mikudagur 15. apríl 1998síða 23

Nr. 69 — 15. APRÍL 1998 tíðindablaðið SOS NMN 23 Skotgravakriggj Slóðarin og eltarin um bankamálið Tiverri tykjast føroyingar at vera farnir úr øskuni í eldin í bankamálinum. Fyrst ynsktu okkara kosnu fólk at bjarga bankanum polittiskt fyri ein og hvønn pris, nú vilja tey hava rættarsøkn fyri ein og hvønn pris. Vit mugu ikki gloyma, at orsøk- in til bankakreppuna var politisk, og loysnin tess- vegna eisini må vera tad. Føroyskir politikarar valdu politiskt at bjarga bankanum, h60ast teir vistu, at skuldarbyrðan gjørdist ovurstór. Skulu vit nú fáa endurgjald fyri vánaliga við- ferð í bankamálinum er vert at gera sær greitt,hvønn rætt føroyski skattgjaldarin hev- ur at sleppa burturúr teirri skuldarbyrðu, sum føroyskir polittikarar løgdu á skatt- gjaldaran. Rættarlig åbyrgd Tad eru teir sum halda , at tad verdur torført at åvisa, hvussu bankin og staturin skulu rættarliga åbyrgdast, hóast báðir partar eru til reiðar at lata nakað í endur- gjald. Bankin var møguliga í óndari trúgv um, hvussu Føroya Banki var fyri, men Den Danske Bank handlaði jú við polittikarar, sum ynsktu at bjarga bankakervi- num — ikki at keypa og selja fyritøkur. Tá talan er um statin er greitt, at tær polit- isku skyldurnar mótvegis føroyingum eru misrøktar — men sagt verður, at vit hava ongi fordømi fyri, at rættar- skipanin hevur ålagt stati- num endurgjaldsåbyrgd fyri politiska vanrøkt. Mett verdur, at undir øll- um umstødum fara nógv år at ganga, årenn hægstirættur hevur sagt sí“ a orðið í sak- 2 MD ini, og øll tey árini skullu so Palleba og Marsanna knúgva undir rentubyrðini. Grátur og tannagrísi Tað vakti miklan ans í Dan- mark, tá Birthe Weiss græt fyri opnum skermi eftir at Jóanes Eidisgárd hevði giv- ið henni krakk. Sjålvsagt er rætt av Eidisgárd at halda síni vallyfti og halda seg uttanfyri danskan politik, men vert er at hyggja at, hvat hetta inniber. Teir gomlu javnarmennirnir á fólkatingi, Petur Mohr Dam, Johan Nielsen og Jákup Lindenskov vóru við í polit- iska arbeiðnum har, limir í tingbólkunum og virdir bæði millum javnarmenn og aðrar tingbólkar. Teirra atkvøda i donskum måli merkti, at javnarmenn allir atkvøddu i føroyskum målum, sum føroyski lim- urin råddi til. Hesa åvirkan hava føroyingar mist f dag orsaka av ómegdarpolitik føroyska Javnarflokksins, mótvegis danska bróður- flokkinum. Vit onnur kunnu tí flenna fyri okkum sjálvi, nú mín góði vinur Ivar Hansen gjørdist tingformadur, men hann, id flennur sidst — og mest — er Nyrup, sum nú ongar politiskar sømdir skyldar føroyingum. Skotgravakriggj Skotgravirnar eru nú grivn- ar í bankamálinum, og tað tykist sum føroyingar fara at doyggja rentudeyðan, meðan alsamt 6tydligari spreingikngttar verða skotn- ir tvørturum eitt alsamt ill- gongdari ongamannnaland. Henda krigsstøda var við- virkandi til at varveita stjórnarsessin hjá Nyrup — í Danmark fær Nyrup undir- tóku fyri at verja donsk áhugamál mótvegis teimum órímuligu føroyingunum; I Føroyum senda veljararnir tveir politiskar sjálvmorðs- pilotar á fólkating. Møguleikin verður tó hjá føroyska veljaranum at velja fólk inn á løgting hin 30 apríl, sum bæði vilja átala tann órætt, sum okkum hev- ur verið fyri, men sum eisini kunnu og vilja náa semju, so lánibyrðan kann lætna. Eitt er í øllum fórum vist, tá loysingin er vunnin, ber ikki til at skjóta dønum allar ólukkur í skógvarnar eins og nú — tá mugu vit liva við teimum politisku avgerðum okkara kosnu fólk taka, av øllum handa slag. Jóhannes Martin Olsen Tað er at fegnast um, at verandi samgonga hevur megnað at lætt um skatta- trýstið seinastu tvey árini. Nøkur frálík uppskot hevur tingið samtykt á skattagkin- um, og onkur lógu eftir til viðgerðar, nú tingið fór heim. Skatting av hjúnum Men eitt uppskot, sum fleiri høvdu væntað fór at koma sum ein náttúrlig avleiðing av kósini hjá fíggjarmála- ráðharranum, vantar enn. Hetta er uppskotið um at gera tað møguligt hjá hjún- um at flyta inntøku síná- millum. Miðflokkurin hev- ur í hesum sínum fyrsta skeiði á tingi gjørt itøkilig- ar royndir at fáa hetta málið framt, men hevur ikki enn verið meiriluti fyri hesum á tingi, hóast fleiri hava sýnt góðan vilja. Eitt dómi: Annar hjúna- felagin hevur eina inntøku upp á kr. 200.000. Hin hev- ur onga inntgku, tí hann er heimaarbeiðandi. Við upp- skoti Miðfloksins kann helvtin av inntøkuni flytast, soleidis at hvør teirra hevur eina skattskylduga inntøku upp å kr. 100.000. Við hesum uppskoti latast fleiri møguleikar upp fyri loysn av trupulleikum, sum í dag eru eygsýniligir í sam- felagnum. Virðið heimaarbeiðið Fyrst og fremst vil henda broytingin í skattalógin vera ein samfelagslig góð- tøka av arbeiðnum heima. Eitt vantar enn X%% Tey eru nøkur hjún — og ikki so fá — sum hava valt at vera felags um alt. Hetta merkir, at um annar arbeiðir úti og hin heima, so eru tey tó felags um inntøkuna, tí fa- miljan øll skal liva av henni. Í veruleikanum er talan um manna- og javnrættindi. Hví verður arbeiðið at ansa eftir egnum børnum ikki eins nógv virt og arbeiði petagoganna??? Greiðir fyrimunir Beinleiðis fyrimunir við hesi broyting í skattalógini eru, at liviumstødurnar ger- ast lættari hjá hjúnum, har bert ein inntøka er. Og uttan iva verða tað fleiri, har bæði hjún arbeiða úti, sum síggja møguleikan fyri, at annar framyvir kann vera heima- Hyggur tú í seinastu donsk føroysku orðabókina eftir fremmandaorðinum »op- pertunisme,< so sært tú har, at: »tad er at gera nakað, sum loysir seg í løtuni uttan at hugsa um onnur ella framtíðargongdina.< Blaðar tú síðani í >The Avcanced Learner's Dictio- nary of Current English" og leitar eftir sama orði, so sært tú at >oppertunism< merkir: ypreferring what can be done, to what should be done.< Hyggur tú í aðrar, so sært tú nakað líknandi um hetta fyribrigdi. Oppertunistar eru teir, ið gera nakað, sum teir í løtuni halda loysir seg fyri egnan vinning. Mangan ríða politiskir flokkar á aldum, sum uppi eru í samfelagnum, og verða teir tá hildnir vera op- portunistiskir, og sjáldan verða tílíkir flokkar tikinir í álvara. Hesar frammanfyri nevndu merkingarnar eru sera rámandi fyri javnaðar- flokkin. Har hesin fyrr helt seg vera vegleiðaran, er hann nú vorðin eftiraparin. Har hann fyrr helt seg ganga undan fyri at vinna fólki- num sømdir, rennur hann nú aftan á fyri at vinna atkvød- ur. Hann er so statt vorðin ein oppurtinistiskur flokkur. Slóðarin er vorðin sleikj- arin. Hyggja vit í tvær tær sein- astu árligu fundarlýsingar- nar hjá javnaðarflokkinum, so síggja vit, at hann hevur eitt serligt eyga fyri hesum fyribrigdi, sum kallast at elta, har fyri er slóðað. Lat okkum taka eitt dómi ella bæði tvey. I fundarlysingini frå HI Í landsfundinum á Tekniska Skúla í Klaksvík í 1997 varð um rikisrættarligu støðuna sagt frá, at »Lands- fundurin tekur undir við uppskoti floksins um at við- gera ríkisrættarligu stóðu Føroya.« Ikki eitt orð meira søgdu teir um hesa týdningarmiklu og alt avgerandi stóðu Før- oya, og vikulanga útvarps- viðgerðin frá hesum lands- fundi teirra segði heldur ikki stórvegis meira. Síðani fingu vit nakrar veljarakanningar, ið søgdu frá, at javnaðarflokkurin lá tungt í sjónum, og at Føroya fólk í stórum tali var farið at leita loysingar- og sjálv- stýrisvegin. So fingu vit aftur ein landsfund í javnaðarflokki- num, har tað týðiliga kom fram, at flokkurin var farin at leita eftir fólkinum. Vit fingu enn eina út varping yvir eina lítla viku og ansaðu eftir, at javnað arflokkurin aksladi síni skinn enn eina ferð. Nú fór hann at treða sjálvstýris- dansin Tað var tað fólkið vildið tað var tað, veljarakann ingarnar søgdu — og tí tók javnaðarflokkurin 10 ára gamla uppskoti um sjálv- stýrislógina framaftur. Týðiligt er, at discount- ideologarnir í flokkinum spæla hasard við politisku stóðu Føroya, og hetta ha- sardspæl er nú eisini sligið igjøgnum í fólkatinginum, har teir lova eitt í dag, og gera nakað annað í morgin. Sjálvstýrislógin, teir rópa seg upp á, skal takast eftir einari grein í donsku grund- lógini, og verður tá ikki annað enn ein onnur heima- stýrislóg, hvat ríkisrættar- ligum viðurskiftum viðvík- ur. Tjóðveldisflokkurin sigur hinvegin, at vit gera eina føroyska grundlóg til før- oysk viðurskifti. Tað er ein sjálvstýrislóg, sum onnur lond hava, og hana kunnu føroyingar so við einari fólkaatkveðu taka til sín Ein einføld loysn á einum álvarsligum spurningi. Tjóðveldisflokkurin slóð- ar undan á álvarsomum málum, og er heldur enn fegin, um aðrir flokkar elta, ið fyri er slóðað. Í samskifti- num við javnaðarflokkin er tað týðiligt, hver er eltarin, og hver er slóðarin. Tað einasta vit ikki hava brúk fyri er oppotunistisk- um flokkum, sum ikki duga á at skyna, nær talan er um álvara ella gaman. Hergeir Nielsen arbeiðandi. í hesm uppskoti eisini ein lutvís loysn á teimum ans- ingartrupulleikum, sum annars eru so truplir at loysa. Síðani merkir hetta eisini, at fleiri kunnu koma í ar- beiði, sum í dag eru arbeiðs- leys, við tað at ein ávísur tørvur verður á arbeiðskraft. Lívsvirðir Miðflokkurin setir lívsvirðir fremst í sínum politikki. Og her er talan um lívsvirðir, sum vælferðarsamfelagið tíverri hevur sagt farvæl til. Bill Justinussen, Miðflokkurin ——|——[— DONORKORT