hósdagur 19. mars 1998síða 16

16 Bjóða vinfólki í Klubban "GOTT KVØLD" verður í Havnar Klubba Leygarkv øldid 28. mars 1998 Til matna frá kl. 19.00-23.00:; Fiskadiskur v Oksaháryggur v. / eimsepli og: choron sós.: soppa sos: Kaffi omanå: Til dansin spæla Rúna & Heygadreingirnir KOSTNAÐUR kr. 250, - 5 > 8 VÆLKOMIN : r S0.- VINARLIGAST BÍLEGGIÐ BORÐ FRAMMANUNDAN ÁTEL 1.1552 ella 1.2736 CET, PÍ — 7] Fóðveldistólk og tey. ið hava áhuga fyri føroysk- um tjóðveldi, hittast til prát og hugna í Mettustovu hóskveldið 19. mars kl. 19.30. Nýggir limir kunnu tekna seg á caféini ella við at senda navn og bústað til Postsmogu 3060, 110 Tórshavn Em FN SOSIALIN tíðindablaðið S08s2u Nr. 53 — 19. MARS 1998 Nakrar stillar hugleiðing- ar eftir greytatos á breyt Eg veit ikki, hvat komið er omanyvir statsskald okkara, Jóanes Nielsen, men er tað nakar, sum kann nevnast sambandsskald, so má tað vera Jóanes sjálvur Herfyri hevur Jóanes Niel- sen havt einar tvær hugleið- ingar um eitt og annað sam- felagsligt í Dimmalætting, tann fyrra var um málning í eini kirkju, sum sambært hesum statsrikna høvundi varð givin kirkjuni av ein- um fyrrverandi bankastjóra í sálarneyð, eitt slag av av- láti, og tann seinna var um pengar til føroyska útgávu og høvundar. Jóanes kærdi seg um, hvussu lítið hesir ymisku grunnar lata til bókaútgávu og høvundar, og hann vildi hava meiri pengar. Hetta var so ið hvussu er tað sum eg fekk burtur úr hesi heldur ógreiðu hugleiðing sum einki hæddarpunkt hevði. Og í Vetrarbreytini mána- kveldi datt so aftur práti inn á føroyska mentan, kanska serliga skaldskap, tá ið tvey umboð fyri skaldskapin vóru á vitjan á breytini, sæð í ljósinum av heimastýris- lógini, og sum eg skilti vóru bæði Jóanes og Jonhard Mikkelsen — partvís — samdir um, at heimastýris- lógin hevði ikki ríkað okk- um á nakran hátt skaldskap- arliga. Aðrenn hana, í 30- árunum, tá ið tvær av bók- um Williams vórðu skriv- aðar, sambært Jóanes, var okkara støsrsti skaldskapur komin undan kavi, men síð- an tá høvdu bøkurnar einki innihald havt. Og Jonhard helt, at vit dugdu ikki i sama mun sum teir gomlu at siga eina søgu. Eg fari ikki í hesi við- merking at leggja meg út í prátið, hvert heimastýris- lógin hevur verið við til at køvt føroyska pennin ella ikki, soleiðis at skilja, at hann onga hugkveiking hevur havt av heimastýris- lógini ella hin vegin fingið tað, tí tað hevði verið tað sama sum at sagt, at síðan kvotulógin kom í gildi fingu vit verri fisk, og kom ein abortlóg í gildi, ja so fingu vit verri børn. Og í somu sending datt so prátið inn á armóðina sum er besta kelda til gyltan skaldskap, og minnist meg rætt var tað Jóanes sum kom við hesi til allar tíðir gald- andi lóg. Í sama andadrag segði Jóanes so eisini, at føroysku rithøvundarnir måttu hava meiri pengar, ti annars fingu teir ikki um- støður at fortelja sína søgu. Eitt sera áhugavert para- doks í míni verð, men lat tað fara. Tá ið eg nú seinastu tíðina havi hoyrt henda statskassa- rikna høvund úttala seg, hevur tað stórt sæð bert ver- ið um pengar, og á ein hátt skilji eg henda rithøvund sum hevur havt so gyltar umstødur at arbeiða i. Nú sigur hann seg bert hava eitt ár eftir í danska statskassa- num, har hann sekti eftir pengum og fekk, og tað er farið at ørkymla og tyngja, at hesin kapitaldansur hjá umboðnum fyri gummi- stivlamentanina syngur síni allarseinastu vers Nú dugi eg ikki at meta um, hvussu mennandi hesin gulldansur hevur verið fyri persónin Jóanes Nielsen, men eg dugi at síggja, hverja ávirkan hann hevur havt á skaldskap hansara Seinasta verkið, Páskaódn- in, sum hann skrivaði í 5 ár, er besta prógv um tað. Og skal okkara skaldskapur dvelja á hesum stødi so for- barmi tann almáttugi okk- um. Jóanes Nielsen er besta dómi um, at hvussu nógvan pening danski statskassin so drenar í henda høvund, so hjálpir tað einki á hansara skrivikynstur og søgan verdur ikki betri av ti, at hann fær 660.000 krónur í 3 ár. Og innihaldi í søguni verður ið hvussu so er ikki betri, tað hava vit sæð. At tosa um pengar og ar- móð at hesi bæði skulu verða drívmegin í hvgr sín- um lagi ella í sama lag til tess at vit fáa stórskaldskap — sambært Jóanes Nielsen — er tað sama sum at siga, at gevur tú einum blindum fleiri túsund brillur fer hann at læra at síggja, og tekur tú tær frá honum, ger hann tað eisini. Uttan mun til um vit fingu eina heimastýrislóg ella ikki, so var ein smádrongur føddur í Føroyum sum fór at skriva skaldskap bædi fyri og eftir at heimastyris- lógin kom í gildi, og skald- skapur hansara er allur góð- ur, bæði tann fyri heima- stýrislógina og tann eftir, ja ikki minst tann eftir. Tá ið tosað verður á slík- an hátt at heimastýrislógin verður drigin inn í skald- skapin, so komi at hugsa um tónaskaldini í gamla Sov- jetsamveldinum, sum ikki sluppu at framføra sín tón- leik í heimlandinum, tí hann var ikki kommunistiskur. Og júst tað, at hesin tónleik- ur var bannaður í gamla Sovjetsamveldinum, gjørdi, at vit vestanfyri tóku ímóti honum við opnum ørmum, uttan tó at skilja hann. Og tá ið nortið var við eisini, at vit keypa ikki bøk- ur longur, er tað ikki so ilt at skilja. Bókin hevur ikki tað sentrala pláss í sam- felagnum í dag, sum hon hevði fyrr í tíðini. Jack Lon- don skrivaði frá sínum æv- intýrum í bók og fólk keyptu bøkur hansara, men vit síggja tey á filmi, og skjótt fara vit at kunna lesa allan skaldskap á Interneti- num. Hetta er rákið og hetta fáa vit einki gjørt við. Heimurin er bæði minkaður og øktur, og vit fáa stórri og stórri atgongd til hann bæði á ein og annan hátt. Uttan mun til um vit hava eina heimastýrislóg, kvotu- lóg ella abortlóg. Søgan í skalskapinum er ikki so forkunnug longur sum hon var fyrst í hesi øld- ini, og tí eru fólk eisini farin meiri og meiri at lesa science-fiction og krimi, tey vilja hava okkurt annað og nýtt, hitt er einki spennandi meiri, vanligi skaldskapur- in, vanligi gerandisdagurin. Men tann gamli fråsøgu- hátturin kemur fram aftur, alt til sína tíð, og tá verður tað, sum verður skrivað nú, lisið og skilt og hálovað, sum vit gera í dag av tí gamla. Ikki tí vit ongan pen- ing fingu úr landskassanum, frå Mentunargrunninum, ella tí vit stóðu á fíggjar- lógini, ella tí heimastýris- lógin var til viðgerar, men tí vit høvdu nakað at fortelja sum samtíðin ikki dugdi at skilja. Og tá fáa vit so eisini yrkjarar sum teir gomlu, sum fólki skilti. Høvudstrupulleikin hjá okkum í dag, er tann, at vit hava læst okkum føst í, at tað eru bert teir gomlu rit- høvundanrir sum duga at skriva. Sami trupulleiki sum Jonhard Mikklesen var inni á, tá ið hann tosaði um før- oyska málið í skúlanum! Jonhard nevndi um skúla- bøkur sum enn verða brúkt- ar, sum hann eisini brúkti, og tað er tað sama við skald- skapinum, teir ungu og nýggju høvundarnir verða als ikki lisnir í skúlanum! Hvør er tað fyri ein myndugleiki, sum sigur, at William Heinesen dugdi betur at skriva enn Gunnar Hoydal? Hvør er tað fyri ein myndugleiki sum hevur felt tann dóm, at mín skaldskap- ur ikki kann brúkast eins væl innan skúlans gátt sum tann hjá Jens Paula Heine- sen? Hvør er tað fyri ein myndugleiki sum hevur av- gjørt, at yrkingar hjá Carl Jóhan Jensen skulu innstill- ast til norðurlendsku virðis- lønina upp í fleiri ferðir og ikki tær hjá Hedin M. Klein? Sjálvur havi eg funnið eitt svar til hesar spurningar, men havi ongan hug at koma við tí á hesum sinni. Ólavur í Beiti Sosialurin - brúka okkum, tá tú brúkar teg! Lesið feskastu tíðindini á interneti- num www.sosialurin.fo