fríggjadagur 24. apríl 1998síða 23

de Nr. 76 — 24. APRIL 1998 Sambandsflokkurin —— 0 > Javnaðartingmaðurin = úr Norðoyggjum hevur ferð eftir ferð bæði frá tingsins rødarapalli og á bls. 2 í Sosialinum víst á, at undan valinum í 1994 gjørdi sam- bandsflokkurin uftan íhald vart við, at hann hevði loysnirnar og at hann tí átti at sleppa fram at at stýra landinum. Nú skal man ikki havast at Vilhelm Johannesen fyri, at hann vid jøvnum millum- bilum endurtekur ein sann- leika, tí vist hevdi sam- bandsflokkurin loysnirnar. Tað hava hesi seinastu 4 árini við sambandsflokk- inum á odda við skiftandi samgongum til fulnar prógvað. Tað var ikki tespiligt at koma fram at tá í 1994. Vit arvaðu eitt uppskot til fíggjarlóg við einum halli upp á 308 mió. kr., varð sagt. Men hallið vísti seg skjótt at vera nærri 450-500 mió. kr. og krøvini úr Dan- mark til okkara vóru at fáa hetta talið niður á 220 mió. kr. fyri 1995 og annars at skapa javnvág á fíggjarlóg- Hesa seinastu tíðina, hevur mangan verið at hoyrt og sæð i fjølmidlunum, at rík- isfelagsskapurin hevur skuldina av, at føroyska samfelagið er í kreppu. Tað, sum ikki kann skrivast uppá nakkan á dønum, fær heimastýrislógin skuldina fyri. Karmarnir í henni vóru alt ov trongir, og tí... Øll hava skuldina - øll uttan føroyingar. Tað at vit keyptu fyri meira, enn vit høvdu ráð til, var ikki okkara skuld. Blokkstuðulin gkti um okk- ara kreditvirði, og hetta »lokkadi« okkum at læna pengar - tað vóru ikki vit... Grundað á hesar >sann- royndir<, er lætt at finna loysnir á landsins trupul- leikum. Um vit bara sleppa av við heimastýrislógina og í hennara stað fáa eina ella aðra lóg - grundlóg ella sjálvstýrislóg (sum eingin ini í seinasta lagi 1998. Haðani skuldu vit byrja. Sum teimum flestu kunn- ugt, so var henda javnvág rokkin longu í 1995, hóast ein skattalætti upp á meira enn 100 mió. kr. varð latin út. Og síðani hevur verið yvirskot við 90 mió. kr. í 1996, 200 mió. kr. í 1997 og væntuliga á leið tað sama í 1998. Hesi seinastu fýra árini hevur sambandsflokk- urin staðið á odda fyri sam- gongum, sum samanlagt hava forbetrað fíggjarlógina við meira enn I milliard kr. í mun til tað, sum roknað varð við í 1994. Og sambandsflokkurin helt áfram við sínum loys- num: * skatta- og avgjaldstrýst er lækkað — bæði í lands- og kommunuskatti * fíggjarognaravgjaldið er avtikið og gjaldið til ALS hækkað * allar bindingar frá avtal- unum við danir eru burt- ur. Vit kunnu sjálv stýra * nýggja fiskivinnulóggávu * hækka barnafrádrátt og stuðul til pensiónistar. enn kennir innihaldið í) so verður alt nógv betri. Sleppa vit av við blokk- stuðulin, so fer eingin aftur at lokka okkum at læna pen- ing, og so verður alt nógv betri. Ein annar meguleiki Men umframt omanfyri- nevndu møguligu orsøkir til kreppuna í Føroyum, finnist eisini ein annar møguleiki, sum alt ov sjálvdan verður nevndur. Hesin kallast før- oyskt dugnaloysi. Tað eru hóast alt føroy- ingar, ið sjálvir seta tølini á løgtingsfíggjarlógina. Tað eru føroyingar, ið stýra skatta- og avgjaldspolitikk- inum í Føroyum. Tað eru eisini føroyingar, ið gera millumtjóða handils- og fiskivinnuavtalur. Almanna- veitingar, heilsumál, skúla- mál og mangt annað verður eisini stýrt av føroyingum. Valgreinar í Sosialin Valgreinar, sum fylla meira enn eitt A4-ark, verða ikki tiknar við ella koma í aðru rød. Tað er best, um vit fáa tilfarið á diskli, ella tit stnda yvir internetið. Adressan hjá Sosialinum: post Gsosialurin.fo tíðindablaðið SX se] Gjørt grundupphæddina skattafria * minka um arbeiðsloysið og gjørt tað møguligt fyri útisetar at venda heim- aftur * sjómansskattur settur í verk fyri fiskimenn —15% botnfrádrátt til allar inn- tøkur av fiskiskapi * nettouttanlandsskuldin er minkað við 3-4 milliard- um * nýggja skúlalóg og kirkjulógirnar settar í gildi. Telefonverkið gjørt til partafelag Vit kunnu sostatt hvorki geva dønum ella heimastyr- islógini alla skuldina fyri kreppuna í Føroyum. Vit mugu heldur ikki trúgva, at kreppan hvgrvur saman við heimastýrislógini. Ráðgevandi nevndin Í mong ár hevur danska for- sætismálaráðið sent eina so- 1 |) Sambandsflokkurin Og so nakað av tí, sum vit ikki náddu, men sum var borið niðan í tingið, tá ið valið var útskrivað: * um útbúgvingarstuðul, um almanna- og heilsuút- búgving og um yrkis- skúlar * um endurnýggjan av feskfiskaflotanum og broyting í lógini um vinnuligan fiskiskap * um postlóg og postverkið til partafelag * yvirtøka av realinum Ju, rætt gjørdu tit sam- bandsfólk, sum valdu okk- um, tí vit høvdu loysnirnar og vit hava eisini eitt boð uppá, hvussu vit loysa tað, sum vit ikki náddu í hesum valskeiðnum. So latið sam- bandsfokkin fáa sama álit sum við seinasta val, so fara vit trygg um aldarmótið. Vinarliga, Atli Hansen, løgtingsmadur kallaða ráðgevandi nevnd til Føroyar, fyri at fylgja við í føroyska búskapinum. Henda nevnd lat manga álvarsama ávaring úr hond- um, um støðuna i Føroyum. Sagt varð, at her fór at enda gali. Men frå føroyskari síðu, varð ikki lurtað eftir ávaringunum. Tvørturim6ti varð sagt, at nevndin ikki skilti føroysk viðurskifti. Vit kunnu ikki bara vaska hendur í dag og siga, at onn- ur hava skuldina. Vit høvdu góð stýringsamboð og vóru ofta ávaraði um gongdina. Nakað annað er so tað, at ein lóg er ongantíð betri, enn tað sum hann ella hon, ið umsita lógina, gera hana til. Jóhan Petur Johannesen valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymoy Sosialurin 23 Lesarabrøv Framtidar fiskivinnu møguleikar í Føroyum | ! Tað er av stórum týdningi, at stig verða tikin til at byggja upp ein fiskiídnað kring landið við tað, at øll fiskavirkini verða yvirtikin av arbeiðsfólki/fak- felagsfólki, sum hava skipað seg við partafeløgum, ið reka hesi virki. Tað er av stórum týdningi at fáa í lag gott samstarv við flut- ningsfyritøkur og uppbodssøl- ur og skipini, sum landa fiskin og flyta hann av landinum Hesi eiga øll at verda skipad sum sjålvstødugar vinnur kring landið og óheftar av politiskum skipanum. Skipini eiga ikki framhaldandi at fáa fløgustud- ul, sum hevur verið nógv frammi í bløðunum, tí almenna fatanin er tann, at hesi eiga at kunna klara seg uttan fløgu- stuðulin. Tað er avgerðandi neyðugt, at vit fáa línubátar og útróðrarbátar at avreiða til virk- ini og uppbodssølurnar kring landið, so hesi virkini fáa javna råvørutilgongd, sum er av stór- um týdningi, um vit skulu menna okkara fiskiídnað Uppbodssølur eiga at verða skipaðar úti í teimum lokalu økjunum. Tað vóru verk- smiðjutrolararnir, sum tóku rá- vørugrundarlagid undan virkj- unum fyrst í åttatiårunum, tá ið fiskurin í stórri mun bleiv vidgiørdur umborð til útflut- nings Hesi skip fluttu fiskin til út- lendskar = fiskivinnuhavnir Hetta hevur skapt nógv arbeiði í útlandinum. Hesi arbeiðspláss kundu verið skapt kring landið, um vit fingu endurnýggjað okkara fiskiflota vid linubåtum og útróðrarbátum, ið avreiddu til virkini og uppboðsselurnar Um vit kundu flutt fiskin loft- vegis til útlendsku marknaðirn- ar, sum hevur verið nógv frammi í samband við flog- vøllin á Glyvursnesi, so vildu skipini spart munandi um flut- ningskostnaðin og flutningstíð- ina, við at skipini landaðu fisk- in her á landi til útflutnings Flutningsfyritøkurnar kundu tikið sær av at flyta fiskin av landinum, so kundu farmaskip- ini komið út á bygdirnar eftir fiskinum. Hetta áttu Reiðara- felagið og manningarfelggini kring landið at tíkið upp til viðgerðar Tá ið talan er um, at Føroyar skulu verda ein tilfeingismid- depil, hvat fiskiídnaðinum við- víkur við matvøruframleidslu til føroyska og útlendska marknaðin, er ein tílík sam- skipan avgerandi neyðug, skal fiskivinnuni á sjógvi verða lív lagað. Tað er eisini møguleikar fyri at fáa útlendsk reiðara- og manningarfeløg at landa fiskin her á landi til útflutnings, i3 eisini kundi givið nógv arbeiði við tað, at hesi koma at spara munandi um flutningskostnað in og flutningstíðina Tað er eisini uppá sítt pláss at fiskavirkini fáa sett á stovn sínar egnu søludeildir, soleiðis at tey sjálvi kunnu selja fiskin til keyparar í Føroyum og í út landinum. Tað hevði verið gott um vit fingu ymiskar fiskarætt ir út á matstovurnar og handlar kring landið, so føroyingar kundu notið gott av hesum. Tað er við stórum áhuga, at ein vil skriva um fiskiídnaðin, tá ið tað kemur ovdítið fram í kjak inum, tá ið nógvur fiskur fer ótilvirkaður landinum Tað hevði verið gott fyri før- oyska slagið um fiski- og sjó- mansfamiljur fluttu heim aftur til Føroyar umframt tey, sum arbeiða á útlendsku virkjunum og at vit tí geva pláss fyri teim- um. Tað eigur eisini at vera skipað fyri at fáa betri arbeiðs- umhvørvi, so at tað slepst und- an arbeiðsskaðum Tað kundi eisini av royndum fólki innan virkini verið skipað fyri góðskuviðgerð av ymisk- um fiskasløgum kring landið Tað hevur hesi seinastu árini verið funnist nógv at Fram- taksgrunninum, sum var ætl- aður at stuðla fiskiidnadinum kring landið og ikki Fiskavirk- ing og Fiskasøluni, sum hava upplivað hesi seinastu árini. Tað hevur ei menna ídnaðin. su neyðuga útgerð ul fiskivin og útróðrarflotan, sum er stórum týdningi. Vit eiga eisin at hugsa um a'1møgule kring landið á si6g í kórum. Tað he at fingið steðgað øllun niðurbrótandi kreft ingar í vegin, ið skapa óneyl ugar trupulleik i te sum arbeida å virkjunun uppbodss« Tad er fyri fiskibygdimar/býirnar jaðaragkjum at fáa skapt trivn aðin á virkj skipað nátti gong eldri fólki og tilgongd av yngri fólki, og at hesi fáa praktiska upplæring. Tað hevur fyrr verið skrivað um fiski- og sjómar:na- skattin, sum goldin verður í út- landinum, at hesin um hann bleiv goldin i Føroyum, hevði komið kommunum kring land- ið og landskassanum til góðar, ið styrkti likvitetin hjá teimum Hans Birgir Hansen >Í b VERÐ < hvønn hósdag í Sosialinum