs folkatingsumbodini úr Grøn landi og Føroyum Mt hetta elvir til óneyðuga onøga móti førovingum mi um danskar veljarar, at vit í eini komandi stjórn skulu g kkum út í donsk innanhvs politisk vidurskift kk ist hava brúk Í døgum, nú nógv leik bankamálinun Um Tjóðveldisflokk komandi løgtingsval og fólk ungs r á leið ta undirtøku sum seinastu veljarakanning arnar benda á taka við landsins leiðslu, so verða og vil koma á nógv mál, vit tingast við danir um, eitt óheft umboð á Fólkatingi skapa virðing millum danskar politiskar flokkar — og ikki sum SKUÍU - Og vil nú verða mettir sum lættkeypt klipi/studlar hjá stjórnum Javnaðarflokkurin roynir at billa fólki inn, at teir fara at standa óeftir av danska Javn- aðarflokkinum, um teir fáa mann valdan, men man nakar føroyingur vera so fåvitskutur donskum at hon ella hann tryr slikum møsni og tvætli? Teirra upp runi er deild av danska Javnadartflokkim Fólkaflokkuri OB c y 1 n kons Í Var i k ø TV Sal » ð 1 i ma } kk } omerkin yri yo Sostatt er einasti yg eiharnt ohetltari ÍBroyskari ré í fólkatingi, at tvgum velj av valevnum Tjóðveldisflok sins Jogvan Durhuus Lesarabræv Takk, Eiler! Takk, Eiler! Harri blaðstjóri Kundu tit gjørt so væl at borið Eiler Jacobsen eina tókk fyri tað samrøduni: við Je hann se rå 1 seinasta sunnudag I utva inum Ein annar fiskimaður Ova I eftir hesi in ing, har hesin undangongu maður í føroyskari fiski vinnu fortaldi um sítt IN Báðir hildu vit, at tað hann segði um Atla Dam var væl sagt, serliga tá hann segði ut teir skki vóru samdir ant irs h haldi es hann meinti í politikki. Eik ore idi Ti n tær mon Í n ) í ir greiddi frá at samraðins nar ofta vóru truplar, og a tað ofta var neyðugt at fara heimaftur uttan úrslit í fyrsta umfarið, ti Atli Dam var so treiskur - hann skuldi hava sítt. Í fylgjandi sam raðingum Kom so meira att rat. Eiler s Ól í i ein sera gooui Samraðir reið I Nør mi ur S ci i | ara hegn Ul at samraðast Høvdu fleiri løroyingar minst til, at hest evni eisini kunnu brukast å Christians borg, nú hann letur seg stilla upp all D.J.Jensen, fyrrverandi utrodrarmadur, Tvøroyri | <& pr mn 3 N ók Bier er livbelti / ríkisráðnum Sostatt var I ismadur isk Kant Eftirsum Jon Kr va standandi embætismadur, sí var hann sum vera man lítið frammi alment. Men sum bæði íslendingur og dani, so skilti hann báðar partar fullvæl, og kundi tí byggja brúgv at fáa teir at skilja hvønnannan. Tá ið íslendsk mál hava verið frammi í donskum ráðharra- stovum, so hevur Jón Krabbe kunnað givið danska ráðharra- num og embætismonnum hansara sakliga og sannførandi upplýsingar um íslendsk við- urskifti. Tað hevur óivað gjørt munin í mongum før, og hevur verið til at fáa danir skilja ís lendingar og sostatt eisini verið við til at snara danska Íslands politikkinum Jón Krabbe — h anin av norðurlend londir log er farin, og | É nboð 3 " Mt JK Kr ) 5 7 Sa Olavur Waag Høgnesen ET og Hj HON på LUNE