leygardagur 4. apríl 1998síða 11

Nr. 65 — 4. APRÍL 1998 tíðindablaðið ——— ———!iWiawiitwcwee——iIiÐaþw SN ——ahwwwcceeeonen Í og tað, sum onnur halda. Tá ber ikki til at lata sum einki, heldur Bjørn á Heygum. Eitt nú tá løgmadur á sinni fór niður at samráðast við donsku stjórnina, og kravdi 2,7 mió.krónur í end urgjaldi. Tað gjørdi hann eisini av sínum eintingum, og utttan at ráðførda seg við Landsstýrið ella flokk- in. Bjørn á Heygum heldur, at tað er ótrúligt, at slíkur maður hevur meirlutan í Sambandsflokkinum — Tú segði við danskt blað herfyri at lógmaður var ótil- rokniligur og undirgravaði samráðingarnar í banka- málinum. Er vandi fyri, at sama skilið er eitt nú í marknatrætuni við bretar. Hann lurtar td. ikki eftur uttanlandsneyndini? Tad noyddist eg at siga, tá hann útskrivar val, bert tí hann ikki hevði undirtøku í sínum lokalfelag. Tað er ikki hent í verðini áður, at ein leiðari skýtur so langt yvir mál, og tekur eitt heilt fólk sum gísla. Um tað íkki er ótilrokniligt, so veit eg ikki, sigur Bjørn á Heygum. Tekur steðu við attaka onnur av ræði Hann veit eisini, tá vit nevna tað, at løgmaður ikki hevur tikið eitt tilmæli frá uttanlandsnevndini til eftir- tektar. — Edmund Joensen tekur stødu, vid at taka onnur av rædi, sigur hann. — Kann tad ikki fåa av- leiðingar fyri framtíðar oljuvinnuna, at løgmadur vil bíða við útbjóðing á før- , oyskum oki til marknatræt- an, sum hann ikki hevur megnað at greiða, er loyst? Avgjørt. Hetta er ein ál varsligur trupulleiki. Um málið ikki verður loyst rími- liga skjótt, missa oljufeløg- ini áhugan fyri føroyska øk- inum og fara at venda sær aðrar vegir, og koma kanska ikki aftur. — Her hevur hann eisini gruggað málið, so utlitini ikki eru betur enn í banka- málinum, sigur Bjørn á Heygum. Løgmadur dámar ikki mannin Tað var eisini eitt bakkast fyri málið, at Arni Olafson var koyrdur frá sum for- maður í Oljuráðleggingar- neyndini. Grundgevingin sigst vera, at Edmund Joen sen snøgt sagt ikki dåmar mannin? Tað hevur verið tosað um hetta. Sera óheppið er tað eisini, av tí at Arni Olaf- son er ein kapasitetur í økin- um, og at vit nú ongan mann hava, sum kann gera honum arbeiðið eftir. Hetta var ein skeiv og sera óheppin av- gerð, sigur Bjørn á Heyg- um. — Er stýrisskipanarlógin ikki nóg góð,tá løgmadur kann gera so nógvar feilir, uttan tó at tað fær avleið- ingar? — Eingin lóg er frægari enn tey fólk, sum skulu um- sita hana. Megnar tann per- sónurin, ið situr ovast í leiðsluni, ikki at lyfta ta á- byrgd og tær uppgávur, sum er ein treyt fyri at lógin virk- Arsverk og løntakarastørv ar eftir ætlan, so gerst einki, sigur Bjørn å Heygum Eru fóroysku politikar ar ikki førir fyri at arbeiða undir nýggju skipanini? Jú, tað er ikki málið. Trupulleikar standast í slík- um føri, av tí at vit eru so myndugleikatrúgv og bund- in av sidvenjing og lyndi. Ti er torført at hugsa øØr- vísi enn vit altíð hava gjørt. — Vit eru trek at taka av- gerðir í politikki, og gera mistøk, kanska tí vit ikki eru nóg væl upplýst, og ikki fáa ta neyðugu vitanina aftan- fyri hendingarnar. Tá er tor- ført at taka stóðu Vit kunnu siga, at polit- iska skipanin ikki er nóg op- in. Tað hevur ikki borið til at dóma persónar, av tí at tað ikki kom fram, hvat teir gjørdu. Ti sleppa politikarar of- ta snikkaleysir frá skeivum avgerdum, sigur Bjørn å Heygum, sum fer aftur i 80 årini sum dømi um, skeiv- leikar í politisku skipanini. Har visti eingin fyrr enn ov seint, at nakað var galið, júst tí at politiska skipanin var so afturlatin. — Vit hava enn trupulleik- ar av slíkum slag, men nyggja skipanin er kortini munandi betur og tryggari. — Nú eru reglur fyri á- byrgd í almennu umsiting- ina, sum setur krøv til tann einstaka: Skal demokratiið virka, noyðist skipanin at verða enn meira opin, enn hon er í dag. — Fólkið skal hava vitan, og miðlarnir eiga uppgávu- na, at fáa alt fram, fyri at Mánadagsavrik Enn einaferð hevur Óli Breckamann avdikad, at hann ger við tól, sum honum lystir. Í valfepuri blandar hann saman hugtók til ein reypikocktail, sum í roynd og veru er talfusk Mong hava upplivað at fáa ein lut — eina seymimask- inu, eitt sjónvarp ella ein bil — har altíð okkurt er galið. Tað vísir seg at vera "ein mánadagslutur" — ein mán- adagsmodellur. I fóroyska blaðheiminum hava vit eisini ein mána- dagsmodell. Tað er hitt end- urreista Dagblaðið. Eins lít- ið og hitt gamla, ið máttir lúta fyri marknaðarkreftu- num, megnar hetta nýggja at liva upp til tey góðsku- krøv, sum eru galdandi í blaðheiminum. Og fyrst og fremst megnar tað ikki at liva upp til kravið um íkki medvitandi at skriva ósatt. Hetta fingu vit eitt talandi dómi um í Dagblaðnum frá 30. mars — mánadegnum. Hjá Fólkaflokkinum er sjálvandi umráðandi — nú tað stundar til val — at sann- føra fólk um, at tað i Før- oyum gongur framå vid sjeymilafetum. Og at hetta er fólkafloksins politisku avrikum fyri at takka. Um útsagninar so tola eina nærri granskan er líkamikið. Bara tær tæna sínum endamáli. Talfusk Í eini roynd at lýsa ødiliga framburðin, brúkar Óli Breckmann talvurnar um almenningurin kann verða kunnaður um tað, sigur Bjørn á Heygum. Tað hevur júst verið trupulleikin í t.d bankamál- inum, at Edmund Joensen ikki hevur sagt almenning- inum um gongdina, men hevur latið aðrar í Lands- Bergur P. Dam løngjaldingar í nýggjastu Hagtíðindum. Hann vil vera við, at Hagtíðindi vísa, at 3000 ársverk eru komin aft- urat síðan 1994. Blaðstjórin førir fram, at í framleiðslu- vinnunum eru heili 1335 årsverk komin afturat og svarar hetta til ein vøkstur á uml 25%. I privatu tæn- astuvinnunum sigur hann, at årsverkini eru vaksin vid 1468 ella uml. 20%. Sær llla for tann góða føroyska sakin Illa fór tann góða føroyska sakin - bankamálið. Aftan á almannakunngeringina av bankakanningini vóru allir okkara kosnu politikarar samdir um, at føroyingar høvdu eina góða sak. Og tað høvdu vit eisini, tí eyðsæð var, at bankakann- ingin týðiliga vísti, at før- oysku politikararnir høvdu f grein f sinum måli um, at viðferðin, vit fingu, ikki var tann rætta. Men viðgerðin av máli- num í Føroyum hevur verið sera klossut. Meðan danska fólkatingið góða viku eftir, at bankakanningin varð al- mannakunngjørd hevði að- alorðaskifti um málið, hev- ur okkara løgting einki gjørt við málið enn. Løgtingid hevur bíðað eftir útspælinum frá lands- stýrinum. Men hvar blívur hetta útspælið av? Best sum leikur fer, so ger løgmadur ikki matari, enn at skriva út val - at vera sama dag, sum fyrningar- freistin er úti! Eftir hesa gerð visti løg- maður seg kortini so fræg- an, at hann boðaði frá, at hann ikki fór at standa á odda fyri samráðingunum. Tí er tað so lítið høpi í, at hann nú heldur seg vera før- an fyri at standa á odda fyri samráðingunum - bara tí hann hevur fingið eina álit- isváttan í Sambandsflokki- num. Mín hugsan um hetta mál er greið: Latið málið liggja til eftir valid. Tad rætta nú at gera, er at stevna fyri at útseta fyrningarfreistina, og so at fara undir samráðingar eftir valið. Ti tað er øllum púra greitt, at einki gott spyrst burtur úr samrådingum meðan valstríð er. Eirikur Lindenskov valevni Javnaðarfloksins stýrinum um tað. Hvat held- ur Bjørn á Heygum um tað? — Tað er ikki serliga mansligt at skulka sær und- an ábyrgd, og á henda hátt lata aðrar verða skotbjálvar. Tað skilji eg als ikki, sigur Bjørn á Heygum. Hann fer nú at halga sær sjálvum líkum "gloymir" hann tølini fyri almennar tænastur. — Síðan ger Oli Breckmann nógv burturúr at greiða frá, at vøksturin í veruleikanum er uppaftur stórri enn hesi tól benda á, tí lønargjald- ingarnar eru umroknaðar til ársverk. Tí er talan um "nógv stórri tal av fólki, sum aftur eru farin at fáa eina inntøku, enn tey knapt 3000, sum hagtølini fyri lónútgjaldingar benda á" Men júst her kemur fuskið til sjóndar. Blinda eyga Hagtølini fyri lønitgjald- ingar lysa just ikki, hvussu nógv ársverk eru, men ein- ans hvussu nógvir persón- ar hava fingið løn útgoldn- að í vinnugreinini. Og fyri at ongin skal fara skeivur av hesum, er ein stór við- merking, ið fyllir ein heilan teig í blaðnum, har greitt verður frå, nett hvat tølini lýsa. Har verður m.a. sagt ”Eitthvørt lønandi avrik verdur her talt vid sum eitt starv, óansæð hvussu lítil upphæddin er, ið goldin verður í løn. Tvs. At nógv telur við sum starv, sum vit vanliga ikki kalla eitt starv, t.d. nógv ið verður gjørt "framíhjá", ”eyka”, ella "við síðuna av", umframt tað sum fólk vanliga fáast við". Við stórum stavum verður víst til hesa við- merking í talvuyvirskriftini Nidurstødan er also, at Oli Breckmann tulkar tølini øv- ugt av ti tey veruliga visa. I veruleikanum er talid av 11 arbeiðið á advokatvirki sin- um fyribils, men tad er ikki óhugsandi, at hann stillar upp aftur í tinginum eina aðru ferð - og tað verður avgjørt fyri Sambands- flokkin, sigur hann ársverkum væl minni enn talið av løngjaldingum. Just hvussu nógv minni ber ikki til at siga, men øll vita, at tað eru heilt nógv fólk í Før- oyum, sum nærum ongantíð fáa eina fulla arbeiðsviku Tað kunnu flestu timaløntu tosað við um. Harafturat eru — serliga í tænastuvinnunum — nógv, sum hava parttíðar- arbeiði. Hesar løngjaldingar verda allar skråsettar og taldar vid i yvirlitinum Medvitað villeiding So tydiliga fyrivarnini eru tíkin í Hagtíðindum, kann ongin ivast í at Óli Breck- mann medvitandi mistulkar talvurnar. Sjálvur setur hann eina lítla tu við greinina, og ger annars nógv burturúr at reksa upp tel og prosent- vøkstur — alt fyri at økja um trúvirði í greinini Tað er sjálvsagt, at ein politikari, sum stendur fyri vali, ynskir at lýsa sína støðu so góða sum gjørligt Men beinleiðis at venda veruleikanum á høvdi og bera fram so villeiðandi propaganda — tað er ikki bert átaluvert, men beinleið- is forkastiligt Hetta lýsir Fólkaflokkin í einum nøtuhylki. Bergur P. Dam